ઉપર ક્લિક કરો અને જુઓ U Tube release : સ્વર : ધ્રુતિ વચ્છરાજાણી સાથે Video graphy , sound editing / mixing : ધ્યેય વચ્છરાજાણી દક્ષેશ ધ્રુવના સ્વરાંકન માં Music Track શ્યામલ અને સૌમિલ મુન્શી ના આલ્બમ હસ્તાક્ષર પરથી , DDs Octave Uploaded
ગોકુળ માં કોકવાર આવો તો કાહન : માધવ રામાનુજ : સ્વર : દક્ષેશ ધ્રુવ : સ્વરાંકન દક્ષેશ ધ્રુવ : : અમર ભટ્ટ યુ ટ્યુબ રિલીઝ : : ૧૬ / ૧૨ / ૨૦૨૫ : ૧૫ :૩૦ ક. : : અહીં નીચે ક્લિક કરીને સાંભળીએ : : : : https://youtu.be/T55TE7zBsQE?si=tzCIhKHfYQd2GRpk
ગોકુળ માં કોકવાર આવો તો કાહન : માધવ રામાનુજ : : સ્વર : સરોજ ગુંદાણી : સ્વરાંકન અને સંગીત નિયોજન : રસિકલાલ ભોજક: : સ્વરઈશ્વર ગીરિશ પ્રકાશ યુ ટ્યુબ રિલીઝ ૧૨ / ૨ / ૨૦૨૧ : : અહીં નીચે ક્લિક કરીને સાંભળીએ : : : : https://youtu.be/EORsN3H0gbM?si=T63M2vI1QRNtJKGx
ગોકુળમાં કોકવાર આવો તો કા’ન, હવે રાધાને મુખ ના બતાવશો; ગાયોનું ધણ લઇને ગોવર્ધન જાવ ભલે, જમનાને કાંઠે ના આવશો.
તાંદુલની પોટલીએ પૂનમની રાત ભલે બાંધીને આવો ગોકુળમાં, અડવાણે નૈં દોડે કોઇ હવે, વિરહાના રાજ નહિ જીતો ગોકુળનાં; સમરાંગણ તમને તો શોભે હો શ્યામ, વગર હથિયારે ત્યાં જ તમે ફાવશો !
પાણી તો ધસમસતા વહેતા રહે ને એમ ગોકુળમાં વહેતી થઈ વાતો; એમ કોઈ પૂછે તો કહી ના શકાય અને એમ કોઈ ભવભવનો નાતો, ફળિયામાં, શેરીમાં, પનઘટ કે હૈયામાં, બાજી રહ્યા છે નુપૂર… એકવાર યમુનામાં…
ઝુકેલી ડાળી પર ઝુક્યું છે આભ કંઈ, જોવામાં થાય નહીં ભૂલ; એવું કદંબવૃક્ષ મહેંકે છે ડાળી પર, વસ્ત્રો હશે કે હશે ફૂલ, પાણી પર અજવાળું તરતું રહે ને એમ, આંખોમાં ઝલમલતું નૂર… એકવાર યમુનામાં…
કાંઠો તો યમુનાનો, પૂનમ ગોકુળીયાની, વેણ એક વાંસળીના વેણ; મારગ તો મથુરાનો, પીંછુ તો મોરપિચ્છ, નેણ એક રાધાના નેણ, એવા તો કેવા ક’હેણ તમે આવ્યા કે લઈ ચાલ્યા દૂર દૂર દૂર… એકવાર યમુનામાં…
શ્રાવણ માસમાં પણ ઉત્તર ભારતમાં ભારે વર્ષા હોય ખરી; પૂરનાં પાણી ફરી વળે અહીંની ઘણી નદીઓનાં. પરંતુ,“એકવાર યમુના માં જે પૂર આવ્યું ‘તુ એવું પૂર ત્યાર પછી ક્યારેય આવ્યું નહીં “કારણકે , શ્રાવણી આઠમ ના પૂરની એ રાતે માતા દેવકીના આઠમા સંતાન તરીકે બાલકૃષ્ણ નો જન્મ થયો અને તે પણ મથુરાના કારાગારમાં. : વાસ્તવમાં અષ્ટમી તિથિ શક્તિનું પ્રતિક છે. શ્રી કૃષ્ણ શક્તિશાળી, આત્મનિર્ભર અને પરબ્રહ્મ છે, તેથી તેમનો જન્મ અષ્ટમીના રોજ થયો હતો. કૃષ્ણ ચંદ્રવંશી હતા. ચંદ્ર રાત્રે ઊગે છે . આમ કૃષ્ણ જન્મ તેના પૂર્વજોની હાજરીમાં થયો કહેવાય. મથુરાના ક્રુર રાજા કંસે ભગિની દેવકી અને ભગિની પતિ વાસુદેવ ને વર્ષો સુધી બંદીવાન બનાવી રાખેલાં અને આ પહેલાં એમનાં સાતેય સંતાનો ની સ્વહસ્તે હત્યા કરી હતી. વિશેષતઃ એક અંકાશી દેવ વાણી અનુસાર આઠમો ભગિનીય મામા કંસ ને ભવિષ્યમાં મારનાર હોય એની જન્મતાં ની સાથે જ હત્યા કરવા કંસ તત્પર હતો. પિતા વાસુદેવ બાળકૃષ્ણ ને કંસ ની જીવલેણ / મારક નજર થી બચાવીને બંદીકોષ્ઠમાંથી મથુરા નગરી થી દૂર યમુના ની વિફર્યા પાણીની રેલસોંસરવા નીકળ્યા . બાળકૃષ્ણ ના ચરણ સ્પર્શ થતાં જ યમુનાજી એ નિરમ્યાં અને ધર્યા સુરક્ષિત મારગે શેષનાગની છત્ર છાયા હેઠળ, અનરાધાર વરસાદ થી બચાવીને, રાતોરાત યમુના પાર ‘ગ્વાલ – ગ્રામ’ ગોકુળ પહોંચીને ત્યાંના ગ્રામાધિપતિ નંદબાબા અને યશોદા મૈયા ના નિવાસે છોડી આવ્યા જ્યાં હવે એમનો લાડલો પુત્ર નટખટ લડ્ડુ ગોપાલ / કાહના / કાન્હા/ કનૈયા / ગોવર્ધન નામોથી તાદ્દશ બનીને આગવી નીતિ-રીતી ની સમજ આપવાનાં ઉદ્દેશ્યથી રચેલ કૃષ્ણ- રાસ- લીલાં ના પ્રયોગ થી ગોકુળ – નિવાસીઓ નાં અને ગોપ – ગોપીઓ નાં મન હરી લેશે , વહાલવંચું તરીકે સૌ પોતીકાં નું ભલું કરશે અને અનેક વિપદાઓ થી બચાવશે. કંસે મોકલેલા દુષ્ટ અસુરો નો અને ઘાતકી અત્યાચારીઓ નો નાશ કરશે. દેવરાજ ઈન્દ્ર ના પ્રજાને અતિ વર્ષાથી પ્રતાડિત કરતા રહીને જીવનભર નિરાધાર , અસહાય અને નિરુપાય બનાવવાના જોહુકમી છલ ઉપર રોક લગાવી ને , વર્ષોવર્ષ ના આ કૃત્ય નો ત્યાગ કરવા ની સમજ આપશે. જેનાથી લોક સમૂહ હક્ક – હિતાર્થે પ્રોત્સાહિત થતાં રહેશે. યમુના જળ નાં લાભ ઉપયોગ થી ત્યાંના ગૌધણ ને અને રહીશ ગોપાલ પ્રજાને વંચિત કરનાર ઝેરીલા કાલિય નાગરાજ નું મર્દન કરીને / અભિમાન તોડી ને ગોકુળ કાંઠા છોડી જવા લાચાર બનાવશે. મથુરાના સામ્રાજ્ય માં ગૌરક્ષા નું અને ગોકુળ નું , દૂધ ઉત્પાદન ના સહિયારા પ્રજાલક્ષી કેન્દ્ર તરીકે નું ખરેખરું મહત્વ સ્થાપિતકરશે. કાન્હા ની આગેવાની હેઠળ દહીં મિસરી માખણ ની ચોરી ની અને લૂંટ ની તથા મથુરાના મારગે માથે ધરીને લઈ જતી ગોપીઓને રોકીને ગોરસ મટુકી ફોડવાની અને ઊતારી લઈને કદંમ્બ પર્ણો ના દડિયા માં મૂકી આરોગી જવાની તોફાની પ્રવૃત્તિ પાછળ કાન્હા ની, મથુરા નગરી ના વ્યાપારીઓ ની સામ્રાજય પ્રેરિત ગ્રામ્ય પ્રજા ને આર્થિક શોષણ કરીને ગરીબ રાખવાની નીતિના વિરોધ ની , અને અન્યાય સામે બંડ પોકારવા ની ક્રાન્તિકારી યોજના હતી . કૃષ્ણ ની વાંસળી ના સૂર કાને પડતાં પ્રેમાવેશે તુરંત દોડી આવતી અને કૃષ્ણ સાથે તાદાત્મ્ય સાધવા સદાય પ્રતીક્ષારત , તત્પર અને તલ્લીન , વ્હાલસોયી ગોપીઓ અને સર્વેસર્વા રાધા સંગે કૃષ્ણનો સખી પ્રેમ હજારો વર્ષ સુધી કૃષ્ણ ભક્તો ને કૃષ્ણાકર્ષણ્ણિક સમય માં લઈ જશે. યુવા વયે અને પ્રૌઢ વયે પણ શ્રી કૃષ્ણ દરેક સ્પર્ધામાં, દરેક યુદ્ધમાં, દરેક વાટાઘાટોમાં પોતાને શ્રેષ્ઠ સાબિત કરતા રહ્યા. આગળ જતાં , મથુરા નરેશ તરીકે અને ત્યારબાદ દ્વારકાધીશ તરીકે આ કેશવ / વાસુદેવ / શ્રી કૃષ્ણ, ભગવત ગીતા ના રચયિતા જ્ઞાન યોગી અને કર્મ યોગી તરીકે અને યુગદ્રષ્ટા / યુગ પ્રવર્તક તરીકે ઓળખાશે અને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ના નામે પુંજાશે.
આમ થતાં, શ્રી કૃષ્ણ ના સમય નો એક યુગ પુરો થયો અને નવા કલિયુગ માં આપણી સમક્ષ કૃષ્ણ સંબંધિત અનેકવિધ અનુશ્રૃતિઓ અને કથા કહાણીઓ વચાળે “એક વાત” રહી ગઈ અને તે એ કે “એકવાર યમુના માં જે પૂર આવ્યું ‘તુ એવું પૂર ત્યાર પછી ક્યારેય આવ્યું નહીં ” એ કારણે કે તે સમયે મથુરાથી એકવાર માથે મુકીને કોઈ લાવ્યું’તું વાંસળીના સૂર…” આવી ઘટના એક યુગમાં એક વાર જ બને અને તેનું પુનરાવર્તન કદીયે થયું નહિ. કવિ શ્રી માધવ રામાનુજ અહીં પ્રસ્તુત કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ના આનંદ પર્વ ની , તથા લડ્ડુ ગોપાલ ના / કાન્હા ના ગોકુળ ગ્રામ માં વીતેલા બાળપણ અને સાથે સંકળાયેલ ઘટના – ચિહ્નો અને ઓળખ- પિછાન આપીને કાવ્ય ગીત માટે લક્ષ્ય -સરત સાધે છે. મોહક દ્રશ્યો રેખાંકિત કરવાની જરૂર પડતી નથી કારણકે એ કિંવદંતી અને કહાણી જગ- મશહુર હોય સ્મરણ સૌ ને છે.. તોયે ઉપરોકત આમુખ માંડ્યા બાદ વાંસળી થી શરૂ કરીને રસ દર્શન વિસ્તૃત કરશું. : : વાંસળી બજાવતા મોહન / કૃષ્ણ ના હોંઠ પરે માયા બિરાજમાનહતી. મોહનની ચંચલ ચતુર અંગૂલી ઓ વાંસળી પર ફરે કે નીકળ્યાં સૂર રહસ્યમય રીતે મર્મ ને અસર કરે. અંગુરી એ માદક મુદરી પીધી હોય , જાણે કે મુદરી પર રાધા નું નામ વહેતું થયું હોય ને રાધાજી દોડી આવી મધુર સ્વર સુણે. મુરલિયા બાજે ને રાધા ગોરી લાજે, પાણીડાં ભરવા નું ભૂલે ને ગોવર્ધન શ્યામ ગોધન ને ભૂલે. કંઈક આવાં રેલાવતાં આવ્યાં હતાં મોહનની વાંસળી ના સૂર. “મથુરાથી એકવાર માથે મુકીને કોઈ લાવ્યું’તું વાંસળીના સૂર…”
बाजे रे मुरलिया बाजे। अधर धरे मोहन मुरली पर, होंठ में माया बिराजे॥ बाजे रे मुरलिया बाजे॥
हरे हरे बांस की बनी मुरलिया, मर्म मर्म को अंगुरिया। चंचल चतुर अंगुरिया जिस पर, कनक मुन्दरिया साजे॥
पीली मन्दुरी अंगूरी श्याम, मुंदरी पर राधा का नाम। आखर देखे सुने मधुर स्वर, राधा गोरी लाजे॥
भूल गयी राधा भरी गागरिया, भूल गए गो धन को सांवरिया। जाने ना जाने एह दो जाने, जाने लग जग राजे॥ — પંડિત નરેન્દ્ર શર્મા : Classical कृष्ण भजन : સ્વર : શ્રી ભીમસેન જોષી અને લતા મંગેશકર : સ્વરાંકન અને સંગીત : શ્રીનિવાસ ખલે અને અનિલ મોહિલે : : અહીં ક્લિક કરીને સાંભળીએ : : https://youtu.be/GP6dt_qW5qE?si=ud-PIp7q_qk_gKR7
કૃષ્ણ જન્મ થી ” નંદ ઘેર આનંદ ભર્યો , જય કનૈયા લાલ કી ” : આટલી વાત રહી ગઈ. : “પાણી તો ધસમસતા વહેતા રહે ને એમ ગોકુળમાં વહેતી થઈ વાતો;” : યમુના માં ચડ્યાંપૂર ના વેગીલા પાણી દોડી ને ધસી જતાં હતાં. કંસ આઠમા ભગિનીય ને મારવા લાગ્યો ત્યારે એ તો વીજ હતી જે આકાશે પલાયન થઈ ગઈ અને કંસ ખસિયાણું મ્હોં પાડી સાંભળી રહ્યો અંકાશી દેવ વાણી , ” .. . તને મારનારો તો ગોકુળમાં ક્યારનો ય જન્મી ચૂક્યો છે.. . ” : પહેલાં તો નિરુપાયે નિષ્ક્રિય થઈ ક્રોધ માં બેસી રહ્યો. પણ પછી કૃષ્ણ ને છલ કપટ કરીને મારવા માટે આસુરી અનુચરો ની મદદ લીધી. : : આ બાજુ ગોકુળ ગ્રામ ના “ફળિયામાં, શેરીમાં, પનઘટ કે હૈયામાં, બાજી રહ્યા છે નુપૂર.” આ બધાં જન્માષ્ટમી ના વધામણાં નો અને જન્મોત્સવ નો કૃષ્ણનું સાથે શું સંબંધ ? એમ પૂછવામાં કહો તો કંઈ નહિ અને સમજો તો , “એમ કોઈ ભવભવનો નાતો.” જન્મો જનમ નો નાતો. : કેવાં સરસ સ્નેહ મેળ ના સંબંધો ભવનીય અને મનનીય રહે , નહિ!?
“ઝુકેલી ડાળી પર ઝુક્યું છે આભ કંઈ, જોવામાં થાય નહીં ભૂલ; એવું કદંબવૃક્ષ મહેંકે છે ડાળી પર, વસ્ત્રો હશે કે હશે ફૂલ, પાણી પર અજવાળું તરતું રહે ને એમ, આંખોમાં ઝલમલતું નૂર… “ : ( દ્વિતીય અંતરો ) : : : :
યમુના માં સ્નાન – મગ્ન ગોપીઓનાંવસ્ત્રાહરણ ના વિવાદીત પ્રસંગ ને તથા કૃષ્ણ અને સાથી ગોવાળિયા ની હરકત ને કવિ અહીં અનાવૃત કરતા નથી. ત્યારે આ ગોપીઓએ જયા – પાર્વતી જેવું જ કાત્યાયની વ્રત સારા વર મેળવવા રાખેલું. કવિ એ કહ્યું છે કે, અહીં ઝુકેલી ડાળી પર આભ ઝુક્યું છે એ સારું કે “કંઈ, જોવામાં થાય ભૂલ નહીં થાય.”: કદંબવૃક્ષ ની ડાળી પર ,” વસ્ત્રો હશે કે હશે ફૂલ” કદંમ્બ નાં. : ઝુકીને જોવાથી પુષ્ટિ સમજો તો બહાલી આપવાની છે કે વસ્ત્રો ની સુગંધ છે કે ( વર્ષા રિતુ માં એક સાથે ખીલ્યાં , આક્રમક માદક ) સુગંધી પ્રસારનાર ( દેવકોટિ નાં ) કદમ્બ નાં ( લાલ રંગના પીળાં – કેસરી પૂર્ણ ગોળ ) ફૂલો ( અને વિકસતી ગોળ કળીઓ ) ની સુગંધ છે. દોઢસો ફૂટ ઊંચા કદંબવૃક્ષ ના અડધાં ફૂટ થી અક્કેક ફૂટ સુધીના ઊલટી દિશામાં દડિયા જેમ વળેલા પર્ણો અને ટોચે ઉપસ્યા મુકુટાકૃતિ વચાળે લપાતા છુપાયા ગ્વાલ બાલમિત્રો સાથે કાન્હા એ શી ‘નટખટાઈ’ મચાવી છે અને સુગંધ ની કંઈ માદકતા પ્રસરી છે એ જોવા માટે ઝુકી શકતાં આભ સિવાય અન્ય વળી કોણ મળે !? અહીં કવિ એ રજૂ કરેલ પ્રસંગોચિત અવલોકન ખૂબજ સુંદર પ્રતિભાવ રૂપે વ્યક્ત થયું છે. : “પાણી પર અજવાળું તરતું રહે ને એમ, આંખોમાં ઝલમલતું નૂર… ” : તેજ – પ્રભા કહો કે પ્રકાશ ની જયોતિ , ઝળકતી ચળકતી દીઠી છે જોનારે જાણે કે પાણી પર તરતું ગોપીઓ નું અક્ષતઅજવાળુંતરતું સરકી જતું દીસે છે. : ઉપરાંત અહીં ભાવક ને , વખતે યાદ આવે ય ખરું કે કાલિય મર્દન વખતે કાન્હા એ કદંબવૃક્ષ ની ઊંચી ડાળે જઈને યમુનાજી ના ઝેરી જળમાં કૂદકો લગાવી કાલિય નાગ નું અભિમાન તોડેલું. આ થઈ વાત કદંબવૃક્ષ ની અને કદંબ ના અમૃત રસ ઝરંતા ફૂલોની મધુર માદક સુગંધી ની ..’મદુરાઈ’ : ::
Radha ji ‘s Eyes Staring into Krishna’s departing road towards Mathura.
“કાંઠો તો યમુનાનો, પૂનમ ગોકુળીયાની, વેણ એક વાંસળીના વેણ; મારગ તો મથુરાનો, પીંછુ તો મોરપિચ્છ, નેણ એક રાધાના નેણ, એવા તો કેવા ક’હેણ તમે આવ્યા કે લઈ ચાલ્યા દૂર દૂર દૂર… એકવાર યમુનામાં…” : ( તૃતીય અંતરો ) : : : :
શ્રી કૃષ્ણ સાથે સંકળાયેલ બધું જ અજોડ છે; જેમકે , યમુના નો કાંઠો, પૂનમ ની રાસલીલા, કદંબવૃક્ષ, વૃંદાવન અને વાંસળીના સૂર, મોરપિચ્છ, ગોપીઓનાં નૂપુર, મથુરાનો મારગ અને રાધાના નેણ .: : કૃષ્ણ ના વ્યક્તિત્વ સાથે એકત્વ અને તાદાત્મ્ય સાધનાર આ બધી સાન ઈશારત છે. : : યમુના ભારત ની સાત પવિત્ર નદીઓમાં ની એક હોય અને ભાગવત માં વર્ણવ્યા અનુસાર શ્રીકૃષ્ણની બાળલીલાં / પુનમ ની રાસલીલા યમુના કાંઠે / વૃંદાવન માં ઘટિત થવા ને લીધે કહ્યું છે કે “કાંઠો તો યમુનાનો “: વૃંદાવન ના દરેક વૃક્ષ પર ‘ શ્રી રાધા’ લખ્યું કહેવાય છે. વૃંદા એટલે તુલસી ; રાધા ને પણ વૃંદા કહે છે. તુલસીશ્યામઅને રાધાકૃષ્ણના બોલમાં , દૈવી તદ્રુપતા નું સંવેદન સમાયું છે . ગોકુળ વનરાવન તે વૃંદાવન , જ્યાં પર્ણ પર્ણ માં ગ્વાલા ગ્વાલિન : નંદ જશોદા અને રાધા : કૃષ્ણમય – તદ્રુપ થયાં જોવા મળે , જેને પગલે હ્યાં ના મુગ્ધ તત્વ માં ધ્યાન મગ્ન થવું મળે .: વૃંદાવનમાં ની રાધાકૃષ્ણની પ્રણયગોષ્ઠિ-ક્રીડાને અનુલક્ષીને કવિ જયદેવે ‘ગીતગોવિંદ’ રચ્યું હતું. : અહીં રહેતા નાગજાતિના મુખી કાલિય નાગરાજ ને શ્રીકૃષ્ણે હરાવ્યો અને નાગજાતિના લોકોને તે પ્રદેશની બહાર હાંકી કાઢ્યા. એ પરથી કાલીય મર્દન ની કિંવદંતી રચાઈ હોય શકે. : હજાર મંદિરો ધરાવતા વૃંદાવનમાં દર પૂનમે તેમજ હોળીની રાત્રિ દરમિયાન કૃષ્ણ રાસ રમવા આવે છે. અહીંની રેતીને ‘રમણરેતી’ કહેવામાં આવે છે. આ રમણરેતી માં કૃષ્ણના પરમ ભક્તો આળોટવા નો લહાવો લેતા હોય છે. આ રીતે કૃષ્ણની પ્રસાદી મેળવ્યા નું સમજે છે.જન્માષ્ટમીના દિવસે દરેક વ્રજવાસી રાસમાં ઝૂમે છે. નાનાબાળકને કૃષ્ણનું સ્વરૂપ ગણીને તેને શણગારેછે. જ્યાં સુધી તેણે કૃષ્ણનો વેશ ધારણ કર્યો હોય ત્યાં સુધી તેને સ્ત્રીઓ ખભા ઉપરથી નીચે ઉતારતી નથી. : : મોરપિચ્છ તો શ્રી કૃષ્ણ ની ઓળખ છે. : એક વખત કાન્હા ની મોરલી ના મધુર , મંજુલ મંદ્ર સુસ્વર વ્યોમ મંડલ થકી ગોવર્ધન પર્વતની ધરા પરે ચોપાસ આંદોલિત થતાં , વૃક્ષ વૃક્ષ ના વિશ્રાંતિ સ્થાન પરેથી અસંખ્ય મોર પંખીઓ કાન્હા પાસે દોડી આવ્યા અને હર્ષોલ્લાસ સાથે કાંટે દાર પગ થી ઠેકડા મારી , ધરતી ધૃજી ઉઠે ને વૃંદાવન ગૂંજી ઉઠે તેમ સપ્તરંગી મોરપંખ ફેલાવી , ઝુલાવી , ફફડાવી ને થનગનતા નૃત્ય નર્તન કરતા રહ્યા . મોરરાજે કમળંકિત ચરણનાં સ્પર્શ કરી કાન્હા ને એ મનમોહક ,તાલબધ્ધ સમૂહનૃત્ય માં સામેલ કરતા , બહુરંગી મોરગણ ને મોરલીની ધૂન પર સ્વર્ગીય સુખ ની ચરમસીમા પ્રાપ્ત કરાવનાર કાન્હા ના સંમોહક મોર નૃત્ય નો અવિસ્મરણીય અનુભવ થયો . કાન્હા ની બંસરી સ્વતઃ સૂર રેલાવી રહી .દેવી દેવતાઓ અને પ્રકૃતિ સ્વયં , આવું અપ્રતિમ ભવ્ય દ્રશ્ય અમીટ નજરે જોતાં રહ્યાં , જ્યાં સુધી સૌ મોરગણ થાક્યાં અને નિશ્ચેષ્ટ થઇ પડ્યાં. તે પછી કૃષ્ણ નર્તન જગતમાં સૌપ્રથમવાર નિર્માણ પામ્યું જે દિવસ ને રાત્રિ સુધી અવિરતપણે ચાલુ રહ્યું . અટક્યું ત્યારે , સમસ્ત પૃથ્વી પર શાંતતા વ્યાપ્ત થતાં પહેલાં , પ્રકૃતિના નીરવ તત્વો માં , એ સંગીત અને નૃત સંમિલિત થઇ ગયું .પરમ સુખ ના સર્જક અને ભાવનોત્તેજક સુખાંત ના રચયિતા શ્રીકૃષ્ણ ને , મોર રાજે “સદૈવ આભારી રહીશું” કહીને ગુરુ દક્ષિણા રૂપે , એમની એકમાત્ર ધનીકતા,અતિ શોભનીય મોરપીંછ ધારણ કરવા વિનંતી કરી અને અત્યાનંદ ના મોટાં મોટાં અશ્રુ સાથે , અસંખ્ય મોરપિચ્છ વિખેર્યા જે મોરગણ હજુ સુધી વિખેરતા રહ્યાં છે . શ્રીકૃષ્ણ , માથે કે મુગૂટ માં હરહંમેશ મોરપિચ્છ ખોસે જે દર્શાવે છે કે “જિવનના સર્વ રંગ કૃષ્ણ સાથે દેદીપ્યમાન” છે . : : : : આવી અનેક કિંવદંતી અને અનુશ્રૃતિઓ જગ મશહુર હોય સર્વ ને વિદીત છે એનાં બોલ વચન કથન અને એની અંતર્ગત રહેલ કૃષ્ણ નો યુગ પ્રવર્તક સંદેશ. : શ્રી કૃષ્ણ સાથે સંકળાયેલ આ બધી સાન ઈશારત ના નામોલ્લેખ માત્ર થી ભાવક સમક્ષ એ એકાત્મિક / પર્યાયિક / કોનગ્રૃઅન્ટ ( congruent : corresponding to character of Shrikrishna ) કહેણ દ્વારા જાણેલું ને જાણીતું દ્રશ્ય ફરી ફરીને પ્રગટ થઈ શકે છે , જે કૃષ્ણ જન્મોત્સવ ના અહીં પ્રસ્તુત ગીતમાં પણ માણી શકાય છે, એનો આનંદ થજો. : : ” એવા તો કેવા ક’હેણ તમે આવ્યા કે લઈ ચાલ્યા દૂર દૂર દૂર…”: આમ વાત રહી ગઈ તે એ કે, ” “એકવાર યમુનામાં આવ્યું’તુ પૂર, મથુરાથી એકવાર માથે મુકીને કોઈ લાવ્યું’તું વાંસળીના સૂર…”
સ્વર : પરેશ ભટ્ટ સ્વરાંકન :પરેશ ભટ્ટ 🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦 https://youtu.be/pAUSgYRYa8k ક્લિક કરો અને જુઓ વિડિયો સોન્ગ રાધાની લટ ની લહેરાતી કાળાશે ખોવાયો કહાન કેમ શોધું કવિ શ્રી હરીન્દ્ર દવે સ્વરાંકન પરેશ ભટ્ટ સ્વર ડો. ફાલ્ગુની ડોક્ટર DD ગીરનાર 🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦🐦અર્થ નિર્દેશ આસ્વાદ કાવ્યાર્થ વિચાર વિ જયરાજ 🎆🎆🎆🎆 રાધાની લટની લહેરાતી કાળાશે : હરીન્દ્ર દવે : : : : હરીન્દ્ર દવે એ કૃષ્ણ ના શ્યામ વર્ણ ની રાધા ની લટ ની કાળાશ સાથે સરખામણી કરી છે . આપણે હરે કૃષ્ણ , હરે કૃષ્ણ ના જાપ જપતાં રહી ને આકાશમાં મીટ માંડીને શ્રી હરિ ને પોકારી એ તેમાં માત્ર ભક્તિ ભાવ હોય છે . અહીં તો આખું આકાશ એક જ રંગ માં રંગાયેલું દૂર સદૂર વિસ્તીર્ણ થતું હોય ત્યારે મનગમતો શ્યામ રંગ શોધવા નો અર્થ નથી , એમ સ્વીકારવું પડે .યમુનાજી નું જળ, ઉતાવળે વ્હેતી હોય તેના તરંગો મોજું મય અને ગતિશીલ હોવા થી ભાત ભાતના અવરોધિત અવાજ કરે ત્યારે તેમાં મનગમતી તાન કેમ કરી શોધવી ? એવી વિમાસણમાં ઊર્મિ તરંગાતી હોય અને વળી ઊંચા , વિશાળ , ઘેઘુર કદંબ ના વૃક્ષ , વાતા પવનો ની લહેર ને હળવે થી ધીમો ધક્કો દઇ એક સાથે ખીલેલા કેસરી પીળાં પુષ્પ સમૂહ ની મદિલ મધુર માદક સુગંધ જાણે ઓચિંતા કમાડ ખૂલ્યા એમ આક્રમક બની રેલાવે જેમાં, કાન્હા ની પ્રેમ ક્રીડા સમેત રાસ લીલા માંથી ઉભરતી તાન અને વાંસળી ના સૂર તો હોય જ , તો પછી વૃંદાવન કેડી પર સ્થિત રાધાનાં ભાન ભૂલ્યા નો સમભાવ થાય . સખી સહિયર ને ઘરભેગી થવા કહેવું પડે કે ? લહેરાતી હવામાં પંખી નાં ટહુકા સામેલ થયા હોય ગોકુળ નો મારગ નજીક ના સંબંધ સમો લાગે ત્યારે ‘ફેરતપાસ’ ફરીથી કરવી જરૂરી નથી. કાન્હા ને રાધા ની લટ ની કાળાશ માં અને સમગ્ર વિસ્તિર્ણ આકાશમાં વ્યાપ્ત રહ્યા નો સુબોધ પ્રયોજીને, કલ્પના ચાતુર્યભરી કવિસમજ મળતા માનવું રહ્યું કે ખોવાયો ના હોય કાન્હા ને શોધવા માટેની આવશ્યકતા નથી કેમકે એ ગોપીભાવ માં સ્થિર છે , રાધાજી નજીક છે અને દૂર દેખાતા આકાશ માં એની વિસ્તૃતિ છે . કૃષ્ણ પ્રિય કદંબ વૃક્ષ સાથે કૃષ્ણ ની મધુર ઉપસ્થિતિ અને સાથે હોવાં ના સંદર્ભ, વ્હેતી હવા ની સુગંધિત લહેરો ફરી ફરી ને રેલાવતી રહેશે : : રાધા ની લટ ની લહેરાતી કાળાશે ખોવાયો કાહ્ન કેમ શોધું ? ગીત : હરીન્દ્ર દવે : અર્થ નિર્દેશ આસ્વાદ કાવ્યાર્થ વિચાર વિ જયરાજ પૂણે જન્માષ્ટમી 12.8.2020…. નવેમ્બર 14 , 2021…. કારતક સુદ દશમ …. પૂણે….
કદંબ વૃક્ષ : : Cadamba Flowers Tree : Kolkata : W.Bengal : India Close up of Flower : કદંબ વૃક્ષ નું ફૂલકદંબ વૃક્ષ નું ફૂલ : ફૂલ ના બે અડધિયા : Two Halves of Cadamba Flowers
Neolamarckia cadamba, with English common names burflower-tree, laran, and Leichhardt pine,[2] and called kadam or cadamba[2] locally, is an evergreen, tropical tree native to South and Southeast Asia. The genus name honours French naturalist Jean-Baptiste Lamarck. It has scented orange flowers in dense globe-shaped clusters. The flowers are used in perfumes. The tree is grown as an ornamental plant and for timber and paper-making. Kadam features in Indian religions and mythologies.: : : : Description : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : A fully mature tree can reach up to 45 m (148 ft) in height. It is a large tree with a broad crown and straight cylindrical bole. It is quick growing, with broad spreading branches and grows rapidly in the first 6–8 years. The trunk has a diameter of 100–160 cm, but typically less than that. Leaves are 13–32 cm (5.1–12.6 in) long Flowering usually begins when the tree is 4–5 years old.
Its flowers are sweetly fragrant, red to orange in colour, occurring in dense, globular heads of approximately 5.5 cm (2.2 in) diameter. The fruit of N. cadamba occur in small, fleshy capsules packed closely together to form a fleshy yellow-orange infructescence containing approximately 8000 seeds. On maturing, the fruit splits apart, releasing the seeds, which are then dispersed by wind or rain.
Stamens 5, inserted on the corolla tube, filaments short, anthers basifixed. Ovary inferior, bi-locular, sometimes 4-locular in the upper part, style exserted and a spindle-shaped stigma. Fruitlets numerous with their upper parts containing 4 hollow or solid structures. Seed trigonal or irregularly shaped. The sapwood is white with a light yellow tinge becoming creamy yellow on exposure and is not clearly differentiated from the heartwood . N . cadamba is Native to the following areas : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : :
Southern China Indian subcontinent: India (n. & w.); Bangladesh; Nepal; Sri Lanka Southeast Asia: Cambodia; Laos; Myanmar; Thailand; Vietnam, Indonesia; Malaysia; Papua New Guinea; Australia It is an introduced species in Puerto Rico at Toro Negro State Forest.
The larvae of Moduza procris, a brush-footed butterfly, and Arthroschista hilaralis, a moth, consume this species. The flowers attract pollinators. 🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺 🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺🎺
https://youtu.be/qtjLyQ73aJw Kadamba tree in Full bloom showing its scented flowers of Orange Colour with dense globe shapes : : Click here to see the video : : : : : : : : : : : કદંબવૃક્ષ Bur tree ભારતીય Neolamarckia cadamba પડોશી દેશો થી દ.પૂવૅ ના દેશો સુધી જોવા મળે. Laran/કન્નડ kadawala/કયંબ કડંબ નીપ પ્રાકૃત/પાલી Attutek (malayalam)કદંબમ(તામિલ)/Rubiaceae family૬થી૮ વર્ષ માં ડાળીઓ ૪૫મીટર૧૪૮ફૂટ સુધી પહોંચે કે મુકુટ આકૃતિ ઊપસે Quick growing . થડ ૧૦૦/૧૬૦સેમી ને પણૅ ૧૩થી૩૨સેમી/૫થી૧૨.૬ઇચ ના. લાલorange કેસરી પીળાં ફુલો ૫.૫ સેમી ૨.૨ ઇંચ નાં,વર્ષા માં એકસાથે ખીલે . પૂર્ણ ગોળ , કળી પણ ગોળ ને આક્રમક માદક સુગંધ/ જાડું ફળ ૮ હજાર બીજ સમૂહ થી ખીચોખીચ બંધાયેલી capsule/ infructescence માંથી પાકીને છૂટાં પડે .ત્રિકોણીય બીજ પવન/વરસાદ સાથે જથ્થાબંધ ફેલાય. ખાટામીઠા ripe ફળ ફુલ ચટની સબ્જી માં ખવાય. કૂમળા પાન ઢોર ને ખવડાવે.plywood ચાના ખોખાં, પેપર , રમકડાં, નાની હોડીઓ ના નિર્માણ માટે , છાંયા માટે, સુશોભન/વનીકરણ માટે, કાબૅન ઉમેરતી જમીન સુધારણા માટે ઉપયોગી .પાન અકૅ, મ્હોં આવે ત્યારે good as mouth gargle. કદંબ વૃક્ષ શતાભિષ Aquarii નક્ષત્ર 🌟 star 1of27 નું પ્રતિનિધિ(અન્ય ૨૬ વૃક્ષ ૨૬ નક્ષત્ર જુદાં). ૩૪૫ થી ૫૨૫ CE સુધી ની કદંબ dynasty નું Holy 🌲 tree જેને અનુલક્ષીને કર્ણાટક માં spring festival કદંબોત્સવ ઉજવાય . શૈવ /દેવી સંપ્રદાય સાથે પણ સંબંધ : પાવૅતિ ને કદંબ પણૅ પ્રિય હોય દશેરાના દિવસે ચડાવાય:મીનાક્ષી સુંદરેશ્વર ને ત્યાં ના Amman(tree deity) મંદિરમાં પ્રતિષ્ઠિત કદંબ સામે નાગ ની પૂજા કરાય : કદંબ નું જીણૅ અવશેષ રૂપ પણ સચવાયેલું છે. જટામાથી મધુર અમૃત સરતું હોય શિવભક્ત સ્થાપક રાજા કુલશેખરે મદુરાઈ નામ આપ્યું : ્ સુમેધ જ્ઞાન બુધ્ધ ને કદંબ હેઠળ મળેલું: દક્ષિણ માં ભાદ્રપદ અગિયારસે કદંબ ની ડાળ ની પૂજા કરીને harwest ઉજવણી થાય : કાન્હા એ કાલિય મદૅન વખતે કદંબ ની ઊંચી ડાળે થી યમુનાજી ના ઝેરી જળ માં કૂદકો લગાવેલ અને કાલિય નાગ નું અભિમાન તોડેલુ અને ગોપીઓ ના દહીં ના ઘડા છીનવી ને કદંબ પણૅ ના દડિયા બનાવી તેમાં મૂકી ને દહીં ખાવાથી, પાન દડિયા જેમ ઊલટી દિશામાં વળી ગયેલા એવી કલ્પના છે : કૃષ્ણ ગીતોમાં કૃષ્ણ કેલિ અને નિર્દોષ કુમારિકા ના ગોપીભાવ સાથે સંકળાયેલા દેવકોટી ના કદંબ વૃક્ષ ના રૂપકો, કવિ પ્રિય રહ્યા છે . ફૂલ વિશે ઉલ્લેખ ના મળે: ્ કાશ જો હું જમના કાંઠે ઝુકેલ કદંબ હોત(રહીમ) ્ કદંબ પ્રિયા, મારી પ્રિયા ને જોઈ છે ?(રામાયણ માં સીતા – વિરહી રામ પૂછે છે) ્ કાલિંદી ના જળ પર ઝૂકી પૂછે કદંબ ડાળી , યાદ તને બેસી અહીં વેણુ વાતા ‘તા વનમાળી ્ એક તો વૃંદાવન કેડી ને કેડી પર ઉગ્યાં કદંબ કેરાં ઝાડ , હળવો હડસેલો લાગે લહેરી ને સૌરભ ના અણધાર્યા ઉઘડે કમાડ . સમજું સૈયર તમે ઘરભેગી થાઓ , હવે ભૂલી હું ભાન કેમ શોધું? રાધા ની લટ ની લહેરાતી કાળાશે , ખોવાયો કાહ્ન કેમ શોધું? આખું આકાશ એક રંગે છવાયું , એમાં મનગમતો વાન કેમ શોધું? (હરીન્દ્ર દવે) ્ વૃંદાવન માં હર શું ફરશું, ગાશું ગીત અનેરા , કોઇ વૃક્ષ ની છાય પછી તો ગિરિધર મેરો મેરો; શ્યામ તમારી સંગ અમારો, જનમ જનમ નો લાગો ; તમે અમારા રોમ રોમમાં થઈ વાંસળી લાગો . સાંજ પહેલાની સાંજ ઢળી છે, શ્યામ હવે તો જાગો :(સુરેશ દલાલ) : ્ રોઇ રોઇ આંસુ ના ઉમટે જો પૂર , તો એને કાંઠે કદંબ વૃક્ષ વાવો ્ એવું કદંબ વૃક્ષ મહેકે છે ડાળી પર વસ્ત્રો હશે કે હશે ફૂલ (માધવ રામાનુજ) ્ મને સુક્કા કદંબ નું તે પાંદડું કહે , મને ગોકુળ કહે તો તને મારાં સોગંદ ; મને મોરલી કહે કે મોરપીંછુ કહે , મને માધવ કહે તો તને મારાં સોગંદ. વેણું માં ફરફરતા આદમ ને ઇવ , જાણે સુકકેલા પાંદડા ની જાળી ,ચપટી વગાડતાં માં ઊડી ગઇ ક્યાંક, મારા ભેરુ બંધો ની હાથતાળી; મને ડૂમો કહે કે ભીનું ડૂસકું કહે , મને માણસ કહે તો તને મારાં સોગંદ (હરીશ મિનાશ્રુ) ્ સર સર કરતા આ સંસારમાં લાજ તો આકાશ રૂપી કદંબ પર જે બેઠેલો છે તેના હાથમાં ..(અજ્ઞાત) ્ વ્રજ ભૂમિ મેં કદંબ હિ કદંબ : કદંબાસ્તુ હરિ પ્રિયા : કદંબ ચઢ કાન્હ બુલાવત ગૈયા : ્ વિશ્રામ કી ગોચારણ લીલા , ભોજન કી છાક લીલા , દઘિપાન ભી , યશોદા કે લીયે રાસ લીલા દશૅન , વેણુ નાદ ભી , વસ્ત્રાહરણ લીલા , હિંદોલા ઝૂલન લીલા , ગોપીઓ સંગ રાસ લીલા , ઉદ્ધવ ક્યારી પર કૃષ્ણ સંદેશ ભી: સબ કદંબ કી છૈયા મેં : ્કૃષ્ણ ગઢ માં શ્રીનાથ જી ની બેઠક કદંબ નીચે ્ કોટા ની કદંબ ખંડી : ્ મીનાક્ષી મંદિર ના સ્થળે કદંબ વન હતું , જ્યાં ઇન્દ્ર એ શિવ ની પૂજા કરેલી ને જટા માં થી અમૃત સરેલુ : ્ જૈન સાહિત્યમાં કદંબવન શત્રુંજય જેવા ૨૧ પર્વત પર સ્થિત છે : Symbolism The kadamba flower was the emblem of Athmallik State, one of the princely states of India during the period of the British Raj.
The kadamba lends its name to the Kadamba Dynasty that ruled from Banavasi in what is now the state of Karnataka from 345 CE to 525 CE, as per Talagunda inscription of c.450 CE.The kadamba tree was considered a holy tree by the Kadamba dynasty.
According to Hindu tradition the 27 nakshatras, constituting 12 Houses (Rasis) and nine planets, are specifically represented precisely by 27 trees —one for each star. The kadamba tree is said to represent Shatabhisha, roughly corresponding to Aquarii.Kadamba is mentioned in the Bhagavata Purana. In North India, it is associated with Krishna while in the south it is known as “Parvati’s tree”. Radha and Krishna are supposed to have conducted their love play in the hospitable and sweet-scented shade of the kadamba tree. In the Sangam period of Tamil Nadu, Murugan of Tirupparankundram Hill of Madurai was referred to as a centre of nature worship. He was in the form of a spear under a kadamba tree.
An episode from the life of Krishna narrates of when he stole the garments of gopis when they were bathing in a pond near Vrindavan. Varuna, the sea-god, had forbidden nude bathing in rivers, ponds and other public places, but gopis often resorted to it. One day, to teach them a lesson, Krishna reached the bank of the pond where they were taking a bath and took away their garments and spread them on the branches of nearby kadamba tree. He himself climbed the tree and hid there behind a branch. After the gopis had bathed, they looked for their garments but found them missing. Suddenly their attention was drawn to the nearby kadamba tree by the stirring of its branches. When they looked up, they saw Krishna hiding there and their garments scattered all over the branches of the tree. Krishna insisted that they come out naked to receive their garments. This episode is portrayed in song, story, painting and artifacts, in the backdrop of the kadamba tree.
Karam-Kadamba is a popular harvest festival, celebrated on the eleventh lunar day of the month Bhadra. A twig of the tree is brought and worshipped in the courtyard of the house. Later in the day, young ears of grain are distributed among friends and relatives. This festive custom has been adopted by the Tulu people. Onam (Kerala) and Huttari (Kodagu) are regional variants of this festival. Kadambotsava (“The festival of Kadamba”) is also the festival that is celebrated every year by the Government of Karnataka in honor of the Kadamba kingdom, the first ruling Kingdom of Karnataka, at Banavasi, as it was here that the Kadamba kings organised the spring festival every year.
The kadamba tree is also associated with a tree deity called Kadambariyamman.The kadamba, which is considered the sthalavruksham (“tree of the place”) of the city that is otherwise known as Kadambavanam (kadamba forest) and is present in Meenakshi Amman Temple.A withered relic of the kadamba is also preserved there.
In Theravada Buddhism, the kadamba tree was where Sumedha Buddha achieved enlightenment. ભારતમાં કદંબ સર્વત્ર છે : અહીં પણ નામ લખ્યું કદંબ , કેટલી બધી વાર !?! શ્યામ સંગ વૃક્ષ ની છાય હોય તો વૃક્ષ નું નામ પણ શે લેવું ? કૃષ્ણ પ્રિય કદંબ છે ત્યાં કૃષ્ણ છે : : : : શૈક્ષણિક માહિતી અભ્યાસ આલેખન પ્રસ્તુતિ વિ જયરાજ : : : : જન્માષ્ટમી : : ઓગસ્ટ ૧૨ , ૨૦૨૦ : : : : પૂણે : : : :
Leaves and flower buds of Cadamba FlowersLower Trunk of Cadamba Flowers Treeકદાચ વૃક્ષ : મિનાક્ષી મંદિર ના પ્રવેશ દ્વાર ના પ્રાંગણ માં : Madurai Tamil Nadu Gita Govind by JayadevRadha Krishna : રાધા કૃષ્ણ અને ગોકુળ વનરાવન વૃંદાવન ના કદંબ વૃક્ષ ના વન : ગોપ ગોપી ઓ :
કેવડો(શ્વેત)કેતકી(એટલે કે પાણી ભરી જગ્યાએ ઉગે/પીળી ને શ્વેત )ગગનધૂલ (હિન્દી)Umbrella tree/screw pine/kedigeકન્નડ kaitha (મલયાલમ)thajhai (તામિલ) mogali(તેલુગુ)kia(ઉરિયા)જમ્બુલ ચમરપુષ્પ/પંશૂલ/સ્થિર ગંધા:સુક્કા થયે પણ સુગંધ રહે(સંસ્કૃત) Pandanus odoratissimus pandanaceae family પામ વગૅ/tectoriusજંગલી જાત: ભારતીય દ્વીપકલ્પના તટીય પ્રદેશ,નદીઓ વહેળાની ઓથે/S. Orissa ના Ganjam જિલ્લામાં/નમૅદાતટે મોટા પ્રમાણમાં:વહેલી સવારે પુષ્કળ ઉગતા ફુલો ચૂંટી નજીકની ડિસટીલરી માં oil, કેવડાજળની બનાવટ સારું મોકલે. મકાઈના ડોડા જેમ લાંબા પત્રોથી ઢંકાયેલા મીઠ્ઠી અતિમાદકfruity સુગંધ/સુક્ષ્મ પુષ્પ રજની જેમ ખર્યા કરે(ધૂલી પુષ્પિકા) તેથી પૂજા માં અસુવિધા.રોજ ની શિવ પૂજામાં નિષેધ.બ્રહમાજી તેજોમય પૂજના આદિછેડે તાગ લઇ આવ્યાની હામી ભરી જુઠ્ઠા સાક્ષી બનેલા કેતકી પુષ્પનો શિવે ત્યાગ કરેલો.વર્ષાભૂમિ કેતકીથી સુશોભન પામે:સુશ્રુત.ફકત કેવડાત્રીજે શિવપૂજામાં પ્રાપ્ય રહે.નર કેવડો શ્વેત ને માદાપુષ્પ પીળી સુવર્ણ કેતકી.પાકા લાલફળોને કૂણાપાન નીચેના સફેદ ભાગ વેનીલા જેવા તમતમતા સ્વાદ સુગંધવાળા.કેવડો સુંઘવાનું આકર્ષણ સૌને હોય: પ્રસ્તુત વિડીયોમાં જોશો https://youtu.be/ggq0bTp1V88 કેવડા /કેતકી ના પાકાં ફળ આરોગતા સ્વાદ મગ્ન બાળકો : કેરળ ના મલબાર કાંઠે : Thaalam Pazham Kids Of Kerala India Cherishing Screw Pine Fruit : કેવડા ત્રીજે કેવડા સહિત અનેક વનસ્પતિઓ ના પાન , અબીલ , ગુલાલ , ચંદન , હળદ , તલ , આંકડા સહિત ના ફુલો , દેવી પાવૅતિ ના શણગાર ની સામગ્રી , ફળો , મેવા , મિઠાઈ સાથે પૂજાની છાબડી લઇ , પતિ પરિવાર માટે સાજાં સમા – સ્વાસ્થ્ય , દીર્ઘ આયુષ્ય વાંછિત શિવ પૂજા સંપન્ન કરવા માટે ગુજરાતી સ્ત્રીઓ કેવાં પ્રકારના આયોજન માં પ્રવૃત્ત થશે ?!?!?! Happy Kevada Trij : કહેવાની સાથે જાણીશું Ganjam kewda ketaki અને Spinefruit plant વિશે જેમાંથી મેળવાય છે કેવડા ફૂલ ના extracts રૂપે કેવડા ઓઈલ kewra Ruh , અત્તર Kewra Perfume અને કેવડા જળ Kewra Hydrosol જેનું મુખ્ય સ્થળ છે ઓરિસ્સા ના Ganjam District જ્યાં તેના વૃક્ષ / છોડ ઉપરથી મોટી સંખ્યામાં flower spikes મળે છે ; જેના કારણે Ganjam Kewda of Screwpine z /tree નામે ઓળખાય છે . screwpine plant used for extracting kewda oil in India. A native to the tropics, it is registered (on Application No. 229) under the Geographical Indications (GI) of Goods (Registration and Protection) Act by Government of India. Kewda scent is produced in Chhatrapur, Brahmapur, Gopalpur and Jagannathpur in district of Ganjam, Odisha. Although kewda plants can be found through most of India, 90% of the commercial production of the kewda flower is estimated to occur in the Odisha state. The flower of the kewda plant grows on a small tree or shrub; it is both cultivated and grows wild in coastal areas. The plant can also be found in some inland districts but the flowers seem to create their most exquisite floral bouquet in certain coastal localities, the most famous being the Ganjam district of Odisha. The tree can reach a height of 18 feet, with dense branches supported by aerial roots that can form a thick, almost impenetrable jungle. The long leaves possess prickly spines along the edges and mid-ribs making the plant tough to handle for those not familiar with the handling and harvesting techniques. The male flower “spikes” (or inflorescence) are 25–50 cm (10–20 in) long. Along the central stalk of each spike one can find many flowers, each encased in a fragrant cream-colored spathe (a spathe is a protective leaf enclosing a flower). A fully mature kewda tree produces about 30 to 40 flower spikes each year weighing 5 to 6 each ounces each.
Kewra is used to flavor foods and for Ayurveda healing. The kewra plant grows wild along the east coast of India. The plants many think that create the best floral bouquet are grown in Ganjam district of South Odisha. Rampe plant (Pandanus amaryllifolius Roxb) is different from Kewra plant. The fragrant leaves of Rampe plant (Pandan Patta) are used to flavor rice and curries.: : ; : : : ; : : : : The male plant – flower Only the flowers of the male plant are harvested to extract the floral bouquet to produce kewra. The flower’s bouquet is sweet, similar to rose flowers, with also some fruity notes. The plants flower three times a year (Summer, Monsoon, and Winter). A majority of the flowers that provide the best floral bouquet grow during monsoon season (July–September). Some 30% of the flowers grow during summer (May–June), and remaining 10% grow during winter (October–November). The creamy white color flowers are encased in long spikes about one foot long. On average, one mature plant can produce about 35 flower spikes, each weighing about 5 to 6 ounces. : : : : : The female plant – flower The flower of female plant has no floral bouquet. It is left to develop into fruit.Kewra Ruh (Oil) Edit This is 100% pure oil extracted from male kewra flowers. It takes about 1,000 flowers (370 pounds) to produce one ounce of Kewra Ruh. In Ayurveda, the oil is used as a stimulant, and to treat rheumatoid arthritis
Kewra Attar (Perfume) The Kewra flowers are distillated into sandalwood oil. Kewra Attar has about 3% to 5% Kewra oil, and the remainder is Sandalwood oil. Normally, it is specified in terms of number of flower spikes (10,000 to 15,000) per pound of sandalwood oil, This is the most popular perfume used in India. It is applied behind ears, and used to scent clothes. The perfume is also added to various cosmetics.Kewra Jal (Hydrosol) Edit The fragrant hydrosol (distillate of an essential oil) may be either a primary product from low quality flowers collected during hot summer, or it may be a secondary product from Kewra Ruh or Attar production. Kewra Jal is also called Kewra water. Kewra Jal is about 0.02% of Kewra oil. 24 flowers can produce one pound of primary hydrosol. The hydrosol is used to flavor popular sweets such as Rasgulla, Rasmalai, and Ghulab Jamun. It is used to flavor rice dishes such as biryanis.: : : : : : : : : : : : : : Kewda Industry in Ganjam The kewda flower and its rhu, produced after processing the flowers, is also unique to the region. The flower grows in at least four coastal blocks of the district – Chhatrapur, Rangeilunda, Ganjam and Chikiti. The Kewda oil is extracted by processing the flowers in distilleries. Around 250 processing units, locally known as bhatis, were engaged in processing the flowers.
Apart from its use in the perfume industry, the oil of the thorny flower is used in preparing gutka (a stimulant that causes mouth cancer). After the ban on manufacture and sale of gutka in several states, including Odisha, most of the processing units have stopped operations.
Kewra plant is dioecious, with male and female flowers produced on different plants. In Sanskrit, the plant is called Ketaki. The male plants are called ‘Ketaki Viphala’, and the female plants and called ‘Swarana Ketaki’.
દિન કા રાજા : small White Flowers : દિવસે ખીલતાં સફેદ સુગંધિત ફુલો ના ગુચ્છાઓ White flowers with yellowish tinge with recurred corolla lobes : દિન કા રાજા ના ગુચ્છા માં ખીલ્યાં ફુલો અને તેનો દૃશ્યમાન આવર્તક પુષ્પ મુકુટદિન કા રાજા ના ગુચ્છા માં ખીલ્યાં શ્વેત ફુલો : tube 10 to 12 mm having 3 to 4 mm Diameter of corollaBlack fruits Berry of Cestrum diurnal turned out black from its initial green colour
Cestrum diurnum is a species of Cestrum, native to the West Indies. Common names include day-blooming cestrum, day-blooming jessamine, and day-blooming jasmine. Also known as Din ka Raja (king of the day), in Hindi. The scent of this quick-growing and evergreen woody shrub, often used for screens and borders, is released by day. Cestrum diurnum is easily propagated from the seed, which it produces in abundance. It is an erect evergreen woody shrub with numerous leafy branches. The branches, which are green and with well-marked white lenticels when young, fawn with age. The younger parts are covered with a very sparse glandular scruf.
The leaves are simple, glabrous, entire, alternate, ex-stipulate, ovate-lanceolate in shape with obtuse apex and obtusely wedge-shaped below. They are dark green above and pale below and are generally 5 inches long by 1.5 inches wide. The leaves are petiolate with petioles of 0.5 inch length.
The Inflorescence consists of a long axillary peduncle which bears short clusters of sweet white-smelling flowers, each cluster supported by a leaf-like bract. The individual flowers are sessile and may be with or without bracteoles.
Calyx is gamo-sepalous, about 0.15 in long, somewhat puberulent, obtusely 5-ribbed and 5-lobed with obtuse, ciliate lobes.
Corolla tube is narrowly infundibuliform, white, sweet-scented, about half-inch lobed with five lobes. The lobes are very obtuse and completely recurved when the flower is fully open.
Stamens oblong, five in number, alternate with the corolla lobes, brown in colour, included. Filaments adnate to the tube, free for a very short distance.
Ovary seated on a nectar-secreting disk. The style is filiform and glabrous. The stigmas are truncate-capitate.
Cestrum diurnum has a black, nearly globular berry.
Distribution : : west Indies native : widely cultivated in Gardens through out India . Also known as Ink Berry , china berry , White Chocolate Jasmine , tentanchinu , thaue thau , tintan china : : બંગાળી ભાષામાં Hashnuhana કહે . Very strong Chocolate flavour as goot as fragrance of famous Portlandia . Just as allergic pollen as night jasmine . Hardy Plant : રાતરાણી . વાર્ષિક ફુલો નો છોડ , shrub થી નાનાં વૃક્ષ સુધી વિસ્તરે . જૂન મહિનાથી વર્ષા ઋતુ ના પ્રારંભ થી ઓક્ટોબર સુધી દિવસ દરમિયાન ખીલતાં ફુલો ના ગુચ્છા ઓ મોટી સંખ્યામાં દર ૧૫ દિવસે નવા નવા આવતા રહે , જેની ખુશ્બો ૪ થી ૫ દિવસ લગી ફેલાતી રહે . Sun loving plant : Full Sunlight માં રાખી શકાય , પણ પાણી નિયમિત બે વખત આપવું જોઈએ , નહીંતર ફુલો મુરઝાઈ શકે . Semi shade પણ ચાલે . ગોબર , સુપર ફોસફેટ , બોનમીલ , સારી બાગબાની ની water drainIng માટી માં , ૧૦ થી ૧૨ ઈંચ ના ગમલા માં stem cutting ૪ થી ૫ ઈંચ ની લંબાઈ ની કલમથી અને બીજ થી પણ ઉગાડી propagation મેળવી શકાય . લોકો માં બહું પ્રચલિત થવાનું હજી હમણાં થી શરૂ થયું હોય , નર્સરીમાં ફુલો ન આવ્યા હોય તેવા છોડને જાણકાર જ ઓળખી બતાવે . ફુલો જૂનાં થાય પછી ઉપરના ભાગમાંથી pruning કરી શકો . નીચેના ભાગમાં થી કાપવા નહીં . પાંદડાં માં , વચ્ચે થી grass Hopper અને સાઈડમાં થી catterpiller કાણાં પાડી કોતરી ખાય , જેનાથી બચવા નીમ ઓઈલ વિ . ના છંટકાવ કરવા : : : : : : : Leaves of Cestrum diurnum are reported as a sources of vitamin D3. Aerial parts are also reported to have cytotoxic and thrombolytic activities. Toxicity : : : : Cestrum diurnum is one of only three rangeland plants known to contain glycosides of the vitamin D metabolite 1,25-dihydroxycholecalciferol aka 1,25-OHD3. Consumption of glycosides of 1,25-OHD3 by grazing animals leads to a vitamin D toxicity resulting in calcinosis, the deposition of excessive calcium in soft tissues . : : : : 🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫🍫 શૈક્ષણિક અભ્યાસ માહિતી આલેખન પ્રસ્તુતિ વિ જયરાજ : : નવેમ્બર ૧૧ , ૨૦૨૧ : : કારતક સુદ સાતમ : : પૂણે : : : : : : : :
November 10 , 2021 : Chhathh Puja : India All that exists was born from the sun, there is nothing apart from it. The Sun God is always there to shine upon us, so pray with full dedication. Happy Chhath Puja!
Chhath is an ancient Hindu Vedic festival historically native to the Indian subcontinent, more specifically, the Indian states of Bihar, eastern Uttar Pradesh and, Jharkhand and the southern parts of Nepal , and it has become popular with the Nepali hilly community in the recent years, thanks to the influence of the southern immigrants. Prayers during Chhath puja are dedicated to the solar deity, Surya, to show gratitude and thankfulness for bestowing the bounties of life on earth and to request the granting of certain wishes. Chhathi Maiya, the mother goddess and Sun’s sister, is worshipped as the Goddess of the festival. It is celebrated six days after Diwali, on the sixth day of the lunar month of Karthika (October–November) in the Hindu calendar Vikram Samvat ( during 2021 , this year it is on November 10 , 2021 . The rituals are observed over four days.They include holy bathing, fasting and abstaining from drinking water (vrata), standing in water, and offering prasad (prayer offerings) and arghya to the setting and rising sun .Some devotees also perform a prostration march as they head for the river banks . Four days celebrations will be on 8 , 9 , 10 , & 11 November : 2021 : :
On this day, I pray for your health, peace, good fortune and prosperity. Happy Chhath to you and your family.Chhath Puja performed in Vadodara : Gujarat : IndiaAt Sabarmati Riverfront Ahmedabad Gujarat : IndiaDevotees preparing Prayer Offerings on z occasion of Kharna of Chhath Puja festival on the bank of river Ganges at Patna Bihar , IndiaIn Nepal : Offering Arghya on setting and rising of Sun God Offering to a Sun God and His Sister : Chhathhi Maiya clothes , Diya / Lamps , fruits and vegetablesBanana and other fruits and vegetables , lamps, clothes as Prayer OfferingsPrayer of Chhath Puja festivalTilak to her boy by MotherKathmandu Nepal : Hindu woman on chhath PujaBundle of Banana : essential as fruit on Chhath PujaAllow me under your feet : A ritual during Chhath Puja festival of IndiaSharing sacred sweet drink called Charinamrut : Chhath Puja festival of India Human Hand pouring sacred water on food offerings : A ritual of Chhath Puja festival of IndiaLights in the wait of happiness : darkness of Evil is diminished on the festivities
Three Blue Butterfly Pea / Asian Pigeonwimgs Flowers scattered on white backgroundઅપરાજિતા ફૂલ : બ્લ્યુઅપરાજિતા ફૂલ : સફેદ
અપરાજિતા : Clitoria ternatea: શંખપુષ્પી: વિષ્ણુ ક્રાન્તા: (મહા)શ્વેતા: હિન્દી / koyala: મલયાલમ /sangu pushpa : તેલુગુ/dintena/Asian Pigeonwings : Butterfly /Blue /cordofan Pea /Bluebell Vine : Fabaceae family /બારેમાસ ટકતી વેલ . ભારત નું ગ્રીષ્મ /વર્ષા નું દેવાર્પિત ફૂલ. /૧૮૦૦ માં જર્મન botanist Johann Breyne એ ઇન્ડોનેશિયા ternate 🏝️ ટાપુ પરથી શોધ કરી . ૪×૩ CM / 1.6×1.2 inches ના ચમકદાર ગાઢા ભૂરાં કે સફેદ ઉલ્લાસ ભર્યા ફુલો થી દિવાલો પર , વાડ કે ખેતરના શેઢે જીવંત ચિત્ર તાદૃશ્ય થતું દીસે . પાંખડીઓ unequal / lightપીળા markings / style bearded below the stigma પર્ણો લંબગોળ ,ખૂણે બુઠ્ઠા . ઠંડીમા , સીધી Flat ૫થી૭ CM સીંગ / દરેક ખાનામાં ૬ થી૧૦ કાળા બીજ દબાયેલા / કુમળા ખવાય . ripeબીજ / કલમ થી છોડ વાવી શકો . Roots પર N2 fixing કરતા rhizobia soil બેક્ટેરિયા હોય legume plant તરીકે જમીન સુધારે .દ.એશિયા ના ચીકાશયુક્ત ભૂરા દેખાતા ચોખા માં, મલેશિયન nasi kerabu , થાઇ khao tom સ્વીટમાં , બર્મિંશ ને થાઇ ભજીયા માં , થાઇ ને વિયેતનામ ની લીલી ચા ને lemonના cold /hot પીણાં / લોકપ્રિય purple Tea ને મધ મેળવેલી pink purple Tea માં , આયુર્વેદમાં Uses. આકર્ષક ornamental showy ફુલો : :OPARAJITA FLOWERS : Rabindranath Tagore : @@@ When it bursts in to flower , The creeper ‘s pride has no end = As if it has received a letter On the sky’s own hand. : : શૈક્ષણિક અભ્યાસ માહિતી આલેખન પ્રસ્તુતિ વિ જયરાજ : : નવેમ્બર ૧૦ , ૨૦૨૧ : : કારતક સુદ છઠ : : : : : : : : :
Colour changing Blue Butterfly Pea induced gelato icecream in bowl and filled inside wafflecone Bluebell blue vine of Butterfly Pea Asian Pigeonwings Flowers in hand collectionHome made Blue Popsicles stick icecream induced by Butterfly Pea FlowersSticky Blue Rice prepared with Butterfly Pea Asian Pigeonwimgs Flowers ,eaten with Mango Pieces & Coconut IcecreamSundries Butterfly Pea Flowers for Blue / Purple / Pink Tea PreparationsHealthy Blue / Purple / Pink ( with lemon juice ) herbal detox organic Tea prepared with dried Butterfly Pea FlowersButterfly juice with Gin : favourite drinkRoselle Tea : Sappan wood tree beverage ingredients : Butterfly Pea Flowers & hibiscus & Cinnamon in dried forms with Coffee beansWall covering by Butterfly Pea Flowers Vine અપરાજિતા ફુલો ની વેલ : શંખપુષ્પી An Chan : Very healthy Juice Popular in Thailand અપરાજિતા ફૂલ અને અપરાજિતા ની સિંગ growing ripening in different states Butterfly Flower : Macro shot : selectively focusedButterfly Telang Flower , beside beautiful also has anti inflammatory analgesic property & medicinal uses
Red Ixora Flowers : leaf backgroundYellow Flowers : Jungle Geranium : plucked with leaves : Ixora coccineaOrange Ixora Flowers : Jungle Geranium : green backgroundYellow Ixora Flowers : leaves backgroundPink Ixora Flowers : West Indian Jasmine : Very Popular in India for Worshipping Gods and GodesseRed Ixora Flowers : growing shrub in the garden White Ixora Flowers on the tree in the gardenLight Blue plumbago Ixora Flowers with a soft focusOrange Ixora Flowers scattered single unit on a wooden table : classic vintage style viewPlain Tiger Butterfly hanging on a blooming bunch of Ixora Flowers : white backgroundBeautiful view of pink Ixora Flowers with buds and leavesBuds of Ixora Flowers about to bloomRed Ixora Flowers in bunches of its bushes
IXORA cocciniea: Rugmini હીન્દી : Rangan બંગાળી : કેરળ માં chethi :તામિલનાડુ માં vedchi: Jungle geranium : Jungle flame : flame of woods : . Ixora also grows commonly in subtropical climates in the United States, such as Florida where it is commonly known as West Indian jasmine. Other common names include viruchi,kiskaara ,kepale , rangan, kheme, ponna, chann tanea, techi, pan, siantan, jarum-jarum/jejarum, jungle flame, jungle geranium, and cruz de Malta, among others. The Rubiaceae /coffee family. Native Asia /also found from Africa to S. Asia . 400 Species differ in leaf size/ plant height/flower colour/size/Easy to grow/ગ્રીષ્મ/આખું વર્ષ ફુલો આવે . Large plants of 1.2 to 1.8 / 3.7(super King/hybrid) meter ૪ કે ૬ થી ૧૨ ફુટ સુધી ના /Dwarf (Nora grant ૩ફૂટ નું) bushy/ small leaves: પીળાં/ગુલાબી/કિરમજી/નારંગી ઝાંય વાળા/ સફેદ/લાલચોળ/tubular ફુલો જેટલા ઉંચા હોય તેનાથી વધુ ૨ થી ૫ ઇંચ ના round માં ઝૂમખા માં ફેલાય. પાણી ભરેલા vase માં લાંબા સમય સુધી ટકે /તાજા ને અન્ય ફુલો સાથે આકર્ષક દેખાવ માં ઉમેરો કરે . ઘરના ચોક માં patio flowers તરીકે/કાપકૂપ ખમે તેથી જોઇતા આકાર ની/હારબંધ વાડ તરીકે ખૂબ શોભે/૪ ઇંચ ના લાંબા પણૉ સામસામે/દાંડી પર ડીટા ની ફરતે વલય બનેલા/લાલ fruits diet source: દ. ભારતમાં ઠેર ઠેર ,પણ હમણાં થી રંગ રંગની hybrid જાત આવી હોય લોકપ્રિયતા વધતી રહી છે: વડોદરાના ઘરે પડોશમાં રોજ જોવા મળતા: National flower of Suriname : : IXORA IXORA. IXORA : Still I Can Smell The Sweet Ixora Ixora . Ixora Ixora . The Touch Of The Rain And The Love Insane . The Moment Of Truth . The 💓 Heart So Smooth . Ixora Ixora Ixora .. . Ixora , The Love In The Air .. . .. . The Moment Of Share . At The End : Ixora Ixora. .. . RAJ : : : : : : : : : : માહિતી અભ્યાસ આલેખન પ્રસ્તુતિ વિ જયરાજ : : નવેમ્બર ૯ , ૨૦૨૧ : : કારતક સુદ પાંચમ : લાભ પાંચમ : : પૂણે : : : : : : : :
Indian Red Ixora Flowers : selectively focusedBouquet of Fragrant white Ixora Flowers : Rainbow coloured beetle/insect resting on Red Fragrant Ixora Flower in bloomingPink Ixora Flowers : green leaves backgroundBuds of Ixora Flowers : Top view with raindrops on leaves : રૂગ્મિણી ના ફૂલની કળીઓ : ચોમાસાના સમયે : Ixora evergreen shrub growing beautiful Fragrant Flowers in all round seasons except for fewe weeksPink Ixora Flowers in the garden of summer timeKing Ixora Variety of Yellow Flowers on a treeInterested in the study of hand palmistry or handholding Orange Ixora Flowers !??!Savoury & delicious Cheese Cake with Cheery Sauce and decorative Ixora FlowersIxora Flowers grown in Vases arranged in a row : કુંડા માં રૂગ્મિણી ના ફુલો ના છોડ : Dwarf varietyRed Ixora Flowers in a decorative yellow beautiful flower vase on the living room table with a wooden backgroundDwarf Variety of Ixora Flowers decoratively curved for (home) garden .
MADHU MALTI 