વિશ્વ ફિલોસોફી દિવસ : UNESCO  દ્વારા  ઉદઘોષિત ( પ્રથમ ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૦૨ ના ગુરુવાર થી દરેક વર્ષે ) : : ૨૦ નવેમ્બર ૨૦૨૫,  ૧૯ નવેમ્બર ૨૦૨૬, ૧૮ નવેમ્બર ૨૦૨૭ , ૧૬ નવેમ્બર ૨૦૨૮, ૧૫ નવેમ્બર  ૨૦૨૯, ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૩૦.. .

ફિલસૂફીને સમર્પિત દિવસ પર યાદ રાખવાનું છે કે માનવ સભ્યતા માત્ર શક્તિ અથવા પ્રગતિ દ્વારા નહીં પરંતુ વિચારો દ્વારા એક સાથે જોડાયેલી છે. સોક્રેટીસ ને ત્રાસ આપતા પ્રશ્નો અને બ્યુવોયર ને ઉત્તેજિત કરનારા પ્રતિબિંબો હજુ પણ રાજકારણમાં, સંસ્કૃતિમાં અને ખાનગી સંઘર્ષોમાં ગુંજનીય છે. ફિલસૂફીના સરળ જવાબો સમજાતાં નહીં હોય, પરંતુ તે આપણને પૂછતા રહેવાની હિંમતથી સજ્જ કરે છે – જે દરેક પેઢીને પ્રકાશિત કરે અને કરશે. તદુપરાંત આપણી પૃચ્છા મન અને હૃદયને  માર્ગદર્શન આપી શકે.. .

આપણે જે વિચારીએ , પ્રશ્ન કરીએ કે કલ્પના કરીએ તે દરેક પાછળ તત્વજ્ઞાન નું એક એન્જિન આગળ લઈ જઈ શકે તેપણ શાંત રહીને , અવાજ  કર્યા વિના. વિશ્વના મહાન વિચારકોએ અસ્તિત્વ, નીતિશાસ્ત્ર, સ્વતંત્રતા અને માનવ હોવાના વિચિત્ર નાના વ્યવસાયને સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ‘વિશ્વ ફિલોસોફી દિવસ ‘પર, અહીં દસ અવતરણો અહીં  નોંધ્યા છે જે  કે માનવિય અર્થનિર્દેશ નાં વ્યાપક વિચારોની ઊંડી શોધ પ્રતિપાદિત કરી શકશે. નિર્ણાયક પ્રશ્નો જીવન અને એક પછી એક બનતી ઘટનાઓ અને ક્રિયાત્મકતા ને અર્થ આપવા સક્ષમ બનાવે છે. ફિલસૂફી આલોચનાત્મક અને સ્વતંત્ર વિચારને પ્રોત્સાહિત કરે છે . વિશ્વને વધુ સારી રીતે સમજવા અને સહિષ્ણુતા અને શાંતિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સક્ષમ છે. વિશ્વમાં ફિલસૂફી.  રાષ્ટ્રીય તત્વજ્ઞાન દિવસ 2025 માટેની સત્તાવાર થીમ “ફિલોસોફી અને ડિજિટલ યુગમાં વૈશ્વિક સંવાદ” પર કેન્દ્રિત છે, તે અસ્તિત્વ અને અર્થ,  ન્યાય  અને નીતિશાસ્ત્ર જેવા નિર્ણાયક ખ્યાલો ની શોધમાં ફિલસૂફીની ભૂમિકાને પ્રકાશિત કરવાનું ચાલુ રાખે છે. આશા રાખીએ કે , “યુનેસ્કો દ્વારા ફિલોસોફી દિવસ ને ‘વિશ્વ ફિલોસોફી ડે’ તરીકે માન્યતા  મળવાથી ફિલસૂફી ને અને ખાસ કરીને વિશ્વમાં ફિલસૂફીના શિક્ષણ અને વિચાર ને માન્યતા મળશે અને મજબૂત પ્રોત્સાહન મળશે”.

સોક્રેટીસ
“તપાસ વિનાનું જીવન જીવવા યોગ્ય નથી.”
– પ્લેટોની “માફી” (સોક્રેટીસનું સંરક્ષણ ભાષણ)

પ્લેટો
“અભિપ્રાય એ જ્ઞાન અને અજ્ઞાન વચ્ચેનું માધ્યમ છે.”
– “રિપબ્લિક”

એરિસ્ટોટલ
“તમારી જાતને જાણવી એ બધી શાણપણ ની શરૂઆત છે.”
— ક્લાસિકલ કોમ્પેન્ડિયમમાં એરિસ્ટોટલ ને આભારી ( એક જ ગ્રંથમાં થી નહીં, પરંતુ પ્રાચીનતમ શોધ કાર્ય તરીકે વ્યાપકપણે સ્વીકૃત  દસ્તાવેજી લખાણ ).

કન્ફ્યુશિયસ
“જ્યાં સુધી તમે રોકાતા નથી ત્યાં સુધી તમે કેટલા ધીરે ધીરે જાઓ છો તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી.”
– “વિશ્લેષણ”

લાઓ ત્ઝુ
“હજાર માઈલ ની સફર એક પગલાથી શરૂ થાય છે.”
– “તાઓ તે ચિંગ”

ઈમેન્યુઅલ કાન્ત
“વિજ્ઞાન એ સંગઠિત જ્ઞાન છે. શાણપણ એ સંગઠિત જીવન છે.”
– ૧૯ મી સદીના તેમના પ્રવચનોના સંકલનમાં કાન્ટ ને આભારી ( સામાન્ય રીતે ટાંકવામાં આવેલ, ઐતિહાસિક રીતે દસ્તાવેજીકૃત)

ફ્રેડરિક નિત્શે
“જેની પાસે જીવવાનું કારણ છે તે લગભગ કોઈપણ રીતે સહન કરી શકે છે.”
– “મૂર્તિઓના સંધિકાળ”

જયાં – પોલ સાર્ત્ર
“માણસને મુક્ત થવા માટે નિંદા કરવામાં આવે છે.”
– “હોવું અને કંઈપણ ન હોવું “

સિમોન ડી બ્યુવોર
“એક વ્યક્તિ જન્મતી નથી, પરંતુ સ્ત્રી બને છે.”
– “ધ સેકન્ડ સેક્સ”

રવીન્દ્રનાથ ટાગોર

“વિશ્વાસ એ પક્ષી છે જે પ્રકાશ અનુભવે છે અને જ્યારે પરોઢ અંધારું હોય ત્યારે ગાય છે.”
– “ફાયરફ્લાય”

Inspiring Quotes and Slogans
“The unexamined life is not worth living.” – Socrates
“Happiness depends upon ourselves.” – Aristotle
“Be the change that you wish to see in the world.” – Mahatma Gandhi
“Knowing others is intelligence; knowing yourself is true wisdom.” – Laozi
“Wonder is the beginning of wisdom.” – Socrates
“He who learns but does not think, is lost! He who thinks but does not learn is in great danger.” – Confucius
“Philosophy is the silent dialogue between the mind and the universe. – Anonymous  : :  “Greater by the things we deny” ( Jean Paul Sartre : inspired by  Friedrich Nietzsche Who often explored themes of self-denial . The core concept is that a strong individual becomes “greater” by consciously choosing which base desires or weaknesses to deny or overcome, rather than being enslaved by them. This is distinct from traditional religious asceticism, which Nietzsche often critiqued. )  Friedrich Nietzsche’s most famous quotes include “What does not kill me makes me stronger,” “When you stare into an abyss, the abyss also stares back at you,” and “He who has a why to live for can bear almost any how”. Other notable quotes address morality, self-overcoming, and a critique of conventional beliefs, such as “Convictions are more dangerous enemies of truth than lies” and “God is dead”. :  “What does not kill me makes me stronger”. :
“He who has a why to live for can bear almost any how”. :
“On the mountains of truth you can never climb in vain: either you will reach a point higher up today, or you will be training your powers so that you will be able to climb higher tomorrow”. :
Friedrich Nietzsche , On truth and belief : :
“Convictions are more dangerous enemies of truth than lies”. :
“I’m not upset that you lied to me, I’m upset that from now on I can’t believe you”. :
“There are no moral phenomena at all, but only a moral interpretation of phenomena”.:
“He who learns but does not think, is lost! He who thinks but does not learn is in great danger.” – Confucius
“Philosophy is the silent dialogue between the mind and the universe.” – Anonymous
“Happiness depends upon ourselves.” – Aristotle
“Knowing others is intelligence; knowing yourself is true wisdom.” – Laozi
“Be the change that you wish to see in the world.” – Mahatma Gandhi
“Wonder is the beginning of wisdom.” – Socrates
“There is only one good, knowledge, and one evil, ignorance”– Socrates
“He who is unable to live in society, or who has no need because he is sufficient for himself, must be either a beast or a God.”– Aristotle.
“You can discover more about a person in an hour of play than in a year of conversation”.  Plato
“Wonder is the feeling of the philosopher, and philosophy begins in wonder”.– Plato  “The important thing is not to stop questioning. Curiosity has its own reason for existence. One cannot help but be in awe when he contemplates the mysteries of eternity, of life, of the marvelous structure of reality. It is enough if one tries merely to comprehend a little of this mystery each day,”( Meaning : continuous inquiry into life’s mysteries, even in small daily increments, fosters personal growth and scientific advancement. Curiosity is the driving force behind understanding and appreciating the universe’s wonders. — Albert Einstein .                                            “There is no need to give detailed accounts of your life. All your stories are just ego. Just admit “I failed”, and you are home.”- A.Prashant.”.                                                              “When you’re not bothered whether you’re peaceful or not then it’s peace.”- A. Prashant                  “Desire is fear. A life of desires is a life of fear. Impossible for the go-getter to be fearless. Achievement is insecurity trying to smile.”- A.Prashant.                                                   “Meetings, events are by chance. But the motive is not by chance. The events are sporadic, episodic! But the motive is a continuity, a permanent presence.”- A. Prashant.                                                                         “Witnessing isn’t detachment, rather it is immersion in life. When the subject immerses in its object, subject and object merge into nothing.” – A.Prashant. : :                       “Life is dear. But we call life as life only because death is there. And death is a scare. Is it any wonder our life is a nightmare!” -A.Prashant.  : : Swamy Vivekananda a major figure in the introduction of Vedanta and Yoga to the Western world and is credited with raising interfaith awareness and elevating Hinduism to the status of a major world religion : : Arise, awake, and stop not till the goal is reached” : :

                                                                             Thegreatest sin is to think yourself weak”
“Anything that makes weak – physically, intellectually and spiritually, reject it as poison.”- Swamy Vivekananda.                          
“Dare to be free, dare to go as far as your thought leads, and dare to carry that out in your life. ” – Swamy Vivekananda.        
“We are what our thoughts have made us; so take care about what you think.” – Swamy Vivekananda.                                                          .   “Talk to yourself at least once in a Day. Otherwise you may miss a meeting with an EXCELLENT person in this World.” – Swamy Vivekananda.                                                             “ Arise! Awake! and do not stop until the goal is reached.” – Swamy Vivekananda.                                                      “One must uphold righteousness even when faced with great hardship.”- Valmiki Ramayana
“A promise once made must be kept, no matter the cost.”- Valmiki Ramayana
“Where there is love, there is no fear. Where there is devotion, there is no doubt.”- Valmiki Ramayana
“To serve the greater good, one must be ready to sacrifice personal comforts and desires.”- Valmiki Ramayana
“Righteousness is the foundation of all virtues, and the root of all success.”- Valmiki Ramayana
“True strength lies in self-control, not in the power of arms.”- Valmiki Ramayana
“No one is flawless or without faults.” – Valmiki Ramayana
“A king who does not protect his subjects is unworthy of the throne.” – Valmiki Ramayana
“Beauty may leave the moon, the Himalayas may become bereft of snow and the ocean may transgress its shores but I will never violate the promise given by my father.”
“No sorrow lasts forever; patience and virtue bring light in the darkness. – Valmiki Ramayana

ફિલસૂફી  સમજવા શું કરવું જોઈએ !? ફિલોસોફર ના  મૂળ લખાણ જે જટિલ હોવાની પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે.  ગિજ્સબર્સ કહે છે. ‘ફિલસૂફોની પુષ્કળ મૌલિક કૃતિઓ છે જે મનોરંજક વાંચન છે. તે જ ફિલસૂફીને એટલી મનોરંજક બનાવે છે કે તમે મૂળ વાંચી શકો છો.’ જોકે, ‘પ્લેટોના કેટલાક ગ્રંથો વાંચવા માટે સરળ છે, જ્યારે કેટલાક એવા છે કે જેના વિશે મને પણ આશ્ચર્ય થાય છે કે તેઓ ખરેખર શું છે.’

Gijsbers વાંચન ટિપ્સ:

Plato, Symposium
Lucretius, On the Nature of Things
Descartes, Meditations
Nietzsche, Schopenhauer as Educator (in Untimely Meditations

ફિલોસોફી પોડકાસ્ટ સાંભળો : :
‘પીટર એડમસન દ્વારા ફિલસૂફીના ઇતિહાસ વિશે એક વિચિત્ર પોડકાસ્ટ છે. ફિલસૂફીનો ઇતિહાસ  પ્લેટો અને એરિસ્ટોટલને આવરી લે છે અને પછી મધ્ય યુગમાં જાય છે, પરંતુ એડમસન પણ વચ્ચેની દરેક વસ્તુને જુએ છે.’ પોડકાસ્ટ 2010 થી ચાલુ છે, દર અઠવાડિયે એક એપિસોડ સાથે. ‘સ્વાભાવિક રીતે, તમે માત્ર થોડા રસપ્રદ ફિલસૂફો જે તે સમયગાળામાં પસંદ કરી શકો છો.’

Listen : : Podcast History of Philosophy without any gaps .  Peter Adamson.                                                                                           .            તમારી પોતાની ફિલસૂફી કરો ! કેમ નહિ ? તમે પોતે તમારા માટેના ફિલસૂફ છો.
ટેબલ ખુરશીમાં બસી ને કે ચાલતાં ચાલતાં , અરે સુતી વખતે સુદ્ધાં જીવનના અર્થ અને અન્ય ગહન બાબતો વિશે ઊંડા વિચારો કરી શકાય . કોઈ પણ વ્યક્તિ ફિલોસોફી કરી શકે છે. ફિલોસોફિકલ  વાત કરી શકે છે. ગિજ્સબર્સ: ‘એક હદ સુધી, તે ખરેખર ખુરશી પર બેસીને વિચારવાની બાબત છે.  વાસ્તવમાં  તમોને પહેલેથી જ વિચારોથી ભરવાં માં આવ્યાં નથી શું !? . જો તમે આનાથી વાકેફ ન હોવ અને જાણતા ન હોવ કે આ વિચારો ક્યાંથી આવે છે – કયા મંતવ્યો, તમારી આસપાસનું અથવા તમારું શિક્ષણ – તમે નવી આંતરદૃષ્ટિ સાથે આવવા માટે સમર્થ બનશો નહીં. અન્યો દ્વારા પ્રભાવિત થયાં હોવાથી મૂળ વિચાર આવશે નહીં.’ માટે પ્રશ્ર્નોર્મિથી વિચારવું પડે.

તેથી જો તમે ફિલોસોફી શરૂ કરવા માંગતા હો, તો તે પહેલા કોઈ ફિલસૂફ નું પુસ્તક લો એમ  ગિજ્સબર્સ કહે છે. અને જ્યારે તમે તેને વાંચો છો, ત્યારે તમારી જાતને પ્રશ્નો પૂછો: લેખકનો અર્થ શું છે? તે આવું કેમ વિચારે છે ? હું તેના વિશે શું વિચારું છું ? અને હું તેની સાથે શું કરી શકું ? ‘બીજો પ્રશ્ન મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે પછી તમે તમારા સિદ્ધાંતોને તેમના સામાજિક અને ઐતિહાસિક સંદર્ભમાં મૂકો છો. છેલ્લો પ્રશ્ન કદાચ બધામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. કારણ કે જો તમે કોઈ સિદ્ધાંત સાથે સહમત ન હોવ તો પણ તેનો અર્થ એ નથી કે તમે તેની સાથે કંઈ કરી શકતા નથી

I think, therefore I am
મને લાગે છે, તેથી હું છું. : :  ‘મોટાભાગના પ્રસિદ્ધ અવતરણો મૂળ લખાણ જેવા નથી. તેને સંક્ષિપ્ત માં લેવાંમાં આવ્યા છે અથવા તેમ કરતા  તેનાં ગૂઢાર્થ બદલાઈ ગયા છે.’ ડેકાર્ટેસના પ્રખ્યાત શબ્દો લો: ‘મને લાગે છે, તેથી હું છું.’ ગિજ્સબર્સ : ‘તેથી આ શબ્દ આ વાક્યમાં બિલકુલ સંબંધિત નથી. તે એકદમ વિચિત્ર તર્ક છે, જેમ કે, “ટેબલ લીલું છે, તેથી ત્યાં એક ટેબલ છે.” ડેસકાર્ટેસ મેડિટેશન્સમાં, તે “મને લાગે છે. હું છું.” ડેસકાર્ટેસનો અર્થ એવો હતો કે આપણી વિચારસરણી આપણું અસ્તિત્વ છે.

તો. વાંચીએ આપણાં પ્રિય ફિલસૂફ નું કંઈક વાંચીને ? ધાર્મિક  હશો તો , ‘ કોઈ ને ઈમેન્યુઅલ  કાન્ટ  યાદી માં સૌથી ઉપર લાગે . તો કેટલાક  સાર્ત્ર થી શરૂ કરીને સમકાલીન ફિલસૂફી ખૂંદી વળે.  વિશ્વ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે વિશેની દરેક ફિલસૂફ ની સૈદ્ધાંતિક ફિલસૂફી ખરેખર અદભૂત છે. પણ લાગે કે, તે તે નથી જેને તમે ડાઉનેબલ કહી શકો તો,  પછી શું નિત્શેને પસંદ કરશો ? તેના નિરિશ્વરવાદ નું શું કરવું જો તમને દુનિયા એ અત્યાર સુધીમાં ધાર્મિક બનાવી દીધા હોય .. . તો !? , એક વાસ્તવિક ,  સ્ટાઈલિશ  જ્વલંત વિવાદાસ્પદ , આધુનિક , વિચારસરણી , આ બધી  બાબતો ખરેખર રસપ્રદ છે.

For A range of philosophical subjects, have a look at available encyclopedias : :

Shorter Routledge Encyclopedia of Philosophy  [electronic resource].

Encyclopedia of philosophy [electronic resource] / Donald M. Borchert, editor in chief.

The Oxford handbook of world philosophy / edited by Jay L. Garfield and William Edelglass

Changing the subject: philosophy from Socrates to Adorno / Raymond Geuss.

Encyclopedia of Chinese philosophy / Antonio S. Cua, editor.

Companion encyclopedia of Asian philosophy  [This book is in print format].

Medieval philosophers [electronic resource]

A companion to philosophy in Australia & New Zealand [electronic resource] / edited by Graham Oppy, N.N. Trakakis, Lynda Burns, Steven Gardner & Fiona Leigh. This edition includes an article on Australian Aboriginal philosophy.

Australian philosopher Peter Singer has written many books on ethics, including these ebooks:

One World Now: The Ethics of Globalization

The Most Good You Can Do

You can suggest hERE More with your own  list of recommendation on the subjects covering various philosophical writings in original or their translated versions.

World Philosophy Day : વિશ્વ ફિલોસોફી  ( તત્ત્વજ્ઞાન ) દિવસ : નવેમ્બર નો ત્રીજો ગુરુવાર : : ૨૦ નવેમ્બર ૨૦૨૫ : : Compilation, Written and  Presented By V Jayaraj Pune India : November 20 , 2025 / November 24 , 2025 : .. . To be Updated Every Year On World Philosophy Day.. .