MADHU MALTI

Pankaj Udhas : Best Ghazals Shraddhanjali : :

Pankaj Udhas ( born May 17, 1951 Jetpur, United States of Saurashtra (now in Gujarat State , Of India. — Died February 26, 2024 , At the age 72 + ) Anup Jalota reveals singer had Cancer related sicknesses. . : : His Father was a farmer. His eldest brother Manhar Udhas achieved some success as a Hindi playback singer in Bollywood films. His second elder brother Nirmal Udhas is also a well-known Ghazal Singer and was the first of the three brothers to start singing in the family. He had studied in Sir BPTI Bhavanagar. His family moved to Mumbai and Pankaj attended St. Xavier’s College in Mumbai.
Pankaj Udhas is married to Farida. They have three daughters, Nayaab, Reva and Hasrina. . He started his career with a release of a ghazal album titled Aahat in 1980 and subsequently recorded many hits like Mukarar in 1981, Tarrannum in 1982, Mehfil in 1983, Pankaj Udhas Live at Royal Albert Hall in 1984, Nayaab in 1985 and Aafreen in 1986. : : Albums and live concerts around the globe brought him fame as a singer. In 2006, Pankaj Udhas was awarded Padma Shri, India’s fourth highest civilian award. : : When Udhas was a child, his father would play the dilruba, a stringed instrument. Seeing his and his brothers’ interest in music, his father enrolled them at the Sangeet Academy in Rajkot. Udhas initially enrolled himself to learn the tabla but later began learning Hindustani vocal classical music from Ghulam Qadir Khan Sahab. Udhas then moved to Mumbai to train under the tutelage of Navrang Nagpurkar, a singer from the Gwalior Gharana. : :

Nawab Mirza Khan Daagh Dehlvi ( Urdu: نواب مرزا خان داغ دہلوی, 25 May 1831 ,Delhi, Prince In Mughal Empire – 17 March 1905 , Hyderabad, Hyderabad state, British India ) was a poet known for his Urdu ghazals. He belonged to the old Delhi school of Urdu poetry.Genre
**Ghazal , qasida, Muhammas : : On To Love and human relationships : : Notable Works : Gulzar-e-Daagh (1878)**
**Masnavi Fariyad-e- Daagh (1882)**
**Diwan-e-Daagh** : He wrote romantic and sensuous poems and ghazals in simple and chaste Urdu, minimising usage of Persian words. He laid great emphasis on the Urdu idiom and its usage. He wrote under the takhallus (Urdu word for pen name) Daagh Dehlvi (the meanings of Daagh, an Urdu noun, include stain, grief and taint while Dehlvi means belonging to or from Dehli or Delhi). He belonged to the Delhi school of thought.Dehlvi at the age of four and his mother at age thirty four, the most sought after lady, wooed and remarried the Mughal crown prince, Mirza Muhammad Fakhroo, an heir to the last Mughal Bahadur Shah Zafar. Hence, Dehlvi had the privileged education at the Delhi Red Fort,There he received best of education and was later under tutelage of poet laureate, Mohammad Ibrahim Zauq. Later, he also took advice from Ghalib on finer nuances of Urdu literature and poetry. He was also trained in calligraphy and horse riding. his forte was the romantic version, the ghazal. He became popular for his poetry. Unlike the elitist style by the poets of the time, his style was simple and was well received by both, the common man and the elite. He served Nawab Of Rampur for 24 years after facing turbulent times of 1857 , and fall of Mughal Empire completely. He also stayed in the Court of Nizam of Hyderabad, thereafter. Dehlvi’s students included Allama Iqbal, Hassan Raza Khan (1859-1908), Jigar Moradabadi (1890 – 1960), Seemab Akbarabadi and Ahasan Marharavi, though a widely quoted anecdote relates that when asked to designate his successor as the leading Urdu poet of his age, he replied Bekhudain [the two Bekhuds], referring to Bekhud Badayuni and Bekhud Dehlvi. : : His selected ghazals are rendered by contemporary ghazal singers, Jagjit Singh, Noor Jahan, Iqbal Bano, Ghulam Ali, Adithya Srinivasan, Malika Pukhraj, Mehdi Hassan, Abida Parveen, Begum Akhtar, Pankaj Udhas and Farida Khanum.

His honorific Dabeer ud Dawla, Faseeh ul Mulk, Nawab Nizam Jang Bahadur, Sipah Salar, Yar-e-Wafadar, Muqrib-us-Sultan, Bulbul-e-Hindustan, Jahan Ustad, Nazim Yar Jung, were the titles bestowed upon him by the sixth Nizam of Hyderabad Mir Mahbub Ali Khan.

Daagh was considered one of the best romantic poets of his time by some commentators. He died in 1905 at the age of 74 in Hyderabad Deccan after a paralytic stroke. He was buried at Dargah Yousufain in Hyderabad.

1 : : Ghazab Kiya Tere Vaadon Pe : : Daag : : https://youtu.be/UtvYewzM8hQ?si=DMTCMiC6t7CvAe2f

ग़ज़ब किया तिरे वा’दे पे ए’तिबार किया
दाग़ देहलवी
ग़ज़ब किया तिरे वा’दे पे ए’तिबार किया

तमाम रात क़यामत का इंतिज़ार किया

किसी तरह जो न उस बुत ने ए’तिबार किया

मिरी वफ़ा ने मुझे ख़ूब शर्मसार किया

हँसा हँसा के शब-ए-वस्ल अश्क-बार किया

तसल्लियाँ मुझे दे दे के बे-क़रार किया

ये किस ने जल्वा हमारे सर-ए-मज़ार किया

कि दिल से शोर उठा हाए बे-क़रार किया

सुना है तेग़ को क़ातिल ने आब-दार किया

अगर ये सच है तो बे-शुब्ह हम पे वार किया

न आए राह पे वो इज्ज़ बे-शुमार किया

शब-ए-विसाल भी मैं ने तो इंतिज़ार किया

तुझे तो वादा-ए-दीदार हम से करना था

ये क्या किया कि जहाँ को उमीद-वार किया

ये दिल को ताब कहाँ है कि हो मआल-अंदेश

उन्हों ने वा’दा किया इस ने ए’तिबार किया

कहाँ का सब्र कि दम पर है बन गई ज़ालिम

ब तंग आए तो हाल-ए-दिल आश्कार किया

तड़प फिर ऐ दिल-ए-नादाँ कि ग़ैर कहते हैं

अख़ीर कुछ न बनी सब्र इख़्तियार किया

मिले जो यार की शोख़ी से उस की बेचैनी

तमाम रात दिल-ए-मुज़्तरिब को प्यार किया

भुला भुला के जताया है उन को राज़-ए-निहाँ

छुपा छुपा के मोहब्बत को आश्कार किया

न उस के दिल से मिटाया कि साफ़ हो जाता

सबा ने ख़ाक परेशाँ मिरा ग़ुबार किया

हम ऐसे महव-ए-नज़ारा न थे जो होश आता

मगर तुम्हारे तग़ाफ़ुल ने होश्यार किया

हमारे सीने में जो रह गई थी आतिश-ए-हिज्र

शब-ए-विसाल भी उस को न हम-कनार किया

रक़ीब ओ शेवा-ए-उल्फ़त ख़ुदा की क़ुदरत है

वो और इश्क़ भला तुम ने ए’तिबार किया

ज़बान-ए-ख़ार से निकली सदा-ए-बिस्मिल्लाह

जुनूँ को जब सर-ए-शोरीदा पर सवार किया

तिरी निगह के तसव्वुर में हम ने ऐ क़ातिल

लगा लगा के गले से छुरी को प्यार किया

ग़ज़ब थी कसरत-ए-महफ़िल कि मैं ने धोके में

हज़ार बार रक़ीबों को हम-कनार किया

हुआ है कोई मगर उस का चाहने वाला

कि आसमाँ ने तिरा शेवा इख़्तियार किया

न पूछ दिल की हक़ीक़त मगर ये कहते हैं

वो बे-क़रार रहे जिस ने बे-क़रार किया

जब उन को तर्ज़-ए-सितम आ गए तो होश आया

बुरा हो दिल का बुरे वक़्त होश्यार किया

फ़साना-ए-शब-ए-ग़म उन को इक कहानी थी

कुछ ए’तिबार किया कुछ न ए’तिबार किया

असीरी दिल-ए-आशुफ़्ता रंग ला के रही

तमाम तुर्रा-ए-तर्रार तार तार किया

कुछ आ गई दावर-ए-महशर से है उम्मीद मुझे

कुछ आप ने मिरे कहने का ए’तिबार किया

किसी के इश्क़-ए-निहाँ में ये बद-गुमानी थी

कि डरते डरते ख़ुदा पर भी आश्कार किया

फ़लक से तौर क़यामत के बन न पड़ते थे

अख़ीर अब तुझे आशोब-ए-रोज़गार किया

वो बात कर जो कभी आसमाँ से हो न सके

सितम किया तो बड़ा तू ने इफ़्तिख़ार किया

बनेगा मेहर-ए-क़यामत भी एक ख़ाल-ए-सियाह

जो चेहरा ‘दाग़’-ए-सियह-रू ने आश्कार किया

A Ghazal , an exuberant explanation of the Impact of non fulfillment of Promises given by A beloved person Or in wider sense, An Authority in Power who was entrusted in All Good Faith. May be observable in Sectional Movements like that of Farmes for their demands of M S P , Or Other Minority Group’s Protest (s) against Unfair treatment , ETC.

1 ) : : “ग़ज़ब किया तिरे वा’दे पे ए’तिबार किया

तमाम रात क़यामत का इंतिज़ार किया “

“Such an error it was to trust your promises
Through the night I waited, for this tragedy.”( The Shayar / singer feels at having trusted the promises of a loved one, despite their doubts . His anticipation is now for the day of reckoning ( કયામત ) , a day when they will finally be able to see if the promises made to them were genuine or just empty words. The wait has now turned into waiting for the end of the world ( કયામત ની વાટ ). / Hoping to see them fulfilled. : A long wait for that calamity. That was a compulsive error of judgement. : Why did have I put faith in your words !? ) : : તારા વચનો ને ખરા માનીને ચૂક થઈ, તમામ રાત કયામત ની રાહ‌ જોતાં રહ્યાં. ( દુઃખદ ઘટના ઘટવાની વાટ જોતાં રહ્યાં ) : :

2) : : “हँसा हँसा के शब-ए-वस्ल अश्क-बार किया

तसल्लियाँ मुझे दे दे के बे-क़रार किया ”

“Ah, your promises
And the manner to convey
The evening we were together
Through the smiles and laughter
You made me weep ( अश्क -बार किया )
And with your assurances
Made me restless and impatient” : : : : સાંજ સાથે સરી હસી – ખૂશી માં , તારો દિલાસો રુદન કરાવી ગયો , બેચેન કર્યો ને બેકરાર કર્યો. : : : :

3) : : ” तुझे तो वादा-ए-दीदार हम से करना था

ये क्या किया कि जहाँ को उमीद-वार किया “

” I thought you wanted to meet only me, when I made a promise to make an appearance
What is this you have done…now the whole world expects to see me” : : : : મને હતું ( જ ) કે તમે ફક્ત મને મળવા આવવાનાં હતાં, ( હાજર થવા બંધાયો પણ ) આ શું કર્યું તમે કે હવે આખી દુનિયા મને મળવા ધારે છે. : : : :

4 ) : : ” हम ऐसे महव-ए-नज़ारा न थे जो होश आता

मगर तुम्हारे तग़ाफ़ुल ने होश्यार किया”

“It was not so
That I was so charmed
With what I was seeing
To be so bereft of awareness
But it was your deliberate aloofness
That made me attentive and watchful” : : : : : મશગૂલ થઈ જવાય એવો તો નજારો હતો નહીં કે હું હોંશમાં ન રહું , ( એ તો ) તે કરેલ અવગણના ને લીધે હું સચેત રહ્યો (ને ) સાવધ રહ્યો .: : : :

5 ) : : ” फ़साना-ए-शब-ए-ग़म उन को इक कहानी थी

कुछ ए’तिबार किया कुछ न ए’तिबार किया ”

“Ah, the account of my nights of lonely miseries
Was after all, just a tale for you
Some of it you believed, I know
And some of it you didn’t ” : : : : અમારી ( સૌની ) એકાંકી ( અને તેથી ખિન્ન ) દુઃખદાયી રાત્રી નાં વૃતાંત તમારે મન છેવટે કહાણી માત્ર ! કેટલીક માની હશે, કેટલીય ખરી નહિ ગણી હશે. : : : :

6 ) : : ” न पूछ दिल की हक़ीक़त मगर ये कहते हैं

वो बे-क़रार रहे जिस ने बे-क़रार किया ”

” Do not ask the reality of this heart, but they say
The one who made you restless, will remain troubled themselves ” : : : : અંતઃકરણ ની / દિલ ની હકીકત ના પૂછીશ ! પરંતુ એ કહેશે ( જ વળી ) , જેણે બેકરારી દીધી તે ( પોતે પણ ) બેકરાર રહેશે. : : : :

7 ) : : ” ये किस ने जल्वा हमारे सर-ए-मज़ार किया

कि दिल से शोर उठा हाए बे-क़रार किया “

” Who is this who has graced the head of my tomb with their presence
My heart has cried out, even in my grave you have made me restless” : : : : આ કોણે , આવીને મારી મજાર પર મસ્તક ટેકવ્યું !? જુવો ને , દિલ માં થી શોર ઉપડ્યો છે : હાય ! ( આ કેવી ) ‘ બેકરારી ‘ મચી ! ! : : : :

8 ) : : ” तड़प फिर ऐ दिल-ए-नादाँ कि ग़ैर कहते हैं

अख़ीर कुछ न बनी सब्र इख़्तियार किया ”

” The world is asking me again, to feel the pain, dear innocent heart of mine
When nothing else worked, I embraced the path of patience ” : : : : તડપજે , મારું ભોળું ભાલું હ્રદય , જોવ , પરાયા લોક કહે છે : વાત બની નહિ ( એટલે ) સહિષ્ણુતા અપનાવી ( ધૈર્યશીલ બન્યા ) : : : :

9 ) : : ” भुला भुला के जताया है उन को राज़-ए-निहाँ

छुपा छुपा के मोहब्बत को आश्कार किया ”

” In trying to forget, I have exposed the secrets buried deep in my heart
After ages of hiding I have finally revealed my love for you ” : : : : વારે વારે ભૂલી ને હ્રદય માં ધરબી રાખેલ રહસ્ય ને ઉજાગર કર્યા છે, તારે માટે નો છુપ્યો છુપાવ્યો પ્યાર અંતે પ્રગટ થયો છે. : : : :

10 ) : : ” ये दिल को ताब कहाँ है कि हो मआल-अंदेश

उन्हों ने वा’दा किया इस ने ए’तिबार किया “

” Where does this heart have the strength to doubt you or think of outcomes
You / they promised and I believed you / them ” : : : : આ હ્રદય માં વળી ક્યાં કોઈ ગુંજાઈશ છે કે સંશય રાખે ( ને ) અંદેશો આણે !? એમણે વચન આપ્યું અને એણે એતબાર કર્યો. : : : :

11 ) : : ” कुछ आ गई दावर-ए-महशर से है उम्मीद मुझे

कुछ आप ने मिरे कहने का ए’तिबार किया ”

” As we move on, the only expectations I have is from God
But you did believe what I had to say.” : : : : : : આગળ ( એટલાં ) વધ્યાં છીએ કે મારી સંભવિત ઉમ્મીદ ઈશ્વર સમક્ષ ( રાખું છું ) , તો ક્યાંક આપે મારા કહ્યાં પર એતબાર કર્યો છે. : : : :

English Tamranslations : From WordPress sites , Urduwallahs , sonichits & atulsongaday : Gujarati Translation / ગુજરાતી માં ભાવાનુવાદ : વિ જયરાજ પૂણે ઈન્ડિયા : : : : : : : : : : : : : ૩૦ માં થી ૧૧ કપલેટ / કાવ્ય કણિકાઓ ના ભાવાર્થ સમજવા માટે રજૂ કર્યા છે. : : Daagh Dehlvi (takhallus for Nawab Mirza Khan), નવાબ મિર્ઝા ખાન ( દાગ દહેલવી ) ૧૦ વર્ષ ની ઉંમરે ગઝલ કહેવાની શરૂઆત કરી હતી. હરદયંગમ શબ્દો , બોલાતી જુબાન માં સરળતાથી કહેવામાં દાગ ની રીત રજૂઆત તેમનાથી ઘણાં વધું તજુર્બેકાર અને ગુરુ મિર્ઝા ગાલિબ ઉપર પણ અસર પાડેલી. Four Volumes and 16,000 Couplets ( શેઅર ) માં પ્રસરેલી તેમની રચનાઓ અપ્રતિમ સામર્થ્ય વાળી અને અતિ સમૃદ્ધ હોય , ઉર્દૂ ભાષા સાહિત્ય માં ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવે છે. : : : :

પંકજ ઉધાસ ઉપરાંત , મહમ્મદ રફી સાહેબ ( ખય્યામ દ્વારા સ્વરબદ્ધ ) અનૈ મેંહદી હસન ની ગાયકી માં પણ‌ ઉપરોક્ત ગઝલ માણી શકાય , જેની You Tube Video Link અહીં નીચે ક્લિક કરી શકો છો. : : : :

https://youtu.be/QKfuJ9gYdNc?si=Y8P7lHi3S5oPW6bM

https://youtu.be/ZkQYUh9RLr8?si=KlHvzLO4Ox2gVv9F

Pankaj Udhas : Best Ghazals & Shraddhanjali On His demise , On February 26, 2024 due to Cancer related Sickness. : : : : Information Appreciation and poem Analysis V Jayaraj Pune India February 26, 2024 : : : : : : : :

Shakeel Badayuni On 2013 Stamp : ( 3 August 1916, Badaun, U. P. — 20 April 1970 , (aged 53), Bombay, India) : learnt Urdu poetry formally in Aligarh , from Hakim Abdul Waheed ‘Ashk’ Bijnori. : Shakeel penned numbers for around 89 films. In addition, he wrote many popular ghazals sung by Begum Akhtar, which are still sung by vocalists like Pankaj Udhas and Ors. Associated with Composure Naushad Ali , Ravi , Hemant Kumar, S D Burman. C Ramchandra, Roshan. Dilip Kumar, writers Wajahat Mirza, Khumar Barabankvi and Azm Bazidpuri were among Shakeel’s other close friends in Bollywood. : 1961 Filmfare Best Lyricist Award for the song Chaudvin ka chand ho in the film Chaudhvin Ka Chand (1960),
1962 Filmfare Best Lyricist Award for the song husnwale tera jawab nahin in the film Gharana (1961), ; 1963 Filmfare Best Lyricist Award for the song Kahin Deep Jale in the film Bees Saal Baad (1962) : : 13 BEST SONGS including : : Suhani Raat Dhal Chuki (Dulari); Man Tarpat Hari Darshan Ko Aaj (Baiju Bawra); Madhuban Me Radhika Naache Re (Kohinoor); Pyar Kiya To Darna Kya? (Mughal- E- Azam); Dil Laga Kar Hum Ye Samjhe (Zindagi Aur Maut); Hue Hum Jinke Liye (Deedar); Mere Mehboob Tujhe Meri (Mere Mehboob) (1963); Ek Shahenshah Ne Banwa Ke Haseen Taj Mahal (Leader); Koi Saagar Dil Ko (Dil Diya Dard Liya); Lo Aa Gai Unki Yaad (Do Badan); Na Jao Saiyaan (Sahib Bibi Aur Ghulaam); Meri Baat Rahi Mere Man Me (Sahi Bibi Aur Ghulam); Jab Dil Se Dil Takrata Hai (Sunghursh);

**The Indian government had honoured him with the title Geet Kar-e-Azam.**

**Ghazal** **: Shakeel Badayuni : Singer : Pankaj Udhas : : Painful Cry On Lose Of LOVE.**

I I ) : : Jis Deen se Juda Woh Hamse Hue, Is Deel Ne Dhadakna Chhod Diya : Shakeel Badayuni : Pankaj Udhas : CLICK in BELOW https://youtu.be/t8ZbKyht3Ns?si=MCSxy2oMrL_-L2WO

I I I ) : : दीवारों से मिल कर रोना अच्छा लगता है
क़ैसर-उल जाफ़री : Singer : Pankaj Udhas : :
Album : Mu-Kar-Rar : : Also , included In
फिल्म: एक ही मक़सद 1988 : :

दीवारों से मिल कर रोना अच्छा लगता है

हम भी पागल हो जाएँगे ऐसा लगता है

कितने दिनों के प्यासे होंगे यारो सोचो तो

शबनम का क़तरा भी जिन को दरिया लगता है

आँखों को भी ले डूबा ये दिल का पागल-पन

आते जाते जो मिलता है तुम सा लगता है

इस बस्ती में कौन हमारे आँसू पोंछेगा

जो मिलता है उस का दामन भीगा लगता है

दुनिया भर की यादें हम से मिलने आती हैं

शाम ढले इस सूने घर में मेला लगता है

किस को पत्थर मारूँ ‘क़ैसर’ कौन पराया है

शीश-महल में इक इक चेहरा अपना लगता है

https://youtu.be/Xgo3nCUQ1_E?si=yxEUJZTc6CmxNmK9

**Aap Jin ke Kareeb Hoten Hai : By Noor Narvi : : Singer / Composure : Pankaj Udhas : 1984 Album : Tarannum Vol. 1**

I V ): : Ghazal of Fortunate and Unexpectedly Well- Off living in togetherness. Heaven – sent supremely favoured Rosy Time to the Loving Pair. Further, Accepted Readiness to get effected , even with destruction of any limit or a chance to cease to be / Or as sometimes, getting a life threatening situations. The Feeling of Great Luck while having a close company of Beloved Partner. CLICK HERE In BELOW to quickly listen to the Ghazal : :

https://youtu.be/NCek9xKWWr4?si=f_CRfila0ksUUQZn

V ): : Jiye to Jiye Kaise Bin Aap ke : : 1991 Movie : Sajan : : Lyrics : Sameer : : Singer : Pankaj Udhas: : Ghazal Numa Song : LIVE Melancholic , despondency : Timbre of irredeemable sadness and sorrows. Underlying feelings expressed in praise of his beloved conveying the heaviness of life without his beloved. : : CLICK HERE In BELOW to listen to the Song From You Tube:

https://youtu.be/Wv0_QldgpkQ?si=-fMu-sEMfT-LKXpo

સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ, ” કલાપી” ( ૧૮૭૫ – ૧૯૦૦ ) : સંગ્રહ :”કલાપી નો કેકારવ “પ્રસ્તાવના માં થી : કવિ લખે છે : : “કાવ્યનું મૂળ “આદ્રતા-પ્રેમ” છે, આર્દ્ર-પ્રેમી હૃદયને કાવ્ય દ્વિભાવ, ત્રિભાવ, ચતુર્ભાવ, આર્દ્ર અને પ્રેમી, કોમળ અને રસમય કરે છે. હું કાવ્ય લખું કે ટાયલાં

લખું પણ તેથી મ્હારા હૈયાના ઉળમકા બહાર પડે અને કાવ્ય લખવાની મ્હારી ઈચ્છા તૃપ્ત થાય તો બસ છે.

⁠“જો ઘડી ગઈ આનન્દમેં જીવનકા ફલ સોહી”! કેવું રમણીય સિદ્ધાંત છે ! દુનિયાનાં દુઃખ કવિતા કરતી વખતે દૂર થાય અને આત્મા “રસ”મય અને એ જ “આનન્દ” મ્હને મળી શકે તો મ્હારાં મહદ્‌ભાગ્ય. “એકાન્તસુખ” દુનિયાદારીના જીવડાને “કળા” વિના ક્યાંથી મળે ? “એકાન્તઆનન્દ” મ્હારૂં તો બનવું એ કળા. અસ્તુ.”

આપની યાદી : ગઝલ : કવિ શ્રી સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ “કલાપી” : : કુલ ૧૪ માં થી પ્રથમ ૭ શેઅર :

આપની યાદી : ગઝલ : કવિ શ્રી સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ “કલાપી” : કુલ ૧૪ માં થી છેલ્લા ૭ શેઅર :

Vi ) : : જ્યાં જ્યાં નજર મ્હારી ઠરે : : ગઝલ : કવિ શ્રી સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ “કલાપી”: : સ્વર : પંકજ ઉધાસ : : સ્વરાંકન : દેવાંગ પટેલ : : સંગીત આયોજન : આકાશ શાહ : : આલ્બમ : નાચે ગુજરાત : : અહીં નીચે ક્લિક કરો અને માણો સ્વ. પંકજ ઉધાસ ના મીઠાં ધીર – ગંભીર અવાજ માં : :

https://youtu.be/D1ZhtrtVTbI?si=10hmXOR8P-PuSOqc

The Song The Oriole Sings : William Dean Howells : : Bird Poems : :

**William Dean Howells ( /ˈhaʊəlz/; March 1, 1837Martins Ferry (then Martinsville), Ohio, U.S. – May 11, 1920 May 11, 1920 (aged 83)**
Manhattan, New York, ) was an *American* *realist* ( literary Movement ) , novelist, literary critic, and playwright, nicknamed “The Dean of American Letters”. He was particularly known for his tenure as editor of The Atlantic Monthly, as well as for the novels “The Rise of Silas Lapham” and “A Traveler from Altruria”, and the Christmas story “Christmas Every Day,” which was adapted into a 1996 film of the same name. **: : : : : : : Howells was a Christian socialist whose ideals were greatly influenced by Russian writer Leo Tolstoy : : : : United States Consul to Venice**
**In office : 1861 – 1865 , appointed by Abraham Lincoln. : : : : Howells viewed realism as “nothing more and nothing less than the truthful treatment of material.”**

**In defense of the real, as opposed to the ideal, he wrote,**

“I hope the time is coming when not only the artist, but the common, average man, who always ‘has the standard of the arts in his power,’ will have also the courage to apply it, and will reject the ideal grasshopper wherever he finds it, in science, in literature, in art, because it is not ‘simple, natural, and honest,’ because it is not like a real grasshopper. But I will own that I think the time is yet far off, and that the people who have been brought up on the ideal grasshopper, the heroic grasshopper, the impassioned grasshopper, the self-devoted, adventure-ful, good old romantic card-board grasshopper, must die out before the simple, honest, and natural grasshopper can have a fair field.”: : : : : : : : “A Poet **” : : : : : : : : :**
**“From wells where Truth in secret lay**
**He saw the midnight stars by day.**

**“O marvellous gift!” the many cried,**
**“O cruel gift!” his voice replied.**

**The stars were far, and cold, and high,**
**That glimmered in the noonday sky;**

**He yearned toward the sun in vain,**
**That warmed the lives of other men.”**
**— William Dean Howells — ( While perceiving hidden truths, The Poet gets isolated from the warmth and comfort enjoyed by others.)**

Baltimore Oriole Bird In A Oak Tree ( likes Oak Tree for nesting. ) : One of America’s most beloved birds, the eye-catching Baltimore Oriole is commonly seen in open woodland habitat with tall deciduous trees. While breeding (late spring through summer)Medium-sized bird
**Male: black head, bright orange underparts, black wings with white streaks**
Female: bland – gray head, yellow-orange underparts, gray wings with white streaks. : the Baltimore Oriole primarily eats insects and favors caterpillars – include the pesty Eastern Tent Caterpillar. They often forage during this time of year high in deciduous trees – especially Maple and Oak. During migration (both fall and spring) the Baltimore Oriole consumes a lot of fruit/berries – favoring ripe and dark colored options, such as: American Elderberry and Red Mulberry. During spring migration the Baltimore Oriole may visit fruit feeders, especially if they offer halved oranges and grape jelly. The Baltimore Oriole will occasionally extract nectar from flowers and nectar feeders, they may also consume mealworms and suet. When it comes to nesting Baltimore Oriole usually choose mature deciduous trees like Basswood, Elm, Maple, and Oak. Baltimore Oriole will use birdbaths.

**Best Ways to Attract Baltimore Oriole**
**Wild Cherry**
**Maple**
**Insect-Friendly Yard**
**Halved Orange**
**Red Mulber**ry

The Song the Oriole Sings : : By William Dean Howells

▼
There is a bird that comes and sings
In a professor’s garden-trees;
Upon the English oak he swings,
And tilts and tosses in the breeze.
I know his name, I know his note,
That so with rapture takes my soul;
Like flame the gold beneath his throat,
His glossy cope is black as coal.
O oriole, it is the song
You sang me from the cottonwood,
Too young to feel that I was young,
Too glad to guess if life were good.
And while I hark, before my door,
Adown the dusty Concord Road,
The blue Miami flows once more
As by the cottonwood it flowed.
And on the bank that rises steep,
And pours a thousand tiny rills,
From death and absence laugh and leap
My school-mates to their flutter-mills.
The blackbirds jangle in the tops
Of hoary-antlered sycamores;
The timorous killdee starts and stops
Among the drift-wood on the shores.
Below, the bridge—a noonday fear
Of dust and shadow shot with sun—
Stretches its gloom from pier to pier,
Far unto alien coasts unknown.
And on these alien coasts, above,
Where silver ripples break the stream’s
Long blue, from some roof-sheltering grove
A hidden parrot scolds and screams.
Ah, nothing, nothing! Commonest things:
A touch, a glimpse, a sound, a breath—
It is a song the oriole sings—
And all the rest belongs to death.
But oriole, my oriole,
Were some bright seraph sent from bliss
With songs of heaven to win my soul
From simple memories such as this,
What could he tell to tempt my ear
From you? What high thing could there be,
So tenderly and sweetly dear
As my lost boyhood is to me?

“The Song The Oriole Sings”, A Lyrical Bird Poem By William Dean Howells is About The Poet Speaker’s Emotions and his “simple memories”, serene and pleasant , “tenderly and sweetly dear boyhood” , remembering A role of nature and the nostalgic sweetness tinged with sadness. He recalls The songbird The Oriole from his “lost boyhood”, finds himself to a simpler time, where life’s complexities were unknown. Yet , most importantly he introspects. The bustling present fades into a moony past, filled with familiar sights ,sounds,innocence and joy of youth. : : : :

Notes for each of the lines Pending visit this post again later on to enjoy the appreciation of the poem V Jayaraj Pune India February 25, 2024 : : : :

The Oriole : Arlo Bates : : Bird Poems : :

**Arlo Bates (December 16, 1850 ,East Machias, Maine– August 25, 1918, (aged 67)**
Boston , Massachusetts , U. S. ,) was an American author, educator and newspaperman. , and A Poet. : Graduated from Bowdoin College in 1876. In 1880 Bates became the editor of the Boston Sunday Courier (1880–1893) and afterward became professor of English at the Massachusetts Institute of Technology. He was elected a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences in 1900. : He Wrote Novels , like , Pagans (1884),The Wheel of Fire (1885), The Philistines (1888) , Albrecht (1890), The Puritans (1899),Love in a Cloud (1900) ; And Collected Poems like , Berries of the Brier (1886),Sonnets in Shadow, (1887), A Poet and his Self (1891),Told in the Gate (1892),TheTorchbearers (1894), Under the Beech Tree (1899) : : And Criticism : Talks on Writing English (1897)
**Talks on the Study of Literature (1898)**
**The Diary of a Saint (1902)**
**Talks on Teaching Literature (1906) : : Collected Stories :**
**The Intoxicated Ghost (1908)**
In 1912 he wrote an introduction to E. P. Whipple’s Charles Dickens. : : : : : : : : : : : : : : : “Mankind tests art by universal experience. If an author has really felt what he has written, if what he sets down has been actual to him in imagination, whether actual in experience or not, readers recognize this, and receive his work, so that it lives. If he has affected a feeling, if he has shammed emotion, the whole is sure to ring false, and the world soon tires of his writings.” Also, “With sentimentality genuine literature has no more to do than it has with other human weaknesses and vices, which it may picture but must not share. With sentiment it is concerned in every line. Of sentiment no composition can have too much; of sentimentality.” .. . “To be convincing literature must express emotion which is genuine; to commend itself to the best sense of mankind, and thus to take its place in the front rank, it must deal with emotion which is wholesome and normal. Mankind looks to literature for the expression of genuine, strong, healthy human emotion; emotion passionate, tragic, painful, the exhilaration of joy or the frenzy of grief, as it may be; but always the emotion which under the given conditions would be felt by the healthy heart and soul, by the virile man and the womanly woman. Good art is not only sincere; it is human, and wholesome, and sound.” AND , “Life is full of disappointment, and pain, and bitterness, and that sense of futility in which all these evils are summed up; and yet even were there no other alleviation, he who knows and truly loves literature finds here a sufficient reason to be glad that he lives. Science may show man how to live; art makes living worth his while. Existence to-day without literature would be a failure and a despair; and if we cannot satisfactorily define our art, we at least are aware how it enriches and ennobles the life of every human being who comes within the sphere of its wide and gracious influence.” ( From Arlo Bates’s TALKS ON THE STUDY OF LITERATURE : What Literature Is )

The Oriole : : By Arlo Bates

▼
Like a live flame wind-wafted from altars celestial
Floats the blithe oriole through the bright air;
Dropping down as half won by spring’s glories terrestrial.
Buoyantly upward swift fleeting to fare.
Like the light on a fount’s rippling bosom that glances
With the wavering pulse of its rhythmical flow,
Now he rises, now falls; or, as leaf blast-tossed dances,
In whimsical mazes he sweeps to and fro.
In the meadows beneath him the buttercups’ chalices
Gleam, beaten gold, in the glowing June sun;
The red clovers are fragrant as spikenard of palaces,
Blue blooms the iris where topaz brooks run;
But oh, what so swee,t what so fair as his singing!
What so lucent, so mellow! Oh, oriole dear,
Thy notes down the mist-muffled Stygian meads ringing
Even shadowless ghosts, hope-abandoned, might cheer.
How the fervor of being, the zest of life glorious,
Seethes in the lay like the spirit in wine
As it foams in the cup of some hero victorious,
Triumphing splendid at banquets divine.
With what gurgling delight is his song brimming over!
With what infinite glee, like the laughter of Pan!
As the sunshine of June, the perfume of the clover,
The caress of the west wind commingled and ran.
How he sings with his flight, till the song-tide out-bubbling
Hardly less motion than melody seems;
In ecstasy ever his passion redoubling,
Flinging his notes as the sun flings its beams;
Like the amber of honey from fragrant combs dripping
Where the bees of Hymettus have made them brim o’er,
Like the shower of gold ’round the polished limbs slipping,
When the god unto Danaë descended of yore.
Jocund bird, might I join in the joy that thou utterest,
Dear would life be, as it once was of old;
As of old might my heart leap as light as thou flutterest,
Clovers be censers and buttercups gold.
Like the day when love comes is the oriole’s singing,
When from fulness of bliss all the fond bosom aches;
Oh, sweet oriole, sing! Drown the death-bell’s dread ringing,
For when love hears that clang, then the lonely heart breaks.

“The Oriole”, A Bird Poem By Arlo Bates is About “Rhythmic flight” , the “zest of life” and “singing with the flight” of The Sweet Oriole Bird who is cheered up by The Poet Speaker encouraging” sweet oriole, sing! Drown the death-bell’s dread ringing,
For when love hears that clang, then the lonely heart breaks.” The Poet Speaker could not but be gay in such a jocund company of the Golden Oriole Bird showing high spirited merriment. : : : :

Notes for each of the lines Pending visit this post again later on to enjoy the appreciation of the poem V Jayaraj Pune India February 22, 2024 : : : :

O Golden Oriole : Ghulam Ahmad “Mahjoor” : ( 1 ) : : Golden Oriole Bird ( Posh Nool In Kashmiri ) Singing Video : ( 2 ) : : Bird Poems : :

Ghulam Ahmad Mahjoor on a 2013 stamp of India. : Peerzada Ghulam Ahmad (August 1885 − 9 April 1952), known by his pen name as Mahjoor, was a poet of the Kashmir Valley, along with contemporaries, Zinda Kaul, Abdul Ahad Azad, and Dinanath Nadim. He is especially noted for introducing a new style into Kashmiri poetry and for expanding Kashmiri poetry into previously unexplored thematic realms. Mahjoor is recognized as Father of Kashmiri Language. : He got his pen name Mahjoor when he visited Punjab and started writing poetry under the influence of great Urdu poet, Shibli Namani. He followed in the academic footsteps of his father, who was a scholar of Persian language. : He went to Punjab where he came in contact with Urdu poets like Bismil Amritsari and Moulana Shibi Nomani. He returned to Srinagar in 1908 and started writing in Persian and then in Urdu. Determined to write in his native language, Mahjoor used the simple diction of traditional folk storytellers in his writing.

Mahjoor worked as a Patwari ( Regional Administrator in Department of Revenue ). He was posted at Handwara which is one of the oldest tehsils of Kashmir. Along with his official duties, he spent his free time writing poetry, and his first Kashmiri poem ‘Vanta hay vesy’ was published in 1918. His poems explored a variety of subjects including love, fostering unity among communities, advocating for social change, and shedding light on the struggles faced by the people of Kashmir. : : Mahjoor revolutionized the traditional forms of nazm and ghazal. In 1972, a bilingual film named Shayar-e-Kashmir Mahjoor was released with the Hindi version starring Balraj Sahni. A square in Srinagar is named after him. One of his renowned poetic compositions is ‘Bage Nishat ke Gulo,’ which stirs excitement and emotions within the readers. He possessed a profound fascination with the natural beauty of Kashmir, and his poetry consistently portrays the picturesque gardens, meadows, forests, waterfalls, rivers, lush green fields, and majestic mountains. Through these mesmerizing descriptions, he effectively conveys his heartfelt emotions and impassioned messages, urging his fellow countrymen to stand up against various forms of injustice. His verses not only celebrate the scenic bounty of Kashmir but also ignite a sense of pride and patriotism, motivating the people to become catalysts for positive change in their society. Rabindranath Tagore called Mehjoor ‘Wordsworth of Kashmir,’ acknowledging the romantic elements in his poetry. Sheikh Abdullah , then a popular leader of Kashmiri people used to recite the Poems of Mehjoor and Habba Khatoon while addressing a rally in Srinagar demonstrating against the Administration of Dogra Rulers. : He is buried near the poet Habba Khatoon at a site near Athwajan on the Jammu-Srinagar national highway : : : : : : : : Ghulam Ahmad Mahjoor

**Baage Nishaata ke gulo**
**Naaz karaan karaan vwolo**
**Khanda kavaan karaan vwolo**
**Mwokhta haraan haraan vwolo**

**Flower- of Nishat Bagh !**
**Come with your blandishments,**
**Come with your laughter,**
**Come showering pearls**

**Tsaakh tsü yaam dar chaman**
**Bosa karee tsè kosaman**
**Shok chhu yamburzalan**
**Khaasy baraan haraan vwolo**

**When you entered the garden,**
**The kusum kissed you ;**
**The narcissus glowed with passion ;**
**Come filling glasses.**

**Saäri daluk tou vüchh bahaar**
**Baage Nishaato Shaalamaar**
**Chashma zu thaävmay tayaar**
**Taara taraan taraan vwolo**

**See, spring has come**
**To Dal, Nighat and Shalamar !**
**I’ve kept ready two gushing springs.**
**Come rowing across.**

**Sangdilaa sitamgaraa**
**Aar tsè chhuy na akh zaraa**
**Zaayi gäyas bü swondaraa**
**Maay baraan baraan vwolo**

**O stranger to all pity,**
**Hard-hearted tyrant!**
**My bloom is wasted.**
**Come love me true**

**Baava kamis ba yim sitam**
**Maara matyo tsu boztam**
**Hola gäj is bit dam**
**ba dam Lol haraan haraan vwolo**

**Who’ll heed my woes**
**But you, my love?**
**I’m dying of grief.**
**Come showering love.**

**Translation by Trilokinath Raina**

Mountain and Valley of Kashmir : : A succession of Hindu dynasties ruled Kashmir until 1346, when it came under Muslim rule. The Muslim period lasted nearly five centuries, ending when Kashmir was annexed to the Sikh kingdom of the Punjab in 1819 and then to the Dogra kingdom of Jammu in 1846.

**Lush green field / meadows , and Majestic Mountain Of Kasmir** **: After the Mughals, the region was ruled by the Afghans (1753-1819), Sikhs (1819-46), and the Dogras (1846-1947) until** **Jammu and Kashmir was annexed with India in 1947.**

**Scenic Bounty Of Dal Lake and Majestic Mountain Of Srinagar Of Kashmir**

**Skirting the small town of Pahalgam, the very beautiful “Lidder River” gushes through a lush landscape with a backdrop of the snow-capped Pir Panjal mountain 30 July 2019. : Photo Contributor**
**Sandycinecam**

**Kashmiri home life c. 1890. Photographer unknown.**

**“This grand high- turbaned bird who has ,35**
**A retinue of hawks and crows.” line 36** : : The Words of description , “High turbaned & retinue of hawks and crows” may have reflected here to The Poet Speaker , Mahjoor’s affinity for Punjab as he stayed / studied in Punjab , came in contacts of The Urdu & Punjabi Poets there. He returned to Kashmir in 1908.

Hot Summer Day In Kashmir : Golden Oriole Bird resting on a branch of Lavender Flowers to escape from the scorching heat. : : The Indian golden oriole (Oriolus kundoo) is a species of oriole found in the Indian subcontinent and Central Asia. The species was formerly considered to be a subspecies of the Eurasian golden oriole, but is now considered a full species. Adults can be told apart from the Eurasian golden oriole by the black of the eye stripe extending behind the eye.

https://youtu.be/hYKGpc5NCoU?si=YD2n69FRRD8aYvob

Ghulam Ahmad Mahjoor Metra- gam, Pulawama , Jammu and Kashmir / India

O Golden Oriole

O golden oriole, winter’s gone,
Gay spring has come again !
Step out and feast your weary eyes
On the myriad flowers abloom.

Born in a cage where the candle
Of your life has guttered low,
Shed your fear, and spreading wings,
Learn flight in God’s free air.

Flowering plants have spread their arms;
Perch on the bough your fancy takes;
But with an alien as your gardener,
This freedom won’t remain.
Know how precious midsummer is;
Don’t let your youth run waste !
Pour the wine of universal love,
For all men are friends, not foes.

Goodness does not discriminate
Between the high and the low;
There’s no greatness in lavishing bounty
On one’s own kin alone.

Strength lies not in severe reprisals
Nor in cruel revenge;
You can win over bitterest foes
With the force of love alone.

Hawks have left your garden,
And birds are all in song –
But if you yourself turn a hawk,
How futile was this change !

Naive indeed is your faith to see
As saviours and redeemers
Interloping birds that burn
With envy of your lot.

The earthworm knows how the hoopoe bites –
Not others unaffected –
This grand high-turbaned bird who has
A retinue of hawks and crows.

The Wular Lake is still in flood,
The North Wind howling strong;
The shore is far away, and you
Must steer your course with care.

Mahjoor has always sung love songs
In freedom in his garden.
‘This is no way’, the new bulbuls say,
‘He must enter a cage !’

[Translated by: Triloki Nath Raina]

— Ghulam Ahmad Mahjoor

“O Golden Oriole”, A Bird Poem By An Indian Poet From Jammu and Kashmir and A recognized Father of Kashmiri Language, Peerzada Ghulam Ahmad “Mahjoor“( poetic pseudonym ) / ( 11 August 1885 − 9 April 1952 , Aged 66 ), is About The Romantic existence of The Poet Speaker’s daily life and the land he belongs to. Tagore called Mahjoor the ‘Wordsworth of Kashmir’, alluding to the romanticism in his poetry. : : : :

Stanza 1 : : “O golden oriole, winter’s gone, 1
Gay spring has come again ! 2
Step out and feast your weary eyes 3
On the myriad flowers abloom.” 4 : : lines 1 To 4 : : : :

About sharing his happiness with “The Golden Oriole” Songbird, for an arrival of “Gay spring again” as “winter has gone”. Here A Songbird is invited to feast his / her “weary ( tired ) eyes” On the “myriad 🌺🌹 ( countless ) flowers abloom.”: Every living beings get tired through overuse or great strain or stress and they lose interest and become bored , here of an adversely affecting “winter” 😴 😩😴😩

Stanza 2 : : ” Born in a cage where the candle 5
Of your life has guttered low, 6
Shed your fear, and spreading wings, 7
Learn flight in God’s free air.” 8 : : lines 5 To 8 : : : :

About calling up or an appealing here to The Golden Oriole Bird who has been “cage(d)” for his ability of singing Bird’s Sweet Song of Gay Spring , to shed his / her fear and “Learn flight in God’s free air.” This is like an invocation or a prayer to Godly Spirit asking for spreading wings to come down to the land of The Poet Speaker who also must be feeling like living a life 🧬 , the “candle” 🕯️ of which “has guttered low.” , that is, burning feebly or flickering that speaks of unsteady existence. Who has put The Songbird in a cage !? : Not clear?? : : : :

“**Flowering plants have spread their arms”Garden** **Of Almonds Trees with Badam Flowers opened in on the onset of Spring after a grueling Winter, in Kashmir.**

Almond Flowers on the Badam Tree in Kashmir during Spring time. The most important flowers in this season are roses, tulips, daisies, lilies, and hyacinths. Another attraction of Spring is the opening of Tulip Garden on the foothills of Zabarwan in Srinagar. The garden is Asia’s largest tulip garden with an overview of Dal Lake and spread over an area of about 30 hectares of land.

Tulip Garden of Kashmir , Asia’s largest , Springtime photo .SRINAGAR, KASHMIR, INDIA – 2023/04/04: Visitors explored the Asia’s largest tulip garden during a cloudy spring day. Despite the inclement weather, tourists were flocking the famed Tulip garden in Srinagar. Officials claimed that over 100,000 tourists had visited the garden within the first ten days of its opening. 1.6 million tulips were in full bloom at the worlds largest garden situated at the banks of Dal lake. (Photo by Saqib Majeed/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)

Stanza 3 : : “Flowering plants have spread their arms; 9
Perch on the bough your fancy takes; 10
But with an alien as your gardener, 11
This freedom won’t remain. 12
Know how precious midsummer is; 13
Don’t let your youth run waste ! 14
Pour the wine of universal love, 15
For all men are friends, not foes.” 16 : : lines 9 To 16 : : : :

About the pleasure of Nature around The Poet Speaker which however is having an “alien as a gardener” who doesn’t understand the freedom in “Flowering plants who have spread their arms”( Ex. Of Personification ) in the “precious midsummer’s” Springtime ; Since the freedom will not be in the same place , position or situation for longer time , The Golden Oriole Bird should love h(is)er freedom and should “not let the youth run waste !”(S)he would like to “perch ( sit ) on the bough”( larger branch of the tree for a much awaited “fancy take”, Meaning, The Golden Oriole Bird should see in h(is)er mind and should get to know what h(is)er liking or desire is ; because this “fancy” is something which many people believe in but is false. : Taking on requires a difficult task assuming several aspects of duties and responsibilities of the free avian life. It will extend to fulfilling promises to h(is)er mate , and caring for the young ones in the broods during the spring time, and thereafter up to Departing from the ground as The “Golden Oriole” of Kashmir is a migratory Song bird. : The Poet Speaker reminds The song bird about h(is)er “pouring”( flowing out from the throat ) the wine of universal love songs / For all men are friends, not foes 💕😘💕😘

Stanza 4 : : ” Goodness does not discriminate 17
Between the high and the low; 18
There’s no greatness in lavishing bounty 19
On one’s own kin alone.” 20 : : lines 17 To 20 : : : :

About “Goodness”, That which is pleasing , valuable or useful and that “doesn’t discriminate/ Between the high and the low;” There’s “no greatness in lavishing bounty / On one’s own kin alone.”, Meaning ,No all – embracing in generosity shown by a willingness to give ( rewards ) amply or freely on one’s own family only akin to a group or a clan related by blood or heritage. ( pointing to the Dogra Ruler’s !? ) : An unfair treatment on basis of prejudice or favouritism among the high or low should not be adopted by someone capable of becoming discriminative by making such distinctions. : : : :

Stanza 5 : : ” Strength lies not in severe reprisals 21
Nor in cruel revenge; 22
You can win over bitterest foes 23
With the force of love alone.” 24 : : lines 21 To 24 : : : :

About the “force of love” With what you / The ” Golden Oriole” Bird too , can “win over the bitterest foes.” Because “Strength”, the capacity “lies not in severe reprisals / Nor in cruel revenge : “Meaning, the retaliatory action against an enemy, in a kind of reprisals , is a wartime happening or in a kind of condemnable revenge , for a perceived wrong, is a pain causing inhumane event. Love alone can be an asset of special worth. 💕 💕 💕 💕

**Mughal Emperor Aurangzeb holding a hawk in his darbar. :**

Hawks are highly associated with Guru Gobind Singh in the Sikh community. According to ornithologists, he is believed to have kept a white Northern Goshawk. This is reflected in that the Northern Goshawk ( Accipiter gentilis ) was made the official state bird of Punjab, India. vide Notification No. 34(13)Ft-IV-83/6048 dated 15.03. 1989. In partial modification of this notification, the English name of State Bird of Punjab i.e ‘BAJ’ / bazz in Punjabi, બાજ પક્ષી may be read as ‘Northern Goshawk’ in place of ‘Eastern Goshawk’.The 1989 notification, however, got the name wrong. ‘Eastern goshawk’ is a native of Africa, not Asia. It took the state government 26 years to correct this blooper with a notification in 2015. : : Northern Goshawk is a symbol of strength and tenacity. symbol of ‘shakti’ (power).” Citing a couplet from Baba Farid,: “Baj is the all-powerful witness that destroys the evil-doers who think no one is watching them.” Guru Gobind Singh also had a hawk (baj). It is believed that devotees even today can see it at Hazur Sahib, Nanded.: But, try as you might, you can’t find it in any zoo, aviary or sanctuary of the state. And there’s been no recent sighting outside of captivity too, says Kuldip Kumar, principal chief conservator of forests, Punjab. ( As reported in Hindustan Times , Chandigarh – Punjab , dated Sep 14, 2017 08:49 PM IST. ) Admitting that the state doesn’t have one in captivity anywhere, he states, “It’s a migratory bird, it can be spotted in the foothills of Himachal Pradesh or Uttarakhand, but I haven’t heard of any recent sighting in Punjab.” Baj, says Kumar, was popular with the royals who used to breed it along with falcons, who belong to the same avian family, for hunting. “But falconry declined after Independence and so did the falcons.”: The Punjab Envis (Environmental Information System) newsletter for 2016-17 on the state bird of Punjab, says goshawks were the most prized hawks in India since the Mughal era and, being voracious predators, played an important role in the forest food web. Blame it on the persistent degradation of environment. : : Bird-watchers like Swaraj Raj say the state can get the baj back by breeding it in captivity. “Vultures had vanished in Punjab but the breeding centre at Pinjore (Haryana) has helped in shoring up their population,” says Raj. Agreeing with this, the SGPC chief says the state government should also set up a sanctuary dedicated to this bird. :

Picture of Eurasian Hawk ( A gentiles / now designated as the American goshawk (Accipiter atricapillus ) LOST in FLIGHT : Northern Goshawk : ( Accipiter gentilis ) Having short rounded wings and a long tail .Measuring 45 to 65 cm in length and weighing 500 to 1,100 grams. The female goshawk is slightly larger and weighs 800 to 2,200 grams. These birds have short, broad wings and long tail. They are blue-grey above and are grey or white below. The chest and belly are barred. Adult goshawk have a white eye stripe. There are minor variations among the goshawk subspecies in eye color and level of grey or white coloration. Their call is a loud “kek-kek-kek” sound.The northern goshawk prey upon birds, small mammals and reptiles. They surprise the prey by diving and attacking the prey.

Stanza 6 : : “Hawks have left your garden, 25
And birds are all in song – 26
But if you yourself turn a hawk, 27
How futile was this change !” 28 : : lines 25 To 28 : : : :

About hawkwatching of The Poet Speaker who informs The “Golden Oriole” Bird that “Hawks have left your garden 🏡🏠 , / And birds are all in song -“: Hawks are prey Birds Baj Or Northern Goshawk ( Accipiter gentilis ), A symbol of Strength and tenacity [and now a State Bird of Punjab State Of India, was popular with the royals who used to breed it along with falcons, who belong to the same avian family, for hunting. But falconry declined after Independence and so did the falcons.”Blame it on the persistent degradation of environment, Punjab state doesn’t have one in captivity anywhere, Since It’s a migratory bird, it can be spotted in the Himalayan foothills of Himachal Pradesh or Uttarakhand, but One doesn’t hear of any recent sighting in Punjab.]

Active during the day ( diurnal ) The Hawk prey upon birds, small mammals and reptiles. They surprise the prey by diving and attacking the prey. The Poet Speaker asks The “Golden Oriole” Bird to go on actively singing Songs alongside the other Songbirds since he has noticed that the Hawks have left the gardens. He also points out that “if you yourself turn a hawk, How futile was this change !”: The Poet Speaker has perhaps drawn attention to what is seeable in turning to war – hawks. There is No Need to practice hawkishness or keeping an orientation favouring aggressive policies which are meaningless , ineffectual and unproductive of success. Hence you should be dovish – Opposed to War and must exercise all peaceable efforts.

[A war hawk, or simply hawk, is a term used for somebody favoring war. The term reportedly originated during the 1810 debates in American Congress over a possible war with Great Britain when Congressman John Randolph called the pro-war faction led by Henry Clay, the ‘war-hawks’.] : : : : Mahjoor gives here a concerning and reflective note about the possibility of native rulers turning against their own people like Hawks , for different political reasons. As the events after several arrests were to show, successive administrators were to participate hand-in-glove with their masters –on whose goodwill their remaining in power depended. : : : :

Stanza 7 : : ” Naive indeed is your faith to see 29
As saviours and redeemers 30
Interloping birds that burn 31
With envy of your lot.” 32 : : lines 29 To 32 ::::

About Faith to see yourself / As saviours and redeemers which The Poet Speaker calls up The Golden Oriel Bird’s as naive’s faith or lack of worldly experience. It is still un-learnt , may be an ignorance of life . The assumption that things can get better for which you are trying to become saviours ( rescuing from harm or danger. ) and redeemers ( ike a Bethlehem Teacher and Prophet , Jesus Christ active in Nazareth.) : : “Interloping birds” who encroach on the rights of others and “burn” ( feelings hot with anger and painful 😖😣 / “With envy” ( resent or begrudged ) wishing ill of “the lot” ( A flock of ) crowded Oriole Birds. : : : :

Stanza 8 : : ” The earthworm knows how the hoopoe bites — 33
Not others unaffected — 34
This grand high-turbaned bird who has 35
A retinue of hawks and crows.” 36 : : lines 33 To 36 : : : :

About Hoo-poo or hoopoe who is a crested bird with downward curved bill as found in The “Golden Oriole” Bird and whose “bites are better known to The earthworm 🪱🪱 Not others unaffected–” : The Poet Speaker calls up The “Golden Oriole” Bird’s crested head , A grand high – turbaned bird ( may be pointing to the turban worn by the Punjab’s Sikhs. ) Who has A “retinue of hawks and crows” , that is their entourage – following and attending Oriole Bird very important to them. : : : :

“The Wular Lake is still in flood”: Wular Lake , Kashmir , India. : : The period from 1931 to 1953 is considered as a golden period of renaissance of Kashmiri literature in 20 Th Century. Poets like, Mahjoor, Azad, Nadim, Arif and Zinda Koul epitomized the new spirit of changing political discourse in the aftermath of 1931 uprising against the Ruler’s apathy towards Kashmiris.

Mahjoor and Azad particularly were instrumental in giving voice to the patriotic fervour of the day by calling on the youth repeatedly to rise against the oppression of masses, subjugation of a peaceful vale by outsiders and against the general tyranny of its administration.

Stanza 9 ” The Wular Lake is still in flood, 37
The North Wind howling strong; 38
The shore is far away, and you 39
Must steer your course with care.” 40 : : lines 37 To 40 : : : :

About A Time to lift off and depart from the Gardens Of Kasmir, The Poet Speaker postulate the urgency assertively by asking The “Golden Oriole” Bird(s) who must “steer” ( determine the direction and “course” of their migration path of travel “with care. Because ” The “Wular Lake is still in flood,” /and The “North Wind is howling strong” ( producing a long wailing sound ) which is suggestive of the winds of change that began to appear in different forms after 1947 Kashmir became part of Indian Union. / ( and ) / Yet, “The shore ( their destination ) is far away.”for a migrant “Golden Oriole” Bird. : : : :

Stanza 10 : : ” Mahjoor has always sung love songs 41
In freedom in his garden. 42
‘This is no way’, the new bulbuls say, 43
‘He must enter a cage !” 44 : : lines 41 To 44::::

About “love songs always sung” by The Poet Speaker “Mahjoor”/ “In freedom in his garden.”The new bulbuls say, ” This is no way ( definitely 😁 Not / by no manner / Not by a long sight ) / He must enter a cage ! ” Meaning , The Song writer – Poet Speaker must remain outside of the cage with the most important task of inspiring all the Birds chirping and singing the songs of freedom forever.: : : :

” O Golden Oriole”, A Bird Poem By Peerzada Ghulam Ahmad “Mahjoor” Information Appreciation and poem Analysis Presented by V Jayaraj Pune India February 18 , 2024 : : : : : : : :

The black–hooded oriole ( Oriolus xanthornus ) or “manjakkili” as called out in Malayalam , considered a harbinger of Onam, the harvest festival of Kerala. Few of them can be spotted in the months of July to September. Since the bird appears close to the festival, it is called Onakkili as well. With their striking bright and golden yellow plumage they are a sign of prosperity! : (S)he charms you with h(is)er distinct call from secret hideouts and flashes her gold to lure you, then vanishes! Just like the golden deer Maricha that enchanted Sita, the golden bird is enthralling. : :

Photo of the plate by V Jayaraj: The Golden Oriole — Oriolus oriolus ( Linnaeus ) : plated on top : Below to it is The Blackheaded Oriole — ( Oriolus xanthornus ( Linnaeus ) : Hindi / Gujarati names of both the Songbirds : Peelak , across India ) : પીળક. સૌરાષ્ટ્ર થી , માઉન્ટ આબુ થી સતલજ / હિમાલય ના ૪૦૦૦ ફૂટ સુધી. જોવા મળે. : : Found across India except In Assam. : Both are not very different but the same Resident as well as migrant: Strong dipping flight : Call – A harsh cheeah and clear fluty whistles like peelolo in Golden Oriole: and harsh kwaak as well as liquid fluty whistles in Blackheaded Oriole.::

ક્યાં જશું ? રસ્તો નથી .. . સાથ શું પૂરતો નથી ? : રિષભ મહેતા અને ગાયત્રી ભટ્ટ : : ફેબ્રુઆરી ૧૪ , ૨૦૨૪ : હેપ્પી વેલેન્ટાઇન ડે ગીત : :

“ક્યાં જશું ? રસ્તો નથી.” કવિ શ્રી રિષભ મહેતા : : સ્વર : રિષભ મહેતા અને ગાયત્રી ભટ્ટ : : સ્વરાંકન : રિષભ મહેતા : : વેલેન્ટાઇન ડે : ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ યુગલ ગીત : પ્રેમ ગીત : : અહીં ક્લિક કરી /જુઓ સાંભળીશું : “સાથ શું પૂરતો નથી !?” https://youtu.be/scAc6sqQ8zs?si=-ttsA4exxXIrfclA

Maze with Lost Modern Woman ( perhaps, Facing Employment / Occupation / Living Issues. So, stands scratching her head, wondering in front of a grass maze, perhaps lost or searching for a solution to her problem(s). : Same Way , Modern Man has to be pondering, wondering, searching for a solution path to his problem(s). Only Positive way to life gives way out to an unidentifiable, confused situations and puzzles amidst scratching his head, uncertain of direction in the grass and brick path of walking through a life. For puzzles. ONE MORE DESIRABLE Finds is HAVING A PARTNERSHIP With your LOVE : ક્યાં સુધી !? રસ્તો નથી ! ? એક બીજા ને ઝાલીએ: દર્દ ને બહેલાવીએ : શબ્દ ને શણગારીએ : જેથી , જ્યાં જશું રસ્તો થશે. : :

**WALK : આ શ્ર્વાસ ચાલે ત્યાં સુધી. : WALK**

**શ્વાસ ચાલે ક્યાં સુધી ? તું હાથ ઝાલે ત્યાં સુધી.**

ઝાલવાનું ક્યાં સુધી ? હું ઢળું ના ત્યાં સુધી. : તું ઢળે ના ક્યાં સુધી ? તું મળે ના જ્યાં સુધી. : :
Mahaprasthanika parva ( The book of Great Journey ) describes the journey of Draupadi and Pandava mates through India, then in the Himalayas towards Mount Sumeru. Draupadi is the first one to die on the way (shown). As they leave their kingdom, a dog befriends them and joins their long journey of final ascending. On their way, Four of the Pandava brothers also die midway. Only Yudhishthira and the dog reaches Mount Sumeru. Their conversations, and reasons for not reaching heaven are described in Mahaprasthanika. Arjuna threw both the bow , Varun Dev’s Gandiva , and the inexhaustible quivers into the red waters of Brahmaputra as asked by Lord of Fire , the Agnideva. Then they turned south of the Sea , then west up to Dwarka submerged in the Sea alongwith all the dead citizens that depressed them. Then they turned Rishikesh and upward To Himalayas. Yudhishthira explained that though they all were equal unto her Draupadi had great partiality for Dhananjaya(Arjuna), so she obtained the fruit of that conduct , dying that day. : Next, Sahadeva dies. Sahadeva like his other brothers was virtuous in every respect, except he suffered from the vice of pride and vanity, thought none was equal to him in wisdom. : Then on the way to Meru, Nakula dies next. Yudhishthira explains that Nakula also suffered from the vice of pride and vanity, thinking he was the most handsome person in the world. : Arjuna is the next person to die without completing the journey. Yudhishthira explains to Bhima, Arjuna too suffered from the vice of pride and vanity, thinking he was the most skilled, most powerful hero in the world, disregarding others. : Bhima tires and falls down. He asks his elder brother why he, Bhima, is unable to complete the journey to heaven. Yudhishthira explains his ( ખાઉધરા ભાઈઓ નું ) brother’s vice of gluttony ( અકરાંતિયાપણું ) who used to eat too much without thinking about the hunger of others and he also used to boast of his strength. It is for that he has fallen down. : Only after Lord Indra confirmed the entry of 4 Pandava brothers and Draupadi in Heaven after their death . Yudhishthira agreed to come to heaven but not without his friend , the dog. He said that there is neither friendship nor enmity with those that are dead. When his brothers and Draupadi died, he was unable to revive them, hence he abandoned them. However, he cannot abandon the one who is alive beside him. The dog, watching Yudhishthira’s commitment for his friend, transforms and reappears as deity Dharma. The deity Dharma then praises Yudhishthira for his virtues. There is no one in heaven equal to him, and had earned regions of great felicity. On their way to Heaven, they meet Narada who tells them that Yudhishthira had transcended the achievements of even the royal sages. He had heard none else other than him to achieve this, attaining to heaven with a human body. The righteous-souled king, saluting the deities, entered heaven on Indra’s chariot. : :

**Mahaprasthanika Parva, Chapter 3:**

**I never give up a person that is terrified,**
**nor one that is devoted to me,**
**nor one that seeks my protection,**
**nor one who is afflicted or destitute,**
**nor one that is weak in protecting oneself,**
**I shall never give up such a one till my own life is at an end.**

**— Yudhishthira, Mahaprasthanika Parva, Mahabharata Book xvii.3**

જાગવાનું ક્યાં સુધી ? આ રાત જાગે ત્યાં સુધી. : રાત જાગે ક્યાં સુધી ? તું ચાંદ માંગે ત્યાં સુધી. : :

**માંગવાનું ક્યાં સુધી ?** થાય ઈચ્છા જ્યાં સુધી : થાય ઈચ્છા ક્યાં સુધી ? હોય આશા જ્યાં સુધી. : : અત્યધિક ચાહના , અભિલાષા : DESIRE or Strong longing which follows HOPES. : : Desire, covert , want wish ; craving and yearning suggest feelings that impel one to the attainment or possession of something. Desire is a strong feeling, worthy or unworthy, that impels to the attainment or possession of something that is ( in reality or imagination ) within reach: a desire for success. : : Desire implies strong intention or aim. desires to start a new life. :

Yearning

**Missing !? : ઝૂરવા નું ક્યાં સુધી ? : ઝંખના છે જ્યાં સુધી**. **ઝંખના એટલે વારંવાર સ્મરવું** : **beloved sweet heart માટે** **સોરવું તે ; નજીક રહેવાની પ્રબળ ચાહના , સાથે જીવવાની રીત. : :**

**With a very big / long telescope a Woman looks for her LOVE in a Starry – filled Sky.**

**10-05-2021. Torrevieja,Alicante,Spain. Statue of LA BELLA LOLA woman who went out every day to wait for the arrival of her husband who had been shipwrecked with his fishing boat.**

**મન મરે ના જ્યાં સુધી. : :** **FOUR** *HANDS FOREVER* ♾️♾️

**તું ડરે ના જ્યાં સુધી. : Scribbling heartfelt fear**

Fear Of Fifty .. .

**ચાલ તો , બસ ચાલીએ .. . એકબીજાને ઝાલીએ :**

દર્દ ને બહેલાવીએ.. . શબ્દ ને શણગારીએ : : twinges of conscience is a sudden sharp feeling જેમાં થી એક ટીસ દેખા દે , સણકો ઝંઝોડી એ; પરંતુ એ દર્દ ને બહેલાવવા ની મીઠી વાતો કરતા સૌમ્ય ભાવને શબ્દો થકી શણગાર સજીને વ્યક્ત કરી શકાય ત્યારે અનુપમ પ્રેમ ગીત સર્જાય.

**અને ત્યારે રસ્તો નથી કે ક્યાં જશું ના પ્રશ્નો ની મુંઝવણ નડવાની નથી કારણકે . ..**

જ્યાં જશું , રસ્તો થશે ની વેલેન્ટાઇન લાગણી ખરી ઉતરવાની છે. : : Happy Valentine Couple : Pair in Heaven : Amazing together : Made for Each Other : : Relationship expert Cheryl Muir says: “Photographs together are a statement of solidarity and commitment. Some couples enjoy sharing in this way; others choose to keep it more private.

The Baltimore Bird : Alexander Wilson : : Bird Poems : :

Alexander Wilson ( July 6, 1766 – August 23, 1813 ) was a Scottish-American poet, ornithologist, naturalist, and illustrator. Identified by George Ord as the “Father of American Ornithology”, Wilson is regarded as the greatest American ornithologist before Audubon. While working as a weaver in Paisley, Wilson became seriously interested in poetry. He was inspired by the dialect verse of Robert Burns, who was only seven years older. He was close friends with fellow Paisley poet Ebenezer Picken.

In addition to ballads and pastoral pieces, Wilson wrote satirical commentary on the conditions of weavers in the mills. In 1792 he wrote a poem called “Watty and Meg: A wife reformed” on a drunkard and his wife, which was quite popular. His authorship of a satirical poem “The Shark, or Lang Mills Detected” with severe personal statements about a mill owner named William Sharp resulted in a libel suit. He then began to blackmail Sharp and this led to Wilson’s arrest. His work was said to be inflammatory, against the English, and libelous; he was often in trouble with the law. Because he devoted little time to his trade as a weaver, Wilson lived in poverty. In 1794, he decided to emigrate to America. : He taught at the Milestown School in Bristol Township, the present-day East Oak Lane neighborhood of Philadelphia, for five years from 1796 to 1801. A scandalous affair with a married woman in 1801 forced him to leave. He then moved on to teach briefly in New Jersey. : He settled nearby Kingsessing where he met the famous naturalist William Bartram, who encouraged Wilson’s interest in ornithology and painting. : Resolved to publish a collection of illustrations of all the birds of North America, Wilson traveled widely, collecting and painting. He also secured subscribers to fund his work, the nine-volume American Ornithology (1808–1814). Of the 268 species of birds illustrated ( see few of the illustrations in Gallery HERE In BELOW. in its pages, 26 had not previously been described. His illustrations of birds in poses were an inspiration for James Audubon and other illustrators and naturalists.

In 1813, Wilson was elected a member of the American Philosophical Society. : Wilson died on August 23, 1813, “of dysentery, overwork, and chronic poverty”. He was buried in Philadelphia, in the cemetery at Gloria Dei (Old Swedes’) church. : :

**American Ornithology, Vol. 1, Plate 1**

**llustration from American Ornithology**

**Wilson’s plover ( Charadrius wilsonia )**

**Illustration of Clark’s nutcracker by Wilson**

The Baltimore Bird ::By Alexander Wilson:: High on yon poplar, clad in glossiest green,
The orange, black-capp’d Baltimore is seen;
The broad-extended boughs still please him best,
Beneath their bending skirts he hangs his nest;
There his sweet mate, secure from every harm.
Broods o’er her spotted store, and wraps them warm ;
Lists to the noon-tide hum of busy bees.
Her partner’s mellow song, the brook, the breeze ;
These day by day the lonely hours deceive.
From dewy morn, to slow-descending eve.
Two weeks elaps’d, behold a helpless crew!
Claim all her care, and her affection too;
On wings of love th’ assiduous nurses fly,
Flowers, leaves, and boughs, abundant food supply;
Glad chants their guardian, as abroad he goes.
And waving breezes rock them to repose.

“The Baltimore Bird”, A Bird Poem By An American Ornithologist and Poet Alexander Wilson , From “Rev. Alexander B. Grosart. 1876 ; The poems and literary prose of Alexander Wilson, the American ornithologist. Paisley : Alex Gardner. 433 pages.” is About bird watching narrative of The Baltimore / Northern Golden Oriole that inhabits North America, from Canada to Mexico, and is even found as far south as Brazil.

The birds like coaches , days, wheelbarrows and Orioles , Etc. are regular visitors to stately trees like Lombardly Poplar , Apple Trees, Etc. of the American Cities, during the Summer. Their chantings and chirpings are heard alongside the noise of the city. : : ::

The Poet narrates that The black capped Baltimore Bird in orange cloth in adorned costume is “seen high on the glossiest green of Poplar tree.”: : He has always liked the “broad extended boughs” which “still “pleases him best.” : “He hangs his nest beneath the bending” encircling “skirts”: Also because “his sweet mate , secure from every harm.” : She “broods over her spotted store”, that is, she sits on her eggs having patches to hatch them keeping in the “warm wraps” : Among the listed activities are like the “hum of busy bees”, in the scene of “noontide” / that is, middle of the day there is her “partner’s mellow” / softly sung “song”, the “brook” / rivulate , the breeze ; The day has a “dewy morning”and “slow descending eve(ning)” which is dull and boring and not interesting. : : After going along the “Two weeks” of “behold(ing)” ,that is, a careful attention , a “helpless crew”/ in the sense , the powerless new born dependents / “Claim all her care and her affection too ;”/ “On wings of love” of the “assiduous nurses”, that is, under the custody and care of their persevering and diligent parent(s) they “fly, / 🌺 🌹Flowers , leaves , and boughs” in search of “abundant(ly) spread food supply.” : They “chant their guardian” / Meaning, they are showing or causing joy and pleasure especially which make them “Glad” / happy as if “go(ing)” to a flight abroad. / “And waving breezes rock them to repose.”: The gentle wind signals in approval or support to carry them gently swaying them “to repose” / that is, laying them in ease and peace. : : : :

“The Baltimore Bird”, A Bird Poem By an American Ornithologist and Poet, Alexander Wilson , Information Appreciation and poem Analysis Presented by V Jayaraj Pune India February 9, 2024 : ; : : : : : :

**Baltimore Oriole Bird clad in orange, perched on a branch of ( Poplar ? ) tree**

One of the ones that Midas touched , The Oriole : Emily Dickinson : : Bird Poems : :

**Emily Dickinson ( 1830 – 1886 ) Imagist Poet Of America.**

**Male Baltimore Oriole Perched On Branch of apple tree on summer time.**

The Oriole
The Oriole
One of the ones that Midas touched,
Who failed to touch us all,
Was that confiding prodigal,
The blissful oriole.
So drunk, he disavows it
With badinage divine;
So dazzling, we mistake him
For an alighting mine.
A pleader, a dissembler,
An epicure, a thief, —
Betimes an oratorio,
An ecstasy in chief;
The Jesuit of orchards,
He cheats as he enchants
Of an entire attar
For his decamping wants.
The splendor of a Burmah,
The meteor of birds,
Departing like a pageant
Of ballads and of bards.
I never thought that Jason sought
For any golden fleece;
But then I am a rural man,
With thoughts that make for peace.
But if there were a Jason,
Tradition suffer me
Behold his lost emolument
Upon the apple-tree.
— Emily Dickinson

” One of the ones that Midas touched”,that is, The Oriole, A Bird Poem By Emily Dickinson ( 1830 – 1886 ) is About what she calls , “The meteor of birds”/ that is , an E. T. that has fallen from the night-time sky , so to say referred herein, as heavenly Bird. : :: She portrays “The Oriole” as “One of the ones that Midas touched, Who failed to touch us all” : The Greek God Dionysus gave A legendary Midas , The Greedy King of Phrygia , the power to turn everything he touches, in to Gold. Dickinson imagines that “The Oriole” has gained an outer coat of golden fleece because of one such Midas – touch ; however this Bird would not pass on that golden touch with an ability on to us to make , and manage large amount of money. : :
She imagines this bird’s “Departing like a pageant / Of ballads and of bards.” Meaning, “The Oriole” comes , sings and goes from their spectacular parades of rich costumes and musical joyful singing show , with bardic poetry and songs. “He cheats as he enchants / Of an entire attar /For his decamping wants.” , Meaning , he becharms us making us spellbound and runs off / leaves us suddenly taking along with him , all “attar” of the flowers of the garden. : :

She calls “The Oriole”, confiding prodigal ( extravagantly trusting ) ; Without doubt , “The blissful ( happy and contented ) oriole ; “A Pleader ( Counselor ) ; “A dissembler” ( a phoney who conceals thoughts / feelings ) ; “An epicure” ( foodie ) ; A “thief”( of our property of orchards ) ; “Betimes ( in good time ) an “oratorio”( A singer with voice and songs of musical quality ) which is one of An “ecstasy in chief” ( of elated bliss ) that can carry you away with emotions.

She also calls “The Oriole” , “The Jesuit of orchards” ( as if having a jesuitical education ) of a clean cultivated garden of fruits; ” The splendor of Burmah” ( a grand luster of impressive hilly scenery ) : : : :

In the last few lines she reveals that she “never thought that Jason sought /For any golden fleece; / But then I am a rural man, /
With thoughts that make for peace. / But if there were a Jason, / Tradition suffer me
Behold his lost emolument / Upon the apple-tree.”: The reference of legendary Jason is About The husband of Medea and A leader of Argonauts who sailed in quest of the Golden fleece which was owned by the King of Colchis and guarded in a sacred grove by a dragon ; recovered by Jason and Argonauts. She doesn’t want to believe in this Greek mythological story of Jason as she , being a rural woman would not fight with a demon, 👿 and would always be for peace. Yet, in case if it’s true she will have to sustain a pain of not having any fleece because “The Oriole”has already flown away. That is why she draws our attention on laying a searching eyes “upon the apple trees”, where The Oriole puts up during his camping. May be , he has left some “emolument” ( “When a drop fell on Apple tree,” may be Robert Frost ( 1874 – 1963 ) would be drawing this later for his poem ,’Apple Picking’), by virtue of camping on that Apple tree which can be recovered like Jason. : : : :

” One of the ones that Midas touched”, that is, “The Oriole” , A Bird Poem By Emily Dickinson Information Appreciation and poem Analysis Presented by V Jayaraj Pune India February 4, 2024 : : : : : : : :

To Hear An Oriole Sing : Emily Dickinson : : Bird Poems

To Hear An Oriole Sing : : By Emily Dickinson , Amherst / Massachusetts , U. S. :

Emily Dickinson ( December 10, 1830 , Amherst Massachusetts U S – May 15, 1886, Amherst Massachusetts U S , Aged 55) American poet. She is known as “one of America’s greatest and most original poets of all time.” She is famous for writing almost 1,800 poems. Only a few of them were printed while she was living. Because she wrote in a different way, other people changed parts of her poems before the world could read them. Born in Amherst, Massachusetts, lived her whole life there, and died there after a long illness. People describe her poems as lyrical and original. She grew a garden of herbs and wild flowers for their healing abilities and often talked about them in her poems.

**Icterus galbula : Northern American Songbird’s Song and calls**

The Baltimore orioles’ song is a short set of recognizable sweet whistles that sound like “tyew, pyeer, peededoo, and “teer.” Calls include “veeer,” which is an unusual nasal sound, a low chatter call, and two high calls which sound like “tyew-li and kleek.”

The male Baltimore oriole song is a clear whistle with a vibrant tone that flows and includes a brief sequence of notes that are paired and repeated 2-7 times, lasting 1-2 seconds. Sometimes during breeding season mature male orioles will make a “flutter-drum sound” to each other while in flight by making noise as they move their wings. Male orioles sing to proclaim and protect territory. The female Baltimore oriole also sings to communicate and while protecting her nest she gives a distinctive call which sounds like a fierce screech. Both male and female orioles make specific warning calls that sound like inharmonious chatter during combative confrontations. If there are other species of orioles in the area that hear the chatter, they will respond to alert calls and try to help defend the territory.

Baltimore Orioles : ( Icterus galbula ) is a small icterid blackbird common in eastern North America as a migratory breeding bird. It received its name from the resemblance of the male’s colors to those on the coat-of-arms of 17-th century Lord Baltimore. : The Baltimore oriole is the state bird of Maryland. It is also the namesake and mascot for the Baltimore Orioles baseball team. : : Orioles seek out the darkest mulberries, the reddest cherries, and the deepest-purple grapes, and will ignore green grapes and yellow cherries even if they are ripe. Baltimore orioles sometimes use their bills to “gape”, stabbing their closed bill into soft fruits, then opening them to lap the juice with their tongues. During spring and fall, nectar, fruit, and other sugary foods are readily converted into fat, which supplies energy for migration.

526

To hear an Oriole sing
May be a common thing—
Or only a divine.

It is not of the Bird
Who sings the same, unheard,
As unto Crowd—

The Fashion of the Ear
Attireth that it hear
In Dun, or fair—

So whether it be Rune,
Or whether it be none
Is of within.

The “Tune is in the Tree—”
The Skeptic—showeth me—
“No Sir! In Thee!”
: : : : F402 ( 1862 ) J526
— Emily Dickinson

“To Hear An Oriole Sing”, A Bird Poem By Emily Dickinson is About the “fashion of the ear” that “attires” the music. It is About The Poetics of Hearing. Whether the music you hear is divine or common is left to the choice of its listener / attender. The “divine 🎶 notes is not from the tree but it is within you which is a wisdom revealed in this Poem. One does not have to give a verdict on An Oriole song whether it is “In Dun , or fair” , that can be like wearing of fawn ( in grey brown 🤎 ) or sightedly pleasant. ( An Oriole’s Singing is not ticketed for some Song Analyst to give number(s) of its entitlement to a graded quality, in terms of rhyme , meter , or a prosody ( poetic rhythm 🪘 ) : : The Oriole “sings the same” tune whether or not anyone is listening ; whether or not there is a friendly crowd occupying to the raised point of diase or a platform. H(is)er solo might be “unheard / As unto crowd–” : : “To hear the Oriole sing”, is either a “common thing” or “only a divine.” Which suggests the reader have a divine experience rather than a common one when there is an “Oriole” as if singing for your divine experience; “Only Divine” ( purely and exclusively Divine , may be in annexation to a Biblical sense Dickinson always fond of ), and not for a walking in the common. : : [ As Larry B responded in one blogspot with his study for a fun : Emily Dickinson uses “only” in her 104 poems, “but only,” :), sarcastically or ironically in 14 poems (13%). One of those poems has 4 such onlys and one has 3 for a total of, arguably, 19 sarcastic / ironic onlys:

1. As if some little Arctic flower
2. Tis Opposites – entice
3. To hear an Oriole sing
4. I think I was enchanted
5. It always felt to me – a wrong
6. Bereavement in their death to feel
7. The Judge is like the Owl-
8. You’ve seen Balloons set – Haven’t You?
9. The Spirit is the Conscious Ear.
10. This Bauble was preferred of Bees-
11. The Only News I know (4 times)
12. ‘Twas awkward, but it fitted me (3 times)
13. So much of Heaven has gone from Earth
14. Within thy Grave! ]

“So whether it be Rune”, that is, be runic ,that is, magical in its significance ; “Or wheather it be none / Is of within”, Meaning , The sentience comes from within by which we come to know that it’s charming spell. It is something similar to the reading of a Poem through ears to have its real Sense of Beauty and an enigma ( e’nig-mu ) come from something deeper that can not be explained. The listener’s divine experience will baffle ( ba-ful ) the commoners as well as the musical experts. : : : :

Dickinson has noted in the last Stanza about the “skeptic” who habitually doubts 🧐 her accepted belief” and has now referred showing to her in such mystery , saying, “The tune is in the tree–” , that is , in outside World ( Nature ) : To this 🤨 non committal remark she refuses to bind with his view, saying, “No Sir! In Thee!” / Meaning , The sense of music beautifully lies within “You”. Not in “tree”/ the location , The Truth is in “You”: : The difficulty roots in “You”. The Nature’s Beauty seen , Or Musical Tune heard is internalised So on to a spirited deeper mind of Seer Or Hearer /a Listener. So come into an existence , originate in your roots , and cheer for an “Oriole sing” That’s how “You” begin to grow with a “Divine” Experience. : : [ To most people, the Baltimore Orioles are just a common team. To a fan, however, they are divine. The “Fashion of the Ear”—which is to say, the penchant ( strong preference ) of the spectator—determines whether a team is “dun or fair”, whether it is filled with mystical promise ( like a rune ) or not. We give the team credit for the joy we feel—the tune is in the tree is what skeptic points out , but it is actually ‘we the crowd‘ who impart honour. ] : : The more subtly , brighter the note , sweeter the tunes , which change colours from “dun to fair” as we listen! So hear the Unheard singing that can prove magical Divine experience. : : 🎵 🎶

“To Hear An Oriole Sing”, A Bird Poem of Wisdom By Emily Dickinson , Information Appreciation and poem Analysis Presented by V Jayaraj Pune India January 23, 2024 : : : : : : : :

બાર જ્યોતિર્લિંગ : પ્રસિદ્ધ પ્રાચીન મંદિરો : ( ૧ ) : : જઠરાગ્નિ : ઉમાશંકર જોશી ( ૨ ) : : ઓમ્ નમઃ શિવાય , ભરી દે, ભરી દે, ભિક્ષુક ની ઝોળી : રાસબિહારી દેસાઇ : અવિનાશ વ્યાસ : પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય : ( ૩ ) : રામ‌ રણંકાર વાગે : વિભા દેસાઈ : રાસબિહારી દેસાઈ : ( ૪ ) : : શુભ મહાશિવરાત્રી, March 8, 2024 : HAPPY IWD 2024 : ( 5 ) : :

**HAPPY MAHA SHIVRATRI : :**

**શિવરાત્રી તે શિવ અને રાત્રી.**
ધર્મશાસ્ત્રો પ્રમાણે શિવ, સદાશિવ, અંબિકા માતા, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ અને રુદ્ર એટલે શું?
શિવ એટલે કલ્યાણકારી તત્વ. શિવ એટલે જ પરમાત્મા, જેને ચેતના અથવા consciousness પણ કહેવાય. તેને ધ્યાન પૂર્ણ તત્વ, ઈન્ટેલિજન્સ કે બ્રહ્માંડની શક્તિ યા કોસ્મિક પાવર પણ કહેવાય. મન એ પણ આત્માનું રૂપ, જે દેખાતું નથી પરંતુ તમારા શરીરને નિયંત્રિત કરતું જણાય.જે આ દુનિયાથી તમને રૂબરૂ કરાવે અને તમારી ઊર્જાને નિયંત્રિત કરે. આ ચેતન તત્વ એટલેકે શિવ તત્વ એક કોયડો ઉકેલવા પ્રેરે. આ ચેતન તત્વ શોધવા ની મથામણ કરવી પડે.

તે પરમાત્મા એટલે કે શિવને એકમાંથી બે થવાની ઈચ્છા થઈ ત્યારે પરમાત્માએ પોતાના શ્રી અંગમાંથી અંબિકા માતાની ઉત્પતિ કરી. અંબિકા માતા એટલે જ પ્રકૃતિ. જડ કે ઠોશ પદાર્થને શિવની શક્તિ પણ કહેવાય. શક્તિ વિના શિવ પણ શવ. અંબિકા માતા જોડે જોડાયેલું ચેતન તત્વ એટલે કે આત્મા જેનું બીજું નામ એટલે સદાશિવ.આપણા બધાના પ્રથમ માતા પિતા એટલે સદાશિવ અને અંબિકા માતા. અને તેમના પિતા એટલે શિવ. આમ બ્રહ્માંડની શરૂઆતમાં ચેતન તત્વ જ હતું જેને આપણે શિવ કહીએ છીએ. શિવ અજન્મા છે. બ્રહ્માંડની શરૂઆતમાં ચેતન તત્વ હતું. તે ચેતન તત્વ માંથી પ્રકૃતિ / જડ તત્વ ઉત્પન્ન થયું. ચેતન તત્વ અને પ્રકૃતિ સાથે મળીને સદાશિવ અને અંબિકા કહેવાયા.સદાશિવ અને અંબિકા માતા ના ત્રણ પુત્રો સર્જાયા. એકનું નામ બ્રહ્મા બીજાનું નામ વિષ્ણુ અને ત્રીજા નું નામ શંકર.

બ્રહ્માજી ની પત્ની સરસ્વતીજી. ( બ્રહ્માજીના બીજા પત્ની એટલે ગાયત્રી. ) વિષ્ણુ ની પત્ની લક્ષ્મી માતા. શંકર ની પ્રથમ પત્ની સતી. બીજી વખતના પત્ની તે પાર્વતી માતા.

બ્રહ્માજીએ પ્રથમ પુરુષ અને સ્ત્રી સર્જ્યા તે પ્રથમ પુરુષ એટલે મનુ અને પ્રથમ સ્ત્રી એટલે સતરૂપા. મનુ ઉપરથી માનવ નામ આવ્યું અને સતરૂપા નું અપભ્રંશ થતાં સ્ત્રી શબ્દ આવ્યો.
**તે મનુ અને સત રૂપાનો વંશવેલો અત્યારે હાલ તમારા સુધી પહોંચ્યો છે.**

બ્રહ્માજી દ્વારા આ સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ થઈ. વિષ્ણુ દ્વારા તેનું પાલનપોષણ થયું અને શંકર દ્વારા સ્થિર થઈ અને તેનો વિનાશ થાય કે થઈ શકે. માનવ શરીરમાં ત્રણ શક્તિઓ કામ કરે જેને વિજ્ઞાનની ભાષામાં anabolism metabolism and catabolism કહેવાય.

શંકરનું નિવાસસ્થાન કૈલાશ પર્વત છે. તે હંમેશા ધ્યાનસ્થ સ્થિતિમાં હોય છે. જે તેનું સૌમ્ય સ્વરૂપ છે. તેનું ક્રિયાશીલ કે રુદ્ર સ્વરૂપ એટલે રુદ્ર.

પરમાત્મા ના પાંચ કર્તવ્ય છે. એક સર્જન કરવું તે બ્રહ્માનું કર્તવ્ય છે. બીજું સ્થિતિ યાની કી પાલનપોષણ કરવું એ વિષ્ણુનું કર્તવ્ય છે. ત્રીજું સંહાર કરવો તે રુદ્રનું કર્તવ્ય છે. ચોથું સ્થિર થવું. પાંચમું કૃપાદ્રષ્ટિ બનાવી રાખવી. ચોથું અને પાંચમું તે શંકરનું કર્તવ્ય છે. શંકર ભગવાન બધા ઉપર કૃપાદ્રષ્ટિ બનાવી રાખે છે. તેને ભજવા સહેલા છે. ભોળાનાથ છે જલ્દી ખુશ થઈ જાય.

શંકર ભગવાન શિવલિંગની પૂજા કરે છે. એટલે શિવ તેમના પિતા થયા. શિવ એટલે ચેતન તત્વનું એક્સટેન્શન તે ચેતન તત્વ તે સદાશિવ માં પણ છે. શંકરમાંપણ છે. બ્રહ્મામાંપણ છે. વિષ્ણુ માં પણ છે. આ વિશ્લેષણ પુરાણો ની દ્રષ્ટિએ કેટલું સાચું , કે કેટલું ખોટું તે કોઈ ને ખબર નથી. માટે મતમતાંતર પ્રવર્તે છે.

હવે પ્રકૃતિ અને પુરુષ એટલે કે જડ તત્વ અને ચેતન તત્વનો આધ્યાત્મિક અર્થ સમજીએ. આ પૂરી સૃષ્ટિ બે તત્વોની બનેલી છે. એક જડ તત્વ / પ્રકૃતિ અને બીજું ચેતન તત્વ એટલે કે આત્મા યા પરમાત્મા. પ્રકૃતિ / જડ તત્વ તે ચેતન તત્વ માંથી સર્જાયા એટલે કે પ્રકૃતિના કણ કણમાં ચેતન તત્વ છે. કણ કણમાં ભગવાન વસે. ભગવાન, ઈશ્વર, પરમાત્મા, શિવ બધાને એક જ નામથી પોકારી એ અને પ્રાર્થના સેવા કરીએ છીએ. તે બધાનો અર્થ એક જ થાય ચેતન તત્વ. માનવ સંશોધિત વિજ્ઞાન એ જડ તત્વનું એનાલિસિસ કરવા પૂરતું જ સીમિત લાગશે .તે જડ તત્વ એ પાંચ તત્વોનું બનેલું છે પૃથ્વી, જલ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ. તે પાંચ તત્વો એકબીજામાં રૂપાંતરિત થઈને ઉર્જા પેદા કરે. પરંતુ ઉપરના પાંચ તત્વોને કોઈ જાગૃત તત્વ નિયંત્રિત કરી રહ્યું છે. પ્રત્યેક કણ કણમાં ભગવાન છે એનો મતલબ દરેક ઠોશ પદાર્થમાં ચેતન તત્વ સમાયેલું છે. ધારણાઓ ઓછી પડવાની છે કારણ કે તે અદ્રશ્ય છે જેને જાણવું મુશ્કેલ માની છે. આત્મા એટલે કે ચેતન તત્વ શું છે તે નિશ્ચિતપણે સમજી શકાયા નથી. પૂરી સૃષ્ટિને પરમાત્મા કેમની ચલાવે તે એક અજબ કોયડો છે. દેખાય છે તે પ્રકૃતિને જાણવી સહેલી છે. વૈજ્ઞાનિકોએ પદાર્થ એટલે પ્રકૃતિ માંથી શોધ સંશોધન ના પ્રયત્નો કર્યા, જે પદાર્થ વિજ્ઞાન / ફિઝિક્સ ના સિદ્ધાંત કહેવાયાં.

આ પૂરી સૃષ્ટિમાં બે વસ્તુ છે. એક તો પ્રકૃતિ જે પાંચ તત્વોની બનેલી છે. જે આપણને દેખાય છે તે અલગ અલગ રૂપમાં પ્રસ્તુત થાય છે જેમકે મનુષ્ય, પક્ષી, પ્રાણી, જીવ જંતુ સજીવ, નિર્જીવ, સુરજ, ચંદ્ર, તારા, ગ્રહ વગેરે વગેરે. તમામ સૃષ્ટિને ચલાવનારું કોઈ એક તત્વનું નામ એટલે જ આત્મા અથવા પરમાત્મા. જેના કારણે પૂરી સૃષ્ટિ સુચારૂ રૂપે ચાલી રહી છે. તો મનમાં ધારણા બનાવો કે આ પૂરી સૃષ્ટિનું કોઈ શક્તિ સંચાલન કરનાર શક્તિનું નામ એટલે જ આત્મા કે પરમાત્મા. તે આ પૂરી સૃષ્ટિનું બીજ છે. તેમાંથી જ આ પૂરી સૃષ્ટિનું સર્જન થયું છે.

રાત્રી નો મતલબ વિશ્રાંતિ. રાત્રે ગાઢ નિંદ્રામાં સુઈ જાય ત્યારે તે જીવ પરમાત્મા ની વધુ નજીક હોય છે. એટલે કે વિચારોની ગતિ બહુ જ ઓછી હોય કાં તો અમનની સ્થિતિમાં હોય એટલે કે તે આધ્યાત્મિક મોડમાં હોય. ત્યારે , તે પરમાત્માની ગોદમાં આવી જાય છે. પરમાત્મા જોડે જીવ એકાકાર થઈ જાય. અને જ્યારે મન અમન ની સ્થિતિમાં જતું રહે ત્યારે મન દ્વારા બહાર ફેંકતી ઊર્જા બંધ થઈ જાય. તે ઊર્જા શરીર ની અંદર રહે. ત્યારે ગાઢ નિંદ્રા લઈને ઊઠેલો માણસ ઊર્જાવાન લાગે. મન એનું શાંત હોય તેના શરીરનું હીલિંગ થાય. ત્યારે આનંદનો અનુભવ થાય. હવે, મહા શિવરાત્રીનું મહત્વ સમજી શકાશે. શિવરાત્રીના દિવસે પ્રકૃતિ વધુને વધુ ચેતન તત્વની તરફ આકર્ષાય છે. એટલે તે રાત્રે ધ્યાન કરવું બહુ સરળ હોય છે. રાત્રી પરમાત્માને મળવા માટેનો સારામાં સારો સમય છે. તે વખતે સૃષ્ટિમાં ઉત્તરાર્ધ ભાગમાં તેવા ફેરફાર થાય જેના કારણે પ્રકૃતિ વધુને વધુ પરમ તત્વ જોડે એકાત્મનો અનુભવ કરે. ફાગણ મહિના ની ચૌદશે કૃષ્ણ પક્ષ માં શિવરાત્રી આવે. એ દિવસે રાત્રે ધ્યાન કરવાથી, વ્રત કરવાથી, ઉપવાસ કરવાથી, યજ્ઞ કરવાથી વધુને વધુ ચેતન તત્વની નજીક જઈ શકાય. આ અર્થમાં શિવરાત્રીનું મહત્વ છે. આપણે ભજન, આરતી, મંત્રો ઉપચાર, યજ્ઞ, વ્રત, ઉપવાસ તમામ સાધનો દ્વારા પરમાત્માની નજીક જવા માટે પ્રયત્ન કરીએ છીએ. અહીં સતત હોશમાં રહેવું પડે. જરા બેહોશી કરી તો પ્રકૃતિ તરફ ખેંચાઈ જવાય. સંસાર તરફ ખેંચાઈ જવાય. માટે, શિવરાત્રી પર સતત જાગૃત રહેવાનું નામ જાગરણ કહેવાય. રાત્રે ખાલી જાગવું તેનું નામ જાગરણ ના કહેવાય તેને ઉજાગરો કહેવાય. એટલા માટે શિવરાત્રીના દિવસે જાગરણ અને ઉપવાસ કરીએ છીએ ઉપવાસ નો અર્થ ઈશ્વરની નજીક વાસ રાખવો તે.

અંધકાર એટલે શું? અંધકાર એટલે જ પરમાત્મા. અમુક લોકો પરમાત્માને સ્વયં પ્રકાશિત કહે છે પરંતુ અહીંયા સ્વયં પ્રકાશિત અથવા તો પ્રકાશમાન નો અર્થ તે જ્ઞાન સ્વરૂપ છે. જ્ઞાનનો અર્થ પ્રકાશ થાય. સૃષ્ટિમાં નજર કરશો તો પ્રકાશની ગેરહાજરી હોય ત્યારે પૂરી સૃષ્ટિ અંધકારથી ભરાઈ જાય છે. તમારી આજુબાજુ સૂર્યનો, ચંદ્રનો કે તારાનો જે કઈ પ્રકાશ દેખાય છે તે પ્રકૃતિ માંથી બનેલા સુરજ, ચંદ્ર અથવા તો તારા, એ બધાનાં પ્રકાશ છે. સૂર્ય પ્રકાશ શાશ્વત નથી. તે સૂરજનો નાશ થતો જણાય ત્યારે તે પણ નષ્ટ થાય .સૂરજના પ્રકાશને એક હાથ વચ્ચે રાખીને રોકી શકો છો. સૂર્યનો ગોળો તપે છે ત્યાં સુધી તે પ્રકાશ તમને આપશે મ. તે પરમેનેન્ટ તત્વ નથી ટેમ્પરરી છે. પ્રકાશ ના હોય ત્યારે આ દુનિયામાં એક અંધકાર જ બચે છે જે શાશ્વત છે. અને તે અશેષ અંધકાર એટલે જ પરમાત્માનું સ્વરૂપ. પરમાત્મા એ સ્વયં પ્રકાશિત છે અથવા તો પ્રકાશમાન છે તે પણ એક આધ્યાત્મિક ધારણા હોય શકે છે. અહી પ્રકાશ નો અર્થ જ્ઞાન શબ્દ લેવાનો છે. પરમાત્મા પરમજ્ઞાન સમજવા ની ધારણા છે.

પ્રકાશ એ ટેમ્પરરી વસ્તુ છે. સૃષ્ટિના અંતમાં અંધકાર જ પરમેનેન્ટ રહેશે. વૈજ્ઞાનિકોએ સમજાવેલ બ્લેક હોલ અને બ્રહ્માંડની થિયરી આ પુષ્ટિ શોધે છે. અંધકારમાંથી પૂરી પ્રકૃતિ / સૃષ્ટિનું સર્જન થયું. અંધકાર એટલે જ શિવ. એ અંધકારનો નો ભાગ તમારા શરીરની અંદર પણ આત્મા રૂપે છે. એટલે શિવો અહમ શિવો અહમ શબ્દ કહેવામાં આવે છે. તેનો અર્થ હું શિવ સ્વરૂપ છું. અહમ બ્રહ્મસ્મિ નો મતલબ હું બ્રહ્મ સ્વરૂપ છું. બ્રહ્મ એટલે પણ શિવ થાય.

આ શિવ તત્વ ની નજીક જવાય અને તમારા હાથમાં કંઈ પણ નહીં આવે તો તેને શૂન્ય પણ કહેવાય. નથીંગનેસ પણ કહેવાય. ખાલી જગ્યા પણ કહેવાય. પ્રકૃતિ પરમાત્માની ગર્ભાધાનની જગ્યા છે. એનો અર્થ પરમાત્મા એ એક બીજ છે અને પ્રકૃતિ તે ગર્ભાધાનની જગ્યા છે. તેના દ્વારા પૂરી સૃષ્ટિ નું સર્જન થાય છે. એટલે પરમાત્મા ભોગતા છે, પ્રકૃતિ ભોગ્ય છે. જ્યારે તમે મહાદેવ દર્શને જાવ છો ત્યારે નીચે પ્રકૃતિ એટલે કે સ્ત્રીના ગર્ભાશય અને યોની માર્ગને બતાવવામાં આવે છે અને તેમાં કાળા કલરનું શિવલિંગ જે પરમાત્માનું પ્રતીક છે. તે બીજ નું પ્રતીક છે. આખી આકૃતિ સૃષ્ટિના ઉદગમનું પ્રતીક છે. શ્રી કૃષ્ણ ભગવાનનો રંગ પણ કાળો હતો. નવરાત્રીને પણ આપણે ધામધૂમથી ઉજવીએ છીએ. શિવરાત્રીને પણ ધામધૂમથી ઉજવીએ છીએ. તે અંધકારનું પ્રતીક એટલે કે પરમાત્મા ના પ્રતિક તરીકેનો ઉત્સવ છે. આમ પૂરી સૃષ્ટિના બીજ રૂપે પરમાત્મા સર્વમાં બિરાજમાન છે. તમારી અંદર પણ પરમાત્મા બીજ સ્વરૂપે બિરાજમાન છે. તમારા શરીરના દરેક કણ કણમાં પરમાત્મા છે.

બીજ ઉગે ત્યારે સમજવું કે તેમાં કેવડું મોટું ઝાડ કે મનુષ્ય સમાયેલ છે કે આખી સૃષ્ટિ સમાયેલ છે. આમ બીજ એટલે જ પરમાત્મા શિવ. પૂરી સૃષ્ટિમાં પાંચ ટકા જ પ્રકૃતિ એટલે કે ઠોશ પદાર્થ છે જેને એસ્ટ્રલ બોડી કહેવાય. 95% અંધકાર છે તે અંધકાર એટલે જ શિવ તત્ત્વ માનો કે પરમાત્મા.

શિવરાત્રી નું બીજું મહત્વ છે તે દરમિયાન પાર્વતી માતાએ શંકર જોડે લગ્ન કરેલા. પ્રકૃતિનું ચેતન તત્વ તરફનું ખેંચાણ કે જે લગ્નમાં પરિણમ્યું. એકરૂપતા નો અનુભવ થયો. શિવરાત્રીના દિવસે મા પાર્વતીનું શંકર ભગવાન તરફનું ખેચાણ તીવ્ર હતું તે લગ્નમાં પરિણામ્યું. બીજા અર્થમાં કહીએ તો માતાજી : અંબિકા, સરસ્વતી, લક્ષ્મી, પાર્વતી , બધા પ્રકૃતિના સ્વરૂપ છે. તેને સ્ત્રીલિંગમાં બતાવ્યા છે અને પુરુષ જે ચેતન તત્વનું પ્રતીક છે તેને પુરુષ બતાવ્યા છે. શંકરનું અર્ધનારેશ્વર રૂપ પણ એ કહી રહ્યું છે કે પ્રકૃતિ અને ચેતન તત્વ એક એકમ છે. જે કદાપી એકબીજાથી અલગ થવાના નથી. પ્રકૃતિ જે ઉર્જા સ્વરૂપે છે તે શિવની શક્તિ છે. સ્ત્રી અને પુરુષને સરખું મહત્વ આપવા માટે આ સિમ્બોલ પસંદ કરી શકો .પ્રકૃતિ અને ચેતન તત્વ શરૂઆતથી જ હતા અને પ્રકૃતિ ચેતન તત્વ માંથી નથી આવી તેવો પણ‌એક મત છે. પ્રકૃતિ અને ચેતન તત્વ શરૂઆતથી છે, અનાદિ છે , એમ માનવાનું.

આમ શિવ એટલે કે પરમાત્મા જે પૂરી સૃષ્ટિના જન્મદાતા છે. તે પૂરી સૃષ્ટિમાં વિરાજમાન છે. જેના દ્વારા પૂરી સૃષ્ટિ સંચાલિત છે. સજીવ નિર્જીવ બધું જ નિયંત્રિત. આત્મા – પરમાત્મા વિશે બહુ ના સમજાય એવું લાગે. જ્યારે પણ આત્મા – પરમાત્માને પામવા હોય ત્યારે મનને અમનની સ્થિતિમાં લાવો , એટલે ગાઢ નિંદ્રામાં કે તુરીયા અવસ્થામાં કે સાક્ષી ભાવમાં કે સમર્પણભાવમાં પોતાની જાતને લાવો એટલે પરમાત્માને મળ્યા બરોબર નો અનુભવ થાય પણ ખરો.. એકદમ શાંતિનો, આનંદનો અને ઊર્જાનો અનુભવ થતો લાગે. આથી, શાંતિ, ઉર્જા અને આનંદ એ જ પરમાત્મા.

ડોક્ટર ચીમનભાઈ પટેલ ના આલેખ પરથી, ટૂંકાવી ને રજુઆત વિ જયરાજ પૂણે ઈન્ડિયા, શિવરાત્રી , તા. ૮ માર્ચ, ૨૦૨૪. : :

https://youtu.be/hqVgw78IUv4?si=7Mepvm2SGjee5YkS

ઓમ્ નમઃ શિવાય , ભરી દે, ભરી દે, ભિક્ષુક ની ઝોળી : પ્રાર્થના ગીત / ભક્તિ ગાન : : અહીં મથાળે ક્લિક કરી સાંભળજો : : ભરી દે ભરી દે ભરી દે
કોઈ ભિક્ષુક ની ઝોળી ભગવંત… ꠶ટેક ( ઓમ્ નમઃ શિવાય )

જીવ તો તારું એક રમકડું
નિમિત્ત બને છે રૂડું ભૂંડું
આશિષ નું એક અમૃત બિંદુ
ઝરી દે ઝરી દે ઝરી દે… . ટેક ( ઓમ્ નમઃ શિવાય )

તું તરણાની ઓથે ડુંગર
તું છું સત્ય(મ્) શિવં સુન્દર(મ્)
મધ્ય મહેરામણ કોઈની હોડી
ડૂબતી પાર કરી દે… ટેક ( ઓમ્ નમઃ શિવાય ) : : સ્વર : રાસબિહારી દેસાઈ ( Live Recording ) : : રચના : અવિનાશ વ્યાસ : : સ્વરાંકન : પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય : : સને ૨૦૨૪ ની મહા શિવરાત્રી , શુક્રવારે માર્ચ ૮ , ૨૦૨૪ , સાથે હેપ્પી વુમન્સ ડે નિમિત્તે શૂભ કામના. : : યાચક – ભિક્ષુક ની પ્રાર્થના/ ભક્તિ ગાન ફળીભૂત થઈ રહો ધન્ય ધન્ય. : : : : જ્યોતિર્લિંગ એટલે ભગવાન શંકરનાં એવા લિંગો કે જે સ્વયંભૂ પ્રગટ થયા છે. ભારતમાં આવા બાર જ્યોતિર્લિંગ છે.

**द्वादश ज्योतिर्लिंग स्तोत्रम् ૧૨ જ્યોતિર્લિંગોનું વર્ણન કરે છે: :** सौराष्ट्रे सोमनाथं च श्रीशैले मल्लिकार्जुनम्। સૌરાષ્ટ્રે સોમનાથં ચ શ્રીશૈલે મલ્લિકાર્જુનમ્ સૌરાષ્ટ્રમાં સોમનાથ અને શ્રીશૈલમમાં મલ્લિકાર્જુન ; : उज्जयिन्यां महाकालमोङ्कारममलेश्वरम्॥ ઉજ્જયિન્યાં મહાકાલમ ૐકારમમલેશ્વરમ્ ઉજ્જૈનમાં મહાકાલ, ઓમકારેશ્વરમાં મામલેશ્વર; : परल्यां वैद्यनाथं च डाकिन्यां भीमशङ्करम्। પરલ્યાં વૈદ્યનાથં ચ ડાકિન્યાં ભીમશંકરમ્ પરલી (ચિત્રભૂમિ)માં વૈદ્યનાથ[૧] અને ડંકિયામાં ભીમાશંકર; : सेतुबन्धे तु रामेशं नागेशं दारुकावने॥ સેતુબન્ધે તુ રામેશં નાગેશં દારુકાવને સેતુબંધમાં રામેશ્વરમ, દારુકાવનમાં નાગેશમ; : वाराणस्यां तु विश्वेशं त्र्यम्बकं गौतमीतटे। વારાણસ્યાં તુ વિશ્વેશં ત્ર્યમ્બકં ગૌતમીતટે વારાણસીમાં વિશ્વેશમ (વિશ્વનાથ), ગૌતમી (ગોદાવરી નદી)ના કિનારે ત્રંબકેશ્વર; : हिमालये तु केदारं घुश्मेशं च शिवालये॥ હિમાલયે તુ કેદારં ઘુશ્મેશં ચ શિવાલયે હિમાલયમાં કેદાર (કેદારનાથ) અને શિવાલય (વેરુલ)માં ઘૃષ્ણેશ્વર. : एतानि ज्योतिर्लिङ्गानि सायं प्रातः पठेन्नरः। એતાનિ જ્યોતિર્લિંગાનિ સાયં પ્રાતઃ પઠેન્નરઃ જે કોઇ આ જ્યોતિર્લિંગોનું દરરોજ સાંજે અને સવારે પઠન કરશે. : सप्तजन्मकृतं पापं स्मरणेन विनश्यति॥ સપ્તજન્મકૃતં પાપં સ્મરણેન વિનશ્યતિ તે પાછલા સાત જન્મોના પાપમાંથી મુક્તિ પામશે. : एतेशां दर्शनादेव पातकं नैव तिष्ठति। એતેશાં દર્શનાદેવ પાતકં નૈવ તિષ્ઠતિ જે કોઇ આ સૌના દર્શન કરશે, તેની દરેક મનોકામના પૂરી થશે. : कर्मक्षयो भवेत्तस्य यस्य तुष्टो महेश्वराः॥ કર્મક્ષયો ભવેત્તસ્ય યસ્ય તુષ્ટો મહેશ્વરાઃ અને મહેશ્વર આ પ્રાર્થનાની સંતુષ્ઠ થતા કર્મો પૂર્ણ થશે. : :

વેરાવળ, સૌરાષ્ટ્ર , ગુજરાત : જ્યોતિર્લિંગોની યાત્રામાં સામાન્ય રીતે સોમનાથના પ્રથમ દર્શન કરાય છે. આ મંદિરનો ૧૬ વખત વિનાશ કરાયો હતો અને તે વૈવિધ્યપૂર્ણ પરંપરા અને ઇતિહાસ ધરાવે છે. તે પ્રભાસ-પાટણ (સોમનાથ – વેરાવળ) ખાતે પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલું છે. : :; :

શ્રી સૈલમ , આન્ધ્ર પ્રદેશ : મલ્લિકાર્જુન જે શ્રીસૈલ પણ કહેવાય છે, જે રાયલાસીમામાં કુર્નૂલ જિલ્લામાં પર્વત પર આવેલું છે. આ સ્થળે શક્તિ પીઠ અને જ્યોતિર્લિંગ બંને છે. : : **: :**

ઉજ્જૈન , મધ્ય પ્રદેશ : મહાકાળ, ઉજ્જૈન (અથવા અવંતિ) મધ્ય પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ એક જ એવું લિંગ છે જે દક્ષિણાભુમુખી છે અને મંદિરના ગર્ભગૃહની છત પર શ્રી રુદ્ર યંત્ર આવેલું છે. અહીં શક્તિ પીઠ અને જ્યોતિર્લિંગ બંને છે. : : ; :

ઓમકારેશ્વર , મધ્ય પ્રદેશ : ઓમકારેશ્વર મધ્ય પ્રદેશમાં નર્મદા નદીના ટાપુ પર આવેલ છે અને મામલેશ્વર મંદિર જ્યોતિર્લિંગનો સમાવેશ કરે છે. : : : :

કેદારનાથ , ઉત્તરાખંડ : Kedarnath in Uttarakhand is revered as the northernmost and the closest Jyotirlinga to Lord Shiva’s eternal abode of Mount Kailash. Kedarnath forms a part of the smaller Char Dham pilgrimage circuit of Hinduism. Kedarnath, nestled in the snow-clad Himalayas, is an ancient shrine, rich in legend and tradition. It is accessible only for six months a year. It is also one of the Padal Petra Stalam of Vada Naadu mentioned in Thevaaram. Shiva assumed the form of wild boar and dived into the earth at Kedarnath to emerge at Pashupatinath. Pure ghee is applied at Kedarnath lingam as the boar was injured . : :

ભીમાશંકર મંદિર, પૂણે નજીક, મહારાષ્ટ્ર : Bhimashankar is very much debated. There is a Bhimashankara temple near Pune (pictured) in Maharashtra, which was referred to as Daakini country, but Kashipur in Uttarakhand was also referred to as Daakini country in ancient days and a Bhimashkar Temple known as Shree Moteshwar Mahadev is present there. Another Bhimashankar is in the Sahyadri range of Maharashtra. The Bhimashankar temple near Guwahati, Assam is the jyotirlinga according to Sivapuran. According to Linga Purana, Bhimasankar temple in Bhimpur near Gunupur of Rayagada district in South Orissa is also believed as Bhimasankar Jyotirlinga, which is situated at the western part of the holy Mahendragiri mountains and at the river bank of Mahendratanaya(which is also believed as the Daakini area by many historian), was excavated in the year 1974, having quadrangular Shakti around the Linga and decorated by a Upavita as per the puran. : : : :

કાશી વિશ્વનાથ મંદિર, વારાણસી, ઉત્તરપ્રદેશ : The Kashi Vishwanath Temple in Varanasi, Uttar Pradesh is home to the Vishwanath Jyotirlinga shrine, which is perhaps the most sacred of Hindu shrines. It is also one of the Padal Petra Stalam of Vada Naadu mentioned in Thevaaram. The temple is situated in Varanasi, the holiest city for Hindus, where a Hindu is expected to make a pilgrimage at least once in his life, and if possible, also pour the remains of cremated ancestors on the River Ganges . The temple stands on the western bank of the holy river Ganges, and is one of the twelve Jyotirlingas. In fact, it is a place where Shakti peeta and Jyotirlingam are together. It is the holiest of all Shiva temples. The main deity is known by the name Vishwanath or Vishweshwara meaning Ruler of the universe. The temple town, is considered the oldest living city in the world, with 3500 years of documented history, is also called Kashi. : :

ત્ર્યંબકેશ્વર, નાસિક નજીક, મહારાષ્ટ્ર : ત્રંબકેશ્વર મંદિર, નાસિક નજીક મહારાષ્ટ્રમાં આવેલું છે અને તે ગોદાવરી નદીના કાંઠે આવેલું છે. : :

નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ, જામનગર / દ્વારકા નજીક , ગુજરાત : Nageshvara Jyotirlinga is one of the 12 Jyotirlinga shrines mentioned in the Shiva Purana and the Dvādaśa Jyotirliṅga Stotram, says one of the jyotirlinga namely Nagesh is situated in Daruka-Vana and most probably the present day Dwarka region. Other claims to the Nagesh Jyotirlinga status come from – Aundha Naganath (Hingoli District of Maharashtra) and Jageshwar (Almora District of Uttarakhand) : :

**વૈદ્યનાથં જ્યોતિર્લિંગ** , **દિઓઘર, ઝારખંડ** : According to Hindu beliefs, the demon king Ravana worshipped Shiva at the current site of the temple to get the boons that he later used to wreak havoc in the world. Ravana offered his ten heads one after another to Shiva as a sacrifice. Pleased with this, Shiva descended to cure Ravana who was injured. As he acted as a doctor, he is referred to as Vaidhya (“doctor”). From this aspect of Shiva, the temple derives its name. : :

રામલિંગેશ્વરમ જ્યોતિર્લિંગ, રામેશ્વરમ, તામિલનાડુ : Rameswaram in Tamil Nadu is home to the vast Ramalingeswarar Jyotirlinga temple and is revered as the southernmost of the twelve Jyotirlinga shrines of India. It enshrines the Rameśvara (“Lord of Rama”) pillar. It is also one of the Padal Petra Stalam of Pandya Naadu mentioned in Thevaaram. : :

**ઘૃષ્ણેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ** મંદિર , ઈલોરા, મહારાષ્ટ્ર : ઘૃષ્ણેશ્વર મંદિર શિવપુરાણો મુજબ ૧૨ જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે, આ મંદિર ઇલારાની ગુફાઓમાં આવેલું છે. : :

શિવપુરાણની શતરુદ્રસંહિતા (સંહિતા ૩)ના અધ્યાય ૪૨, શ્લોક ૨-૪માં આ જ ૧૨ જ્યોતિર્લિંગો થોડા જૂદા ક્રમમાં વર્ણવ્યા છે, એ ક્રમ મુજબ જ્યોતિર્લિંગોની યાદી: દરેક મંદિર ના પ્રાંગણ આ યાદી પ્રમાણે ઉપરોક્ત ચિત્રોમાં , નોંધ સહિત જોવા મળશે. : :

રામલલ્લા ની સ્થાપિત મૂર્તિની સાંકેતિક પૂજા કરવા માટે તારીખ ૨૨ મી જાન્યુઆરી, ૨૦૨૪ ના રોજ બપોરે 12 વાગીને 29 મિનિટ અને 08 સેકન્ડ થી લઇને 12 વાગ્યા ને 30 મિનિટ અને 32 સેકન્ડ સુધી એટલે કે માત્ર 84 સેકન્ડનું જ મુહૂર્ત હતું. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે રામલલ્લા ની મૂર્તિને રામ યંત્ર પર સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. તેની પહેલા રામ યંત્રને મંદિરના ગર્ભગૃહમાં સ્થાપિત કરવામાં આવી ચુક્યુ હતું.

**વિગ્રહ સ્વરૂપે , શ્રી રામ લલ્લા** અને સીતાજી , ભાઇ લક્ષ્મણ સાથે ટેન્ટ માં વિરાજમાન : શ્રી રામ જન્મ ભૂમિ : અયોધ્યા. : : Shri Ram with Sitaji and younger Brother Lakshmana : embodiments, Shining in honourable seat of birthplace in Ayodhya : photo taken in the Tent **, by a Visitor.**

**શ્રી રામ સીતા , પંચ કૂટી ના વનવાસ દરમિયાન: પેન્ટિંગ**

રામ અને સીતા વનમાં લક્ષ્મણ સાથે, ૧૭મી સદીની હસ્તપ્રતનું ચિત્ર. : વાલ્મિકી રામાયણમાં ૨૪,૦૦૦ શ્લોકો છે. રામાયણ મૂળ ૭ કાંડોમાં વહેંચાયેલું છે:

**બાલકાણ્ડ**
**અયોધ્યાકાંણ્ડ**
**અરણ્યકાણ્ડ**
**કિષ્કિંધાકાણ્ડ**
**સુંદરકાણ્ડ**
**યુદ્ધકાણ્ડ – લઙ્કાકાણ્ડ**
**ઉત્તરકાણ્ડ**
હિંદુ ધર્મનાં બે મહાન ઐતિહાસિક ગ્રંથોમાં રામાયણની ગણના થાય છે. પરંતુ રામાયણ માત્ર હિંદુ ધર્મ કે આજના ભારત દેશ પુરતો મર્યાદિત ન રહેતા ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, થાઇલેન્ડ, કમ્બોડીયા, ફીલીપાઈન્સ, વિયેતનામ વગેરે દેશોમાં પણ પ્રચલિત છે. રામાયણ પરથી ૧૯૮૭-૮૮ દરમિયાન ટીવી સિરિયલ પણ બનેલી જે ખૂબ જ પ્રચલિત બની છે. ભારતીય લોકોની જીવનશૈલી, સમાજ જીવન અને કુટુંબસંસ્થા પર રામાયણ નો બહુ મોટો પ્રભાવ છે. દરેક પતિ-પત્નીને રામ-સીતા સાથે, પુત્રને રામ સાથે, ભાઈને લક્ષ્મણ કે ભરત સાથે અને મિત્રને સુગ્રીવ સાથે સરખાવવામાં આવે છે. રામને આદર્શ રાજા માનવામાં આવે છે. રામાયણનું દરેક પાત્ર સમાજ માટે આદર્શપાત્ર બની રહે છે. : : રામાયણ એ ભારતીય સંસ્કૃતિનો ઐતિહાસિક ગ્રંથ છે. વાલ્મિકીએ મૂળ સંસ્કૃતમાં આ ગ્રંથની રચના કરી હતી. તારા અને નક્ષત્રોનાં સ્થાન મુજબ ગણતરી કરતા રામાયણનો કાળ આશરે ઇ.સ.પૂર્વે ૫૦૪૧ ગણાય છે. રામાયણ એટલે રામ + અયણ = રામની પ્રગતિ કે રામની યાત્રા. : : ઋષિ વાલ્મિકી જંગલમાં આદિવાસી સાથે ઉછરેલા હતા અને પુર્વજીવનમાં લુંટ નો ધંધો કરી કુટુંબનું ભરણપોષણ કરતા. કોઇવાર જંગલમાં તેમને નારદ મુનિ મળ્યા. નારદ મુનિએ પુછ્યું કે તું જે લોકો માટે આ પાપ કરે છે તેઓ શું તારા પાપના ભાગીદાર થશે ખરા? વાલ્મિકીએ તેમના કુટુંબીઓને જ્યારે આ પુછ્યુ ત્યારે ઉત્તર મળ્યો કે કોઈ કોઈનાં પાપનું ભાગીદાર હોતું નથી. સૌએ પોતાનાં પાપની સજા પોતે જ ભોગવવી પડે છે. આ પ્રસંગે વાલ્મિકીની આંખો ખૂલી ગઈ. આ પછી તેઓ પોતાનાં પાપનાં પ્રાયશ્ચિત તરીકે લોક કલ્યાણના કાર્યમાં પ્રવૃત થયા. આગળ જતા ઋષિનું પદ પામ્યા અને પોતાના કાર્ય માટે આશ્રમની સ્થાપના કરી.

એક દિવસ વાલ્મિકી તમસા નદીમાં સ્નાન કરતા હતા, ત્યારે એક પારધીને સારસ પક્ષીના જોડલાને હણતો જોયો. સારસ પક્ષી વિંધાઈને પડયું અને આ જોઇ ઋષિ વાલ્મિકીના મુખમાંથી કરુણાને લીધે એક શ્લોક સરી પડ્યો.

**મા નિષાદ પ્રતિષ્ટાં ત્વમગમઃ શાશ્વતીઃ સમાઃ**
**યત્ ક્રૌંચમિથુનાદેકમવધીઃ કામમોહિતમ્**

હે નિષાદ ! તને પ્રતિષ્ઠા, આદર-સત્કાર, માન, મર્યાદા, ગૌરવ, પ્રસિદ્ધિ, ખ્યાતિ, યશ, કીર્તિ, સ્થિતિ, સ્થાન, સ્થાપના, રહેવાનું, આશ્રય ઇત્યાદિ નિત્ય-નિરંતર કદી પણ ન મળે, કારણ કે તે આ કામક્રીડામાં મગ્ન ક્રૌંચ /કૂજ પક્ષિઓમાંથી એકની વિના કોઈ અપરાધ હત્યા કરી દીધી છે.

આ પ્રસંગ બતાવે છે એક લુંટારામાંથી ઋષિ થયેલા વાલ્મિકી નું હ્રદય પરિવર્તન. આ પ્રસંગે વાલ્મિકીને એ વાતનો ખેદ થયો કે પોતે ઋષિ હોવા છતા એક પારધી ને શાપ આપ્યો અને એક નવા શ્લોકની રચના અનુષ્ટુપ છંદમાં થઇ તે વાતની પ્રસન્નતા થઇ.

આ પ્રસંગ પછી જ્યારે નારદ મુનિ વાલ્મિકીને મળવા આવ્યા ત્યારે વાલ્મિકીએ શ્લોકની અને પોતાના ખેદની વાત નારદજી ને કરી. વાલ્મિકીએ એ પણ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી કે આ અનુષ્ટુપ છંદનો ઉપયોગ કરીને તે કોઇ એવી રચના કરવા માંગે છે જે સમગ્ર માનવ જાતિને માર્ગદર્શક બને. તેમણે નારદજીને પુછ્યુ કે શું એવી કોઇ વ્યક્તિ છે કે જે બધા જ ગુણોનો આદર્શ હોય? જેનામાં બધાજ ગુણો આત્મસાત્ થયા હોય?

આ સમયે નારદજીએ વાલ્મિકીને રામ ના જીવન વિષે લખવા માટે પ્રેરણા આપી. આમ, રામાયણની રચના થઇ. આ જ અરસામાં સીતા વાલ્મિકીના આશ્રમમાં રહેવા આવ્યા અને લવ-કુશનો જન્મ થયો. લવ-કુશ રામાયણ શીખ્યા અને તેમણે તેને અયોધ્યામાં પ્રચલિત કર્યુ. તેમની ખ્યાતિ સાંભળી રામે પણ લવ-કુશને રામાયણ ગાવા રાજસભામાં બોલાવ્યા. : : : : : : : દરેક રાજ્યમાં રાજા અને રાજાની નીચે અમાત્યો હતા. દરેક રાજ્યમાં મોટો પુત્ર જ રાજ્યનો વારસદાર થતો. સીતા ત્યાગના પ્રસંગ પરથી જાણવા મળે છે કે લોકોને પોતાની પસંદગી-નાપસંદગી વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર હતો અને રાજા પ્રજાની ઇચ્છાને અનુરૂપ જીવતો. સ્ત્રીઓને રાજ્ય કારભારમાં પુરતો અધિકાર જણાય છે. સ્ત્રીની બુદ્ધિ વિષે – ખાસ કરીને કૈકેયીના પ્રસંગે – વાલ્મીકી રામાયણમાં થોડા ઉલ્લેખો છે જે તેની બુદ્ધિને ચંચળ, સ્વાર્થી કે દીર્ઘદ્રષ્ટિ વગરની માને છે. પરંતુ સાથે સાથે અનુસુયા, સીતા, મંદોદરી, તારા વગેરેના વખાણ કરવામાં આવ્યા છે. રાવણ અને વાલી બન્ને નો નાશ તેમની પત્નીના કહેવાનો અનાદર કરવાથી થયો હતો.

રામના જીવનનો બોધ કુટુંબજીવનને આદર્શ બનાવવાનો છે જેમાં પુત્રો માતા-પિતાની આજ્ઞા માને, પત્ની પતિની આજ્ઞા માને, પતિ પત્નીને પ્રિય હોય તેવું કરે, મોટો ભાઈ નાના ભાઈને પુત્રની જેમ સાચવે – વગેરે આદર્શ કૌટુંબિક જીવન બતાવે છે. : :

https://youtu.be/Upd-6jDg3bY?si=6ei_6M0urEp2x8Vi

( ૪ ) અહીં ઉપર ક્લિક કરી સાંભળજો : : રામ રણંકાર વાગે, મારા સદગુરુ ને પરતાપ : : સ્વર : વિભા દેસાઈ : : સ્વરાંકન : રાસબિહારી દેસાઈ : : ભક્તિ ગાન : : : : : : : : : : : : : : : : : : હિન્દુ ગ્રંથોમાં રામના જીવનનું વર્ણન, દરિદ્ર અને મુશ્કેલ સંજોગોમાં દેશનિકાલ, નૈતિક પ્રશ્નો અને નૈતિક દ્વિધાઓ જેવા અણધાર્યા ફેરફારો દ્વારા પડકારવામાં આવ્યું છે. તેમની તમામ મુશ્કેલીઓમાં, સૌથી નોંધપાત્ર બાબત રાક્ષસ-રાજા રાવણ દ્વારા સીતાનું અપહરણ છે, ત્યારબાદ રામ અને લક્ષ્મણ દ્વારા દુષ્ટ રાવણનો નાશ કરવા માટેના અને સીતાની સ્વતંત્રતા મેળવવા દૃઢ નિશ્ચયી અને સફળતા ના વર્ણનો દ્વારા મહાકાવ્યો રચવામાં આવ્યા હતા. રામ, સીતા અને તેમના સાથીઓની સમગ્ર જીવનકથામાં વ્યક્તિની ફરજો, અધિકારો અને સામાજિક જવાબદારીઓની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. તે આદર્શ પાત્રો દ્વારા ધર્મ અને ધાર્મિક જીવનને સમજાવે છે. : :

વૈષ્ણવ ધર્મ માટે રામનું વિશેષ મહત્વ છે. તેઓ પ્રાચીન હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણના કેન્દ્રીય વ્યક્તિ છે, જે દક્ષિણ એશિયા અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાની સંસ્કૃતિઓમાં ઐતિહાસિક રીતે લોકપ્રિય ગ્રંથ છે. તેમની પ્રાચીન દંતકથાઓએ ભાષ્ય (ભાષ્યો) અને વિસ્તૃત ગૌણ સાહિત્યને આકર્ષિત કર્યું છે અને પ્રદર્શન કલાને પ્રેરિત કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, આવા બે ગ્રંથો છે, અધ્યાત્મ રામાયણ – એક આધ્યાત્મિક અને ધર્મશાસ્ત્રીય ગ્રંથ જેને રામાનંદી મઠો દ્વારા પાયારૂપ માનવામાં આવે છે, અને રામચરિતમાનસ – એક લોકપ્રિય ગ્રંથ જે ભારતમાં દર વર્ષે શરદ ઋતુ દરમિયાન હજારો રામલીલા મહોત્સવના પ્રદર્શનને પ્રેરિત કરે છે. : :

રામની દંતકથાઓ જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મના ગ્રંથોમાં પણ જોવા મળે છે, જો કે આ ગ્રંથોમાં તેમને ક્યારેક પૌમા અથવા પદ્મા પણ કહેવામાં આવે છે, અને તેમની વિગતો હિન્દુ સંસ્કરણોથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે. જૈન ગ્રંથોમાં ૬૩ શલાકાપુરુષોમાં રામનો આઠમા બલભદ્ર તરીકે ઉલ્લેખ પણ કરવામાં આવ્યો છે. શીખ ધર્મમાં દશમ ગ્રંથમાં ચૌબિસ અવતારમાં વિષ્ણુના ચોવીસ દિવ્ય અવતારોમાંના એક તરીકે રામનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.. : :

રામ, રમણ, રામા, અને રામચંદ્ર તરીકે પણ ઓળખાય છે. રામ એ વૈદિક સંસ્કૃત શબ્દ છે જેના બે પ્રાસંગિક અર્થ થાય છે. અથર્વવેદના સંદર્ભમાં, મોનિઅર-વિલિયમ્સના નિષ્પાદન અનુસાર તેનો અર્થ “શ્યામ, ઘેરા રંગનો, કાળો” થાય છે અને તે રાત્રિ શબ્દ સાથે સંબંધિત છે જેનો અર્થ થાય છે રાત. અન્ય સંદર્ભ ગ્રંથો જેવા કે, વૈદિક ગ્રંથોમાં મુજબ, આ શબ્દનો અર્થ “આનંદદાયક, આનંદકારક, મોહક, સુંદર, સુંદર” એવો થાય છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ કેટલીક વાર વિવિધ ભારતીય ભાષાઓ અને ધર્મોમાં પ્રત્યય તરીકે કરવામાં આવે છે, જેમ કે બૌદ્ધ ગ્રંથોમાં પાલી, જ્યાં – રામ સંમિશ્રિત શબ્દમાં “મનને આનંદદાયક, મનોહર” ની ભાવના ઉમેરે છે. : :

વૈદિક સાહિત્યમાં રામ નામ સૌ પ્રથમ બે સંરક્ષક નામો – માર્ગાવેય અને ઔપતાસ્વિની સાથે સંકળાયેલો છે, જે વિવિધ વ્યક્તિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. રામ, જમદજ્ઞ્ય નામની ત્રીજી વ્યક્તિ હિન્દુ પરંપરામાં ઋગ્વેદના સ્તોત્ર ૧૦.૧૧૦ ના કથિત લેખક છે. પ્રાચીન સાહિત્યમાં રામ શબ્દ ત્રણ વ્યક્તિઓ માટે આદરણીય પરિભાષામાં જોવા મળે છે:

પરશુ-રામ, વિષ્ણુના છઠ્ઠા અવતાર તરીકે. તેમને ઋગ્વેદ ખ્યાતિના રામ જમદજ્ઞય સાથે જોડવામાં આવે છે.
રામ-ચંદ્ર, વિષ્ણુના સાતમા અવતાર અને પ્રાચીન રામાયણ ખ્યાતિના રૂપમાં.
બલ-રામ, જેમને હલાયુધ પણ કહેવામાં આવે છે, તે કૃષ્ણના મોટા ભાઈ તરીકે ઓળખાય છે, જે હિન્દુ, બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મની દંતકથાઓમાં જોવા મળે છે.
હિન્દુ ગ્રંથોમાં, પૌરાણિક કથાઓમાં ઘણા જુદા જુદા વિદ્વાનો અને રાજાઓ માટે રામ નામ વારંવાર જોવા મળે છે. આ શબ્દ પ્રાચીન ઉપનિષદો અને અરણ્યકના વૈદિક સાહિત્યના વિવિધ આયામો તેમજ સંગીત અને ઉત્તર વૈદિક સાહિત્યમાં પણ જોવા મળે છે, પરંતુ તે એવી કોઈ વસ્તુ અથવા વ્યક્તિના સંદર્ભમાં જોવા મળે છે જે “મોહક, સુંદર, મનોહર” હોય અથવા “અંધકાર, રાત” ને ભાષાયિત કરતો હોય. : :

રામ નામનો વિષ્ણુ અવતાર અન્ય નામોથી પણ ઓળખાય છે. તેમને રામચંદ્ર (સુંદર, સુંદર ચંદ્ર), અથવા દશરથી (દશરથના પુત્ર) અથવા રાઘવ (રઘુના વંશજ, હિન્દુ બ્રહ્માંડશાસ્ત્રમાં સૌર વંશજ) કહેવામાં આવે છે. તેમને રામ લલ્લા (રામનું શિશુ સ્વરૂપ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. : :

મહર્ષિ વાલ્મિકી રામને એક આદર્શ માનવ ચરિત્ર તરીકે આલેખે છે. તેમનો હેતુ કોઇ એવા માનવના જીવન વિષે લખવાનો હતો જેમનામાં બધા જ ગુણો હોય. રામાયણમાં નીચેના ગુણોની વાત કરવામાં આવી છે.

રામ, શ્રવણ – પિતૃઆજ્ઞા માટે પોતાનો નીજી સ્વાર્થ છોડી દેવો.
રામ, ભરત- ભાઈઓ કે કુટુંબ વચ્ચે પ્રેમ રાજ્યાસુખ કરતા વધુ મહત્વ ધરાવે છે.
સીતા – પતિ વગર રાજ્યમાં રહેવુ તે કરતાં પતિની સાથે જંગલમાં રહેવુ વધુ યોગ્ય છે. પતિના કામમાં ખડે પગે મદદ કરવી
લક્ષ્મણ – તેજસ્વી ચારિત્ર્ય છતાં મોટા ભાઈની આજ્ઞા માનવી. સ્ત્રી પ્રત્યે પવિત્ર દ્રષ્ટિ રાખવી.
હનુમાન – પોતાની તમામ શક્તિ ભગવાનના કામમાં ધરી દેવી.
સુગ્રીવ – મિત્રતા.
વાલી, રાવણ – શક્તિનુ અભિમાન ન રાખવું અને પરસ્ત્રી ને પવિત્ર રીતે જોવુ.
વાનરો – જો સાથે મળીને કામ કરીએ તો સમુદ્ર પર સેતુ પણ બાંધી શકીએ અને રાવણ ને પણ મારી શકીએ.
મનુષ્ય જીવનમાં કંઇ જ અશક્ય નથી. માનવ પોતાને મળેલી કોઇ પણ પરિસ્થિતિમાંથી રસ્તો કાઢી શકે છે. આ માટે અધાર્મિક થવાની પણ જરૂર નથી. માણસ સિદ્ધાંતોથી જીવી શકે છે. જીવનમાં પ્રેમનું મહત્વ સુખ કરતા મહત્વનું છે. : : મૂળ રામાયણ તે વાલ્મિકી રામાયણ ગણાય છે. અધ્યાત્મ રામાયણ પછીથી લખાયેલુ છે જે મૂળ રામાયણમાં થોડા ફેરફારો કરે છે તથા તેનું તાત્વિક રહસ્ય સમજાવે છે.

તે પછી સંત તુલસીદાસ ગોસ્વામીએ શ્રી રામ ચરિત માનસની રચના કરી જે અવધી ભાષામાં લખાયેલું છે. : : ભારત ના ઘણાં રાજ્યોમાં ત્યાંની જે તે માતૃભાષા માં રામાયણ અને તેના પાત્રોને સવિશેષ અનુલક્ષીને ભાષા સાહિત્ય , નાટકો , ફિલ્મો અને કવિતા વાંચવા સમજવા મળી આવશે. શ્રી ઉમાશંકર જોશી ની “મંથરા” તથા રામમઢી ( એપ્રિલ ૨૧, ૨૦૨૧ ની મારી Post ) , રામ તારું નામ પ્યારું : ( સ્તુતિ ગીત ( એપ્રિલ , ૨૧, ૨૦૨૧ ની મારી post ) , કાવ્ય રચના સુંદર કાવ્ય રચના છે ; ( જેનો આસ્વાદ નો રસકો માણવા અહીં નીચે અંકિત related post ની લિંક ઉપર ક્લિક કરો ) : : પરંતુ, ઉમાશંકર જોશી ની મંદિર પરની એક કવિતા ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવે છે : :

સીતા ભગવાન રામના પત્ની તથા લક્ષ્મીનો અવતાર મનાય છે. જનક નંદિની માતા જાનકી તો ભારતીય સતીત્ત્વ કે નારીતાનું પ્રેરક અને જીવંત પ્રતીક છે. સીતા તો જાતે સંતાપ સહન કરીને, અનેક કષ્ટ સહન કરીને, વિશેષ તેજ પ્રગટાવીને જાણે ભગવાન રામથી પણ આગળ નીકળી જાય છે. શ્રી રામ સીતા જી ની તોલે ના આવે.વેદમાં સીતા કૃષિની દેવી મનાઈ છે. ‘સીતા’ શબ્દનો અર્થ થાય, હળથી ખેડાઈને ધરતીમાંથી મળેલી કે ઉત્પન્ન થયેલી. વાલ્મીકિ રામાયણ તેમ જ બીજી પાછળની રામકથાઓ પ્રમાણે મિથિલાના રાજા જનક દ્વારા હળથી ધરતી ખેડતાં એમાંથી મળેલ કન્યાનું નામ ઉત્પત્તિ પ્રમાણે ‘સીતા’ રખાયું. જનકની પુત્રી હોઈ તે ‘જાનકી’ કહેવાઈ આ રીતે જાનકી ‘અયોનિજા’ કહેવાયાં. ભક્તિ અને મોક્ષની દેવી તરીકે ભારતીય જનતા ના હૈયે વસ્યા. : :

**અગ્નિ** પરિક્ષા આપી રહેલ સીતા, મુઘલ શૈલીનું ચિત્ર : સીતાના અગ્નિપ્રવેશ પ્રસંગે બ્રહ્માજી રામને કહે છે, “સીતા લક્ષ્મીજી અને આપ વિષ્ણુ છો”. ભાગવતમાં પણ લખ્યું છે કે રામ વિષ્ણુના અવતાર અને સીતા લક્ષ્મીનો અવતાર છે. પાછળથી લખાયેલાં રામાયણો જેવો કે અદ્ભુત રામાયણ, આનંદ રામાયણ, અઘ્યાત્મ રામાયણ વગેરેમાં તો સ્પષ્ટ રીતે જાનકી માતાની આદ્યશકિત કે દેવી શકિત રૂપે પ્રતિષ્ઠા થઈ છે. આનંદ રામાયણમાં સીતાના અનેક જન્મો અને સ્વરૂપો બતાવ્યાં છે. વિશ્વંભર નામના ઉપનિષદમાં ‘ૐ નમ: સીતારામાભ્યામ્’ એ મંત્રનો મહિમા બતાવ્યો છે. : : સીતાનાં પૂર્વજન્મનું નામ વેદવતી હતું. દેવી ભાગવતમાં કહ્યું છે કે, રાજા કુશઘ્વજની પત્ની માલવતીથી લક્ષ્મીનાં અંશરૂપે પુત્રી જન્મી અને જન્મતાં જ તે વેદમંત્રો ઉરચારવા લાગી. તેથી તેનું નામ પાડયું વેદવતી. : : માતા સીતાના ઉજજવળ ચરિત્રનો મૂળ આધાર તેમનો અટલ ‘પતિવ્રતા’ ધર્મ છે. વનગમન, વનવાસ, રાવણ દ્વારા અપહરણ, અગ્નિ પરીક્ષા, રામ દ્વારા ત્યાગ વગેરે પ્રસંગોમાં તેમના પતિવ્રતની કસોટી થાય છે. સીતાના ચરિત્રમાં નારી-સુલભ વૃત્તિઓ પણ જણાય છે. સુવર્ણમૃગ પ્રસંગમાં નારીસહજ સૌંદર્ય તરફનું આકર્ષણ પ્રબળ બન્યું છે. રાક્ષસીઓને દંડ ન દેવા હનુમાનને સમજાવતી સીતામાં નારીને યોગ્ય ક્ષમાશીલતા પ્રગટ થાય છે. સીતાજીનું હૃદય તો વાત્સલ્ય અને મમતાભર્યું છે. એમાં કયાંય કૃત્રિમ વ્યવહાર નથી. વનમાં પર્ણકુટિર આગળ રાવણનો સત્કાર કરતી અને ચિત્રકૂટમાં નાગરિકો સહિત ભરતના આગમન પર સૌની દિલથી સેવા કરતી સીતામાં ‘અતિથિ ધર્મ’ અને સેવાની ભાવના દેખાય છે જે સેવા, શીલ, સમર્પણ અને સહન શીલતાની ગુણસુગંધ ફેલાવે તે આદર્શ ભારતીય નારી એવા નારીજીવનનો આદર્શ સીતાના ચરિત્રમાંથી પ્રગટ થાય છે. : :

૨૨ જાન્યુઆરી , ૨૦૨૪ ના રોજ થી પ્રજા સમક્ષ દર્શન કરવા ખુલ્લા થયેલા પણ હાલમાં અધુરા , શ્રી રામ મંદિર નું મોડેલ : અયોધ્યાના ભવ્ય રામ મંદિર નિર્માણમાં લાગશે સાડા ત્રણ વર્ષનો સમય મુખ્ય રામ મંદિરના નિર્માણનો ખર્ચ 300થી 400 કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવ્યો છે, જ્યારે સંપૂર્ણ પરિસર બનાવવામાં આશરે 1100 કરોડ જેટલો ખર્ચ આવશે. : :

“જઠરાગ્નિ” : કવિ શ્રી ઉમાશંકર જોશી : ઉપજાતિ છંદ : સ્વતંત્ર સોનેટ રચના : : અહીં જણાવેલ પુણ્ય પ્રકોપ , સમાજમાં પ્રવર્તતા વર્ગભેદ અને કૂદકે ને ભૂસકે વધતા રહેલા સુધારા ને અવગણતા પુંજીવાદ સામે છે. માટે કવિતામાં ભલે કવિનો આક્રોશ નજરે ચડતો હોય, અહીં હિંસા નથી… ચેતવણી છે… અને એની આખરી બે કડીઓ તો જાણે રૂઢિપ્રયોગ બની ગઈ છે.

‘અર્વાચીન કાવ્યસાહિત્યનાં વહેણો’માં રામનારાયણ પાઠક વાક્‌છટાના દૃષ્ટાંત તરીકે આ કાવ્યને ટાંકે છેઃ : આપણે તર્જનીથી તર્જતાં તર્જતાં કોઈને કહીએ, હાં! હાં! રચો રચો, પછી ખબર પડી જવાની છે. પણ જોઈ રાખજો, કોઈ દિવસ. : પાછલા ભાગમાં ચોખ્ખી શાપની ને તિરસ્કારની વાક્‌છટા છે.”

(રા. વિ. પાઠક ગ્રંથાવલિ-૫, પૃ. ૩૨)

દલિત કવિ નીરવ પટેલ લખે છેઃ “કવિએ લખ્યું છેઃ ‘તત્ત્વજ્ઞાન કરતાં વધુ સર્વસુગમ અને હૃદયંગમ રીતે મનુષ્યજીવનને અજવાળવાનું કવિતાને ફાવે છે.’ એટલે તો કવિતાના અર્પણ અંગે દુનિયા ઓશિંગણભાવ દાખવે છે. ‘જઠરાગ્નિ’ના કવિ, અમે ખરે જ તારા ઓશિંગણ છીએ.” ( આત્માની માતૃભાષા, પૃ. ૧૮) : :

આ કાવ્ય નો આસ્વાદ કાવ્યાર્થ વિચાર આધુનિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં આપણે પણ‌ કરીશું : પેન્ડિગ .. . ચિત્રો / માહિતી સંકલન વિ જયરાજ પૂણે ઈન્ડિયા. : : તા. ૨૨ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૪ : :

***HAPPY IW Day : :*** ***Friday , March 8, 2024 : : Inspire*** **INCLUSION ( Theme 2024 ) POSE & SHARE Across Social Media & Help Forge An Inclusive World : : To Show SOLIDARITY that comes From the 💜❤️ HEART** 💜❤️ **: :**

“IWD”, International Women’s Day is a Global Day celebrating social, economic , cultural and political achievements of Women. IWD occured well over Century since 1911 supported by over a million People. IWD is not country, group or organization specific , but it belongs to all groups collectively everywhere. IWD also marks for accelerating Women’s Equality . Ask if Women are not present , ” If not, Why not ? Conden as poor practices on sensing Women’s discrimination. Ensure treatment of Women equitable, everywhere , every time. Embrace the diversity of race, age , ability, faith, body image in rue inclusion of women in all fields of endeavour. Needs, interests and aspirations of Women & Girls must be valued at their inclusion at groups and organizations with regard to their health, job, career, training, retaining , in sports, Arts like creative areas, and all possible scopes of talents development and advancement.

Wren Bird Poems : Various Poets : Bird Poems : :

For A Winter Wren : : By David Wagoner From Poetry Magazine June 1974 issue : Source : poetryfoundation.org

* * A Winter Wren’s Call : : By Tina Andersen

Softly bouncing between branch and vine
a wren shifts timidly throughout the brush
seeking insects to dine
this small bird appears to be in a rush
flitting and calling throughout the wood
this winter wrens call was understood.

A morning mild and cool sings to me
the trails are waiting for today’s fling
among the trees and meadow, I find glee
when I glimpse an early whisper of spring
hidden in a pasture amongst the grass
I find this little golden mass.

Merrily I traipse along
listening to the sweet bird song.
— Tina Andresen ( January 23 ) : Source : From allpoetry.com : For Educational Purposes only.

* V : : Wrens By Francis Duggan

**V : : The Wren House : : By Evaleen Stein**

V : : Wrens House : : By Evaleen Stein

V * : : The Sleep Of Wood In The House Of Wrens : : By George Looney : : : :

It’s not the wrens but the girl in overalls and a blouse,
his daughter, he talks to cutting and sanding the wood
to build the perfect houses the wrens will only come to
if he doesn’t paint them. He used to paint them, red
and green, and they stayed unvisited until they rotted
into gray and fell off for weeks in pieces she’d pick up
to save, because it seemed to her, let’s say, something
needed to be saved. Nothing was. But the splinter
that festered in her finger from one of the gray shards,
the one she didn’t tell her father about but pinched
and pushed until she gave up and let it rot its way
into her blood, that dead wood went dormant. Sleep
infected her yeas later, in another state, where wrens
had so many houses built for them the were transient,
their song a reminder that everything just keeps going
and then is gone. Like that shop thick with the refuse
of wood, like the garden with wrens singing Oklahoma
into a state where a man who once drove a truck could
landscape his backyard into a paradise hummingbirds
and wrens and blue jays stopped to dance in. When heat
was the worst, they’d bathe in the soil that was dry
because the town wouldn’t let him keep his garden wet
when it looked like there wouldn’t be enough water
for people to drink in town. Even the drunks, singing
in harsh voices, took their whiskey straight, sacrifice
an angel that grapples with us beside many rivers,
even forgotten ones that have gone to dust. Can we
expect the wrens to live in graying wood and sing,
or a woman with gray wood budding in her
heart and liver and cerebellum to wake up after
only eight hours? The sleep of wood is much longer
than the sleep of flesh. And wrens, they sleep minutes
at a time. Building houses, the man breathes
in the dust blossoming in the air from the sander
and coughs, and the wood turned dust rises enough
to cling in his daughter’s hair and, not singing
but becoming song in the humid air, turns her into
a woman even the most invisible wrens could live in.

First published in The Kenyon Review, Volume 22 #2 Spring 2000.
http://www.kenyonreview.org/roth

V * * : : Pending .. .